L’Albufera, verdrinkend in de problemen

Geschreven door: Margot van de Gevel, met behulp van Demi van Opstal en Femke Vegt

Valencia 13-5-19

Circa 20 kilometer ten zuiden van Valencia ligt het natuurgebied L’Albufera. Dit gebied, omringd door rijstvelden, met een meer van 20.000 km2, is bedreigd. 7 tot 9 mei is de Living Lakes conferentie gehouden in Valencia. Jordi Domingo, projectmanager van Fundación Global de la Nature (FGB) benoemt de belangrijkste oorzaken en legt uit waarom het een groot probleem is.

 

‘Onze organisatie is gericht op biodiversiteit en het behouden daarvan. Dit verdelen we in drie subgroepen: instandhouding van dier- en plantensoorten, duurzaam ondernemen en het gene waar ik verantwoordelijk voor ben; duurzame landbouw,’ vertelt Jordi. ‘Duurzame landbouw heeft veel betekenissen, maar onze omvang is simpel gezegd om beter te begrijpen wat landbouw is met betrekking tot het milieu. Daarom zijn we veel bezig met wat voor effecten landbouw op het milieu heeft en vice versa’, vertelt hij verder.

Jordi Domingo, projectmanager van de FGB

‘De problemen van L’Albufera zijn moeilijk om te begrijpen omdat het meer eigenlijk het laatste deel is van een groot stroomgebied’, geeft Jordi aan. Om de situatie beter te begrijpen hebben we een uitleg van Femke Vegt over de geschiedenis van het meer.

Het meer is van een meer voor vissers naar een meer voor landbouwgebruik gegaan. Grotendeels voor het verbouwen van rijst. Volgens Visit Valencia wordt het grootste gedeelte van de rijst uit Spanje hier verbouwd.

De rijstvelden in mei

Het rijstbouwsysteem werkt niet mee

Het rijstbouwsysteem is anders dan op andere plekken op de wereld. ‘Voor het groeien van rijst heb je constant stromend water nodig. Hier stroomt het water van het ene stuk land naar het andere stuk land. Zo krijgt de het laagst liggende stuk land al het water van de vlaktes daarboven. Dit water noemen we ‘hot waters’. Het zit vol met allerlei pesticiden, fungiciden, kunstmest en meer. Dit komt allemaal terecht in het meer’, aldus Jordi.

 

“Je krijgt een soep aan pesticiden, herbiciden en meer” – Jordi Domingo

 

‘Er zijn nu verschillende projecten bezig, zo maken we gebruik van ‘Green Filters’. Er zijn nu drie filters rondom het meer. Ze filteren het water en zorgen ervoor dat de macrofyten(waterplanten) terugkomen. Dit is alleen een heel lastig proces’, vertelt Jordi.

 

De pesticiden die nu worden gebruikt zijn schadelijk voor alle levende organismen. ‘Vooral bij rijstproductie. Er is geen organische rijstproductie in L’Albufera. Het is wel geprobeerd maar door het rijstbouwsysteem werkt dit niet. Je kunt als boer niet je eigen land droogleggen, dan gebeurt dat ook bij je buren. Dit is weer een ander probleem. Het resultaat is nul procent biologische landbouw. Men gebruikt daarom veel pesticiden, met name de fungiciden’, verklaart Jordi. Biologische alternatieven hebben hetzelfde probleem. Als de ene boer het wel doet en de andere niet, blijft het water vervuild raken. Maar voor sommige ongedierte werkt dit wel.

Een voorbeeld; het meest voorkomende ongedierte op de akkers is ‘chilo suppressalis’, dit is een mot. De rups eet het rijstriet vanuit de binnenkant op. Deze wordt nu op steeds meer landbouwvlaktes bestreden volgens Jordi met een soort specifiek middel. Dit veroorzaakt seksuele verwarring. ‘Het is een goed voorbeeld van een pesticide die de rest van de natuur niet vervuilt’, vertelt Jordi.

De ‘soep’ van pesticiden waar Jordi het over heeft

De boeren zitten aan elkaar vast

In 1986 is het natuurpark opgericht. De organisaties die toen betrokken waren besloten ‘vrienden’ te zijn met de boeren. Jordi: ‘Toen wisten de boeren naar mijn idee al dat dit groter zou gaan worden op natuurgebied. Ze kozen toen voor rijst zodat daar vogels kunnen overwinteren. Dat is een goed punt. Maar als je kijkt naar de duizend vogels die elke maand terecht komen bij het dierenhospitaal in het natuurpark, zie je dat ze vergiftigd zijn door de pesticiden. Dat zien we nu. Dus de rijst is goed voor de biodiversiteit, maar tot op een zekere hoogte’, legt hij uit. ‘Hiermee wil ik niet zeggen dat we van vrienden naar vijanden moeten gaan, er moet gewoon actie worden ondernomen.’

