‘Ik ga niet iets schrijven omdat het maatschappelijk gewenst is’ – Marijke Vos.

 

 

Foto: Martien Mourits, Wikipedia.

Door: Marloes Smits.

Je zou het misschien niet denken, maar ook in de boekenwereld valt er veel te discussiëren over vrijheid van meningsuiting. Mag een opmerking als ‘Godverdomme’ wel of niet? Is dat niet in strijd met vrijheid van godsdienst? Ik besprak het met feelgood auteur Marijke Vos die al eens opmerkingen kreeg van onder andere strenggelovige lezers. 

Dat Marijke Vos een echte schrijfster is, zie je meteen aan de volle boekenkast op de achtergrond van haar werkkamer. De felle kleuren van de boeken passen perfect bij haar enthousiaste persoonlijkheid.

Wat is vrijheid van meningsuiting nu precies? Voor Marijke houdt het, met betrekking tot literatuur, in dat je alles mag schrijven wat je wilt zolang je maar geen mensen kwetst of beledigt. Opmerkelijk, want Marijke komt zelf ook niet altijd ongeschonden weg. “Lezers hebben me wel eens via sociale media benaderd om te zeggen dat ze het soms niet vonden kunnen wat ik had geschreven.” Nu zou je misschien kunnen denken aan scheldwoorden als ‘hoer’ of ‘kut’ maar het blijkt dat het gaat om, op het eerste oog wellicht onschuldig, woorden als ‘oh mijn God’ en zelfs het gebruik van de afkorting, OMG op social media, roept al afkeur op onder strenggelovigen.

Al is het natuurlijk wel moeilijk om uiteindelijk nooit iemand te kwetsen, want iedereen is anders dus je kwetst al snel iemand, vindt Marijke.

 

Overal zit een verhaal

Ze heeft vijf jaar algemeen maatschappelijk werk gedaan en één jaar bij jeugdzorg gewerkt. Hierbij heeft ze meerdere scheidingen begeleid, die ze uiteindelijk ook als inspiratie heeft gebruikt voor haar nieuwste boek: ‘Ik pleit voor jou!’ Het feit dat Marijke inspiratie put uit verhalen van haar eerdere werk als maatschappelijk werker is niet vreemd. Ze heeft in een eerder interview al gezegd dat ‘overal een verhaal zit, als je maar luistert.’

Als ik Marijke vraag of ze zich dan aantrekt wat er zoal in het nieuws gebeurt met de black lives matter beweging geeft ze resoluut antwoord: ‘Natuurlijk, ik ben helemaal voor gelijkheid’. Ze zou het onderwerp echter niet snel in haar boeken gebruiken. “Ik ga het niet in mijn boek doen omdat dat maatschappelijk verantwoord zou zijn. Alleen als het vanuit mijzelf bij het verhaal past en hoort.”

Ook beweert ze dat ze vooral schrijft wat ze kent en dicht bij haar staat: ze valt zelf op donkerharige mannen met blauwe ogen, dus dan schrijft ze daar ook vaak over. “Ik heb geen vooroordelen naar iemand. Waarom zou ik dan juist verschillen gaan benadrukken? Ik vind het soms wel een ingewikkelde discussie, waarin ik bang ben dat de essentie verloren gaat.”

 

Recensies

Zoals zovelen krijgt ook Marijke weleens nare recensies over haar boeken. Vaak komen deze terecht op platforms als Goodreads en boekenblogs. Ook dit is een vorm van vrijheid van meningsuiting. En Marijke zelf heeft daar ook een mening over. “Als zo’n recensie niet gegrond – dus als het niet klopt wat er staat – is dan kan ik daar wel pissig om worden. Maar iedereen heeft het recht om te schrijven wat diegene wil.” Vooral als iemand één ster geeft als waardering met als argument dat diegene het genre niet leuk vindt, gaat er niet in bij Marijke. Maar, uit goed onderbouwde meningen – ook de negatieve – haalt ze ook veel goeds. Zo heeft ze hierdoor het einde van ‘van Chanel naar flanel’ herschreven nu het in paperback versie verschijnt. Het gebeurt echter niet vaak dat veel van haar lezers over hetzelfde ding vallen en ze het daardoor veranderd.

Al is er één dingetje waarvan ze had gewild dat ze het nog kon veranderen. Twee lezers van haar boek ‘Alles op Alles’ hadden haar benadert over Anna, de verpleegkundige in het boek. Anna was wat gezet en volgens de twee lezers had Marijke dat niet erg goed verwoord, “Ik had iets geschreven van: ‘ondanks dat ze steviger was, ze nog genoeg mannelijke aandacht kreeg’. Het woordje ondanks was erg verkeerd gevallen, alsof een stevig iemand anders geen aandacht van mannen zou krijgen. Dat was natuurlijk nooit mijn bedoeling geweest. Ik ben zelf ook niet de aller slankste dus zou nooit iemand daarmee willen kwetsen.” Achteraf gekeken had ze dan ook wel dat woordje weg willen laten.

 

Maatschappelijke onderwerpen

Bij uitgeverij Blossom Books publiceren ze steeds meer maatschappelijk gerichte boeken, zoals bijvoorbeeld over autisme. Marijke vindt dat ze daar goed aan doen, maar dat niet alle uitgeverijen dit zomaar zouden kunnen doen. “Je moet niet iets doen omdat je denk dat je het moet doen, dan is het ook niet oprecht:. Ze vertelt over een moment waarop haar redacteur een suggestie deed. “Ze zei op een gegeven moment: misschien kun je er toch een homostel in doen. Waarop ik reageerde: dat ga ik niet doen, want dan ga ik juist een stereotype bevestigen. Het ging namelijk over een bridezilla die compleet over de top was en als ik er dan een homostel van zou maken, dan krijg ik de halve LHBTIQ+ gemeenschap achter me aan.” Ze laat nogmaals duidelijk weten dat ze niets doet omdat het moet. Ze denkt dat dat ook voor uitgevers geldt.

 

Marijke vertelt dat het haast niet te vermijden is om je eigen gedachtegangen, dus ook je eigen normen, waarden en overtuigingen in je verhaal te laten terugkomen. “Ik denk dat je eigen overtuigingen altijd wel door een verhaal heen sijpelen en dan in wat de persoon meemaakt en hoe de persoon denkt.” Zo zou ze bijvoorbeeld nooit kunnen schrijven dat iemand vreemdgaat. “Als ik het wel zou doen, dan wil ik dat de lezer echt begrijpt dat dat gevolgen heeft, maar niet voor een lolletje ofzo. Dus dat iemand langzaamaan echt gevoelens krijgt voor iemand anders.”

 

 

Marijke probeert te letten op woorden als oh mijn God. Maar ze vertelt ook dat ze het niet altijd kan voorkomen omdat het zo in haar systeem zit én mensen zeggen dat tegenwoordig nu eenmaal. Vrijheid van meningsuiting is dus ook in de boekenwereld een moeilijk begrip.