Hoe Zweden worstelt over de toekomst van jongeren na het coronavirus

Door: Emma Meijer

Gelukkig, gezond en met een goed leven. Zo staan de Scandinaviërs bij de meeste mensen bekend. Maar door het huidige coronavirus is het leven van veel mensen in Zweden veranderd. En zo ook voor de jongeren en hun plek in de samenleving. Want Zweden wil niet dezelfde gevolgen ondervinden als na de recessie van 2008. Wat voor veel Zweedse jongeren niet goed is uitgepakt.

In Zweden zijn de maatregelen minder streng dan in de meeste andere Europese landen. De scholen zijn nog open, je kan nog uiteten en eigenlijk is er niet veel veranderd voor de Zweden. Alleen bijeenkomsten met meer dan vijftig mensen zijn verboden. Maar toch zal ook hier het coronavirus een voetafdruk achterlaten.

Analyse coronavirus

Sara Fransson van het MUCF (Zweedse centraal bureau voor statistiek voor jongeren en de burgerlijke samenleving) heeft een analyse gemaakt over de toename van het aantal jongvolwassenen, dat het risico loopt op permanente vervreemding na de coronacrisis.

Het MUCF heeft in heel de maand april interviews gehouden met mensen van Zweedse gemeentes. Dat waren mensen van de Dua (delegatie voor jongeren en nieuwkomers op het werk) en van SKR (een werkgeversorganisatie). De deelnemers van die interviews ontmoeten weer jongeren op hun dagelijkse werk.

Veel jongeren hebben participatiebanen of een stage. En juist om vervreemding te voorkomen nemen deze jongeren deel aan dit soort activiteiten. En ondanks dat in Zweden alles winkels en bedrijven open kunnen blijven, merken ze allemaal de economische gevolgen. De helft van het bbp van Zweden is afkomstig van export, wat door de crisis een stuk is afgenomen. En consumenten blijven ondanks de lichte maatregelen toch meer thuis. Dit zorgt ervoor dat veel bedrijven economisch zwaar getroffen zijn door het virus en zijn veel activiteiten voor de jongeren stil gelegd. Op basis hiervan is gebleken dat er een achteruitgang is in de mentale gezondheid onder de jongeren, die wordt veroorzaakt door sociale afstand.

Gevolgen recessie

De analyse van de recessie liet zien, dat 25 procent van de jongeren die voor 2008 werk had of een opleiding volgde, na de recessie de NEET-status hadden gekregen. Zij waren op de leeftijd van 29 jaar nog steeds niet teruggekeerd op de arbeidsmarkt of naar school.

NEET (Not in Education, Employment or Training) staat voor jongvolwassenen, die niet werken en/of geen opleiding volgen. NEET wordt internationaal toegepast, ook in Nederland en wordt gebruikt om de werkeloosheid onder jongeren in beeld te brengen.

Tijdens het maken van de analyse keek het MUCF hoe de recessie van 2008-2009 invloed heeft gehad op jongeren (16-24 jaar) in Zweden. En daarbij keken ze naar hun mogelijkheden om zich te vestigen op de arbeidsmarkt in de jaren na de recessie. Tien jaar na de recessie ging het beter en is het percentage NEET-jongeren (20-24 jaar) met drie procent gedaald.

Zweedse onderwijs

De Zweedse overheid vindt het belangrijk dat jongeren tijdens de coronacrisis onderwijs blijven krijgen. Voor de meeste jongeren zijn scholen daarom ook opengebleven. Alleen de universiteiten zijn overgeschakeld naar onlineonderwijs.

Uit verder onderzoek van MUCF is gebleken dat leerlingen de gevolgen van de coronacrisis zullen merken en meer basisschoolleerlingen het risico lopen geen kwalificatie te zullen hebben voor het vervolgonderwijs na de zomer.

De gemeentes beargumenteren dat dit komt door de toenemende afwezigheid van leerlingen en leraren door ziekte als gevolg van het coronavirus. Dus zelfs al zijn de scholen open in Zweden, kunnen ze de leerlingen niet de hulp aan bieden die ze nodig hebben. En eerder onderzoek van MUCF laat zien hoe een diploma van de middelbare school het risico vermindert om in de NEET-status terecht te komen.

De toekomst

Maar doet de Zweedse overheid genoeg voor hun jongeren? Youbert Aziz van de SSU (sociaal-democratische jongerenpartij), vindt dat de aanpak van de overheid goed is, maar dat het nog niet genoeg is. “Er moet meer gebeuren voor de jongeren en hun toekomst.”

De overheid heeft nu gegarandeerd dat de studenten hun studiefinanciering blijven krijgen. En ze hebben fondsen aan gemeentes aangekondigd voor bijbaantjes in de zomer, zodat de jongeren die op de middelbare school zitten ook kunnen gaan werken van de zomer. Voor de jongvolwassenen hebben ze het makkelijker gemaakt om in aanmerking te komen voor een werkeloosheidsuitkering.

Youbert Aziz hoopt dat de Zweedse overheid snel met plannen komen voor de toekomst. “Ze focussen zich alleen op het aanpakken van de huidige crisis, maar mensen willen weten wat er gaat gebeuren nà de crisis. Hoe gaat de arbeidsmarkt er over een jaar uitzien? Hoe gaat de crisis de huizenmarkt en infrastructuur beïnvloeden? We willen dat de regering een visie presenteert om ons beter uit de crisis te halen dan voorheen.”

Nu hoopt het MUCF dat de overheid, met de kennis van de analyse van de recessie, actie onderneemt om vergelijkbare gevolgen na de coronacrisis voor de jongeren in Zweden te voorkomen.