Voor nu is het grootste probleem volgens Jordi dat de boeren subsidies krijgen die tot 1000 euro per hectare kunnen gaan. Hij legt uit: ‘Voor de dingen die ze horen te doen krijgen ze een bedrag rond de 1000 euro. Ze worden niet gestimuleerd om er iets meer voor te doen.’ Volgens hem wordt de rijst alleen biologisch genoemd omdat het een huisvesting is voor vogels in de winter.

 

Het volgende probleem heeft te maken met de bevolking. Jordi: ‘Er wonen ongeveer 1 miljoen mensen rondom Valencia en het meer en ook is er een groot industrieel gebied.’ Valencia heeft de 2de grootste markt van Spanje. Al dit betekent dat er een grote druk is op de activiteiten van de landbouw’, geeft Jordi aan.

 

Het rijstriet doet het ‘m niet

Naast de bestrijdingsmiddelen en de boeren is de rijst zelf ook niet het beste voor het meer. Jordi: ‘Wanneer de rijst wordt geoogst, wordt het riet door de machines achtergelaten op de velden. Dat riet is dan ‘vers groen’. Het probleem is dat wanneer er water bijkomt, je aerobe omstandigheden krijgt. Je krijgt dan veel methaan uitstoot wat resulteert in ‘rottend’ water. Dat stinkt heel erg en is ook erg giftig. Daar gaan veel vissen en andere dieren aan dood.’ Maar wie moet je ervoor verantwoordelijk houden? Jordi vertelt dat de boeren daarom het riet willen verbranden.

‘Dit is alleen helemaal verboden volgens de Europese regelgeving. Valencia zou dan vol rook hangen. Veel mensen zouden naar het ziekenhuis moeten omdat ze niet fatsoenlijk kunnen ademhalen.’

Het riet kun je niet voeren aan dieren, omdat hier betere vervangers voor bestaan en dit riet te ‘draderig’ is. Ook is het niet het beste materiaal om meubels van te maken geeft Jordi aan.

 

“Het probleem is dat het rijstriet gebruikt kan worden, maar voor niets een super goede vervanger is” – Jordi Domingo

 

De ‘Living Lakes’ conferentie

Jordi: ‘Dit internationale netwerk is twintig jaar geleden opgericht. Het bestaat uit meren van over de hele wereld. Een van de redenen om dit netwerk op te richten was om samen te kunnen werken. Een andere om te laten zien welke verschillende problemen er spelen bij verschillende wateren.’

Van 7 tot 9 mei werd de conferentie gehouden in het zonnige Valencia. Een van de redenen hiervoor was om een soort van Manifesto te kunnen laten tekenen om de belangrijkheid iets te doen voor L’Albufera onder de mensen te krijgen. ‘We hadden verschillende mensen op lokaal, regionaal en nationaal niveau vanuit alle delen in de wereld hier. We hebben kunnen horen van experts hoe belangrijk het is dat de problemen rondom L’Albufera opgelost moeten worden.’

 

Bij de vraag wat de conclusie is van de conferentie is hij even stil en zegt daarna het volgende: ‘Ik heb gewerkt voor L’Albufera vanaf het begin van mijn carrière, dat betekent meer dan twintig jaar nu. Ik zie dat een grote overeenkomst tussen alle groepen de enige oplossing voor het meer is.’

Ten eerste zouden ze voor de toekomst van het meer moeten kiezen voor een recreatiegebied of een natuurgebied. Daar denkt elke organisatie anders over. ‘We hebben rond de 1 miljoen mensen in Valencia en rond het meer samen leven. Als het lekker weer is willen die graag naar de strandjes om het meer heen.’

Ook moet er een grote overeenkomst komen tussen de publieke instituten. ‘Je hebt dertien gemeenten en verschillende autoriteiten, zoals die van de nationale kust’, vertelt Jordi. ‘Ik zou dan graag zien dat de rijst minder invloed gaat uitoefenen op het meer.’

Poster van de conferentie

De rijstvelden zijn cultureel erfgoed voor Valencia

De rijstvