Situatie journalisten Spanje laat wat te wensen over

Afgelopen internationale dag van de persvrijheid werd Nederland met de neus op de feiten gedrukt. Deze dag onthulde Reporters Without Worders (RSF) hoe de Nederlandse journalistiek ervoor staat. Nederland zakte maar liefst 22 plekken op de Press Freedom Index (een lijst die de persvrij- en veiligheid laat zien). De coronapandemie en haar gevolgen zijn een van de aanstichters van deze inzakking.
Ook Spanje moest eraan geloven. Zij zakte van plek 29 naar 32. Hoe zit het met de persveiligheid in Spanje?

De grenzen die ontstonden door de verzuiling zijn in de Nederlandse media al weggevaagd. Spanje daarentegen ziet nog veel verzuiling in haar media. Mensen met bepaalde standaarden blijven bij kranten die deze standaarden vertegenwoordigen. Dit zorgt ervoor dat het vertrouwen in de journalistiek laag is. Uit een onderzoek gedaan in 2021 door Oxford University bleek dat slechts 36 procent van de Spaanse bevolking vertrouwen heeft in de journalistiek. 

Bijzondere gebeurtenissen rondom persveiligheid in Spanje


De strijd voor onafhankelijkheid van Catalonië was een zwarte bladzijdes voor de journalistieke veiligheid in Spanje. De vele demonstraties brachten geweldsdelicten met zich mee. Ook journalisten die verslag deden vanaf de zijlijn werden meegesleurd. Journalisten konden geweldsdelicten en verbale agressie verwachten. Niet alleen waren demonstranten de boosdoener maar ook politieagenten.
Op 14 oktober, tijdens een protest in Barcelona, zijn er 38 journalisten gewond geraakt.
Op 17 oktober is journalist Pol Pareja twee keer met een baton geslagen door een politieagent. Dat terwijl Pareja een persarmband om had en zichzelf kenbaar maakte als journalist. 

Op 18 Oktober werd Sergi Alcázar belaagd door een agent. Alcázar werkt als een journalist voor een lokale nieuwssite genaamd ‘ElNacional.cat’. Hij droeg een persvest over zijn kleren. 

Sinds 1992 is er één journalist van het leven beroofd. José Luis López de la Calle. Op zeven mei werd hij om kwart voor tien s’ morgens doodgeschoten na het kopen van de krant. Alhoewel niemand is opgepakt voor de moord werd de terroristisch partij Euskadi Ta Askatasuna (ETA) ervan verdacht. Deze terroristische beweging streed voor een onafhankelijk Baskenland (een provincie in het noorden Spanje).
López de la Calle had veel kritiek op de ETA. Dit resulteerde in doodsbedreigingen van de groep.
Een aantal weken van de tevoren kregen twee andere journalisten bombrieven bezorgd van de ETA.

VOX

VOX, een populistische extreemrechtse politieke partij uit Spanje, staat onder Spaanse journalisten bekend als een partij die de pers stigmatiseert als een vijand.
Tijdens een protest tegen de corona aanpak op 23 mei 2020 waren aanhangers van de partij erg vijandig geweest naar de pers. Het protest, een groot evenement met journalistieke relevantie, vond plaats door het hele land in verschillende steden. In Madrid is er een fotojournalist aangevallen door demonstranten. Zijn camera werd op de grond gegooid en hijzelf werd op de grond geduwd. De krant waar de journalist werkte (La Razón) bracht een statement uit waarin het de agressie naar de journalist afkeurde. Klik hier voor het statement.
De protesten van VOX hebben een grimmige sfeer voor veel journalisten. Zo worden ze verbaal lastig gevallen door de aanhangers. Gabriel López, verslaggever bij TVE (publieke omroep van Spanje) kreeg scheldwoorden en verwijten naar zijn hoofd geslingerd.

“Faggot*! Communist! Vertel de waarheid!”

werd er geroepen. Wil je het fragment bekijken waarin López verbaal mishandeld werd klik dan hier

VOX blijft tot op de dag van vandaag bij hun uitspraken over journalisten.

Online intimidatie

Naast veilig zijn is er ook nog veilig voelen. Spanje is geen uitzondering als het aankomt op social media en haar anonimiteit waardoor mensen nare dingen kunnen verkondigen. Vorig jaar nog sprak een groep vrouwelijke journalisten hun verhaal uit. Maria Tikas werd als sportjournalist vaak negatief benaderd op social media. Als vrouwelijk sportjournalist moest ze wel seksuele handelingen hebben verricht om te mogen schrijven over voetbal. Dat werd verkondigd op internet. Tikas was alle opmerkingen zat en publiceerde een groot artikel genaamd “Las periodistas dicen basta.” Dat betekent: “de journalisten zeggen ‘klaar’.” Vijftien vrouwelijke journalisten uit Spanje deelden in de krant “SPORT’ hun verhaal. Het moet maar eens klaar zijn met die online shaming; aldus de vijftien journalisten. 

Nick_Wolters | Props Het artikel in de krant “SPORT’

De rust die corona bracht

Volgens de RSF bracht corona een einde aan de geweldsdelicten die de protesten van Catalonië met zich meebrachten. Dit is natuurlijk goed nieuws voor de journalisten. Maar de verhoudingen tussen journalist en publiek werden niet beter. Ze werden zelfs slechter. De polarisatie in het land werd groter. De verzuiling in de verschillende media daarmee ook. Dus om te stellen dat de situatie voor journalisten beter is, is onjuist

*Faggot; een scheldwoord. Het betekent homoseksueel