Het volk als controlerende macht

Door Sara Wiersma

BRON: JOS V LEEUWEN / HC

Het Franse parlement heeft een wetsvoorstel aangenomen dat verbod legt op het kwaadwillig verspreiden van beelden van politieagenten. Alle agenten moeten voortaan geblurd of wazig gemaakt worden voordat de beelden gepubliceerd worden. Doe je dit niet, dan staat je een boete van 45.000 euro en maximaal één jaar celstraf te wachten. Door de protesten die volgden is het wetsvoorstel ingetrokken. Er wordt momenteel naar een vervangende wet gezocht.

Het lijkt erop dat burger en politie lijnrecht tegenover elkaar staan. De vrijheid van meningsuiting wordt teruggedrongen. Zo vindt ook Wim Hoonhout, strategisch woordvoerder van politieorganisatie Rotterdam. “Ik vind dat vrijheid van meningsuiting en persvrijheid belangrijke kernwaarden van een rechtstaat zijn. Dit wordt zo allemaal ingeperkt.” Wat voor invloed heeft sociale media op de persvrijheid en de relatie tussen politie en burger? Hoonhout vertelt hier meer over.

Hoe lang bent u al bij de politie in dienst?

“Ik werk al ruim 40 jaar bij de politie. Begin jaren ‘80 ben ik als jongen aan de politie opleiding begonnen en sindsdien heb ik verschillende werkzaamheden volbracht. Vóór 2005 waren dit functies zoals de mobiele eenheid, recherche, verkeerspolitie, leidinggevende, en eindverantwoordelijke van grote evenementen. In 2005 ben ik van operatie overgestapt naar communicatie. Sinds januari 2019 ben ik strategisch woordvoerder voor de eenheid Rotterdam.”

Bent u wel eens gefilmd terwijl u aan het werk was?

“Politiewerk mag gezien worden. Beeldmateriaal kan hierbij helpen. Het kan bewijsvergaring versterken maar ook eventuele beschuldigingen ontkrachten; het kan voordelig maar ook nadelig werken. Als een agent met een wapenstok vier keer doorhaalt waarbij één keer genoeg was geweest, is het voor hem heel vervelend als dit geregistreerd is. Voor de zaak is dit heel goed. Hierdoor realiseren agenten zich dat zij zich ook aan de regels moeten houden.

Een agent moet zijn geweld of optreden kunnen verantwoorden. Hij moet zich niet laten leiden door het maken van beelden. In Rotterdam worden we dagelijks gefilmd. We hebben er niet veel last van, maar zien liever dat mensen hulp verlenen en zo een bijdrage leveren aan de samenleving.”

Politieacademie Apeldoorn geeft aan dat sociale media niet meer uit het politiewerk weg te denken is. Het thema loopt als een rode draad door de opleiding heen. Bewustwording van het bereik en de impact van bepaalde boodschappen speelt een grote rol. Net als de voorbeeldfunctie die studenten hebben. Hoe belangrijk is dit?

“Dit is heel belangrijk. Op de opleiding leren studenten hier veel over en ook oudere wijkagenten in Rotterdam krijgen modules aangeboden over de do’s en dont’s van sociale media.

Door het filmen van politieagenten hebben we geen nieuwe politie. Al speelt het wel een rol dat agenten zich bewust zijn van het feit dat wat ze doen zichtbaar is. Het filmen van agenten kan voor een bepaalde intimidatie zorgen waar we agenten weerbaar tegen moeten maken. In het begin ging dit lastig. Want wat doe je als er iemand bij een protest met een mobieltje onder je neus staat? Dat vraagt om vakmanschap.”

Het Franse parlement heeft een wet aangenomen waarbij het verspreiden van beelden met agenten strafbaar wordt. Na vele protesten heeft het parlement zich teruggetrokken; ze gaan op zoek naar een andere wet.  Waarom denkt u dat mensen hier zo boos om zijn?

“De politie kan door het misbruik van beelden negatief geframed worden. Als dit bij de Franse politie het geval is, gaat deze wet alsnog te ver. Dit komt door de aantasting van de grondrechten. De vrijheid van meningsuiting, beweging en registratie worden allemaal ingeperkt. Ik vind dat vrijheid van meningsuiting en persvrijheid belangrijke kernwaarden van een rechtsstaat zijn.  De Nederlandse overheid en de politie moeten zich uitermate inspannen om dat in stand te houden. Ook al is de pers soms kritisch op de politie. Journalistieke persvrijheid is een groot goed en ik kan me voorstellen dat men tegen deze Franse wet ageert.

Dat mensen politieagenten kunnen filmen heeft een regulerende werking. Als dit vervalt zou er een situatie kunnen ontstaan waarbij een natuurlijke rem wegvalt. Je kunt in situaties terecht komen die in Midden- en Zuid-Amerika spelen. Waar de overheid een eigen wetgeving heeft en de burger lijdend moet toezien. Dat zijn hele ontwikkelingen die ver van mijn democratisch hart en rechtsgevoel staan.”

De motivatie van het Franse parlement voor deze wet was ‘hen te beschermen die ons beschermen.’ Heeft de politie daadwerkelijk bescherming nodig? En beschermt deze wet de politie?

“Het belangrijkste voor de politie is een steunende wetgever. Er zijn in het verleden allerlei wetsaanpassingen geweest om enerzijds de politieorganisatie te helpen en anderzijds de samenleving veiliger te maken. Er verandert veel, de  bevoegdheden van agenten zijn verruimd doordat de samenleving verder ontwikkeld is. Ik ervaar dat de politie voldoende gesteund wordt door de overheid.”

Waar trekt u de grens bij het verspreiden van beelden?

“Persvrijheid betekent voor mij dat je de beelden die je maakt kunt verspreiden. Ik trek de grens bij het bewerken van beelden en het plaatsen van provocerende teksten. Hiermee maak je misbruik van de beelden en plak je er een ander etiket op. Zolang je mij niet afschildert als fascist of rechts-extremist moet het gewoon kunnen.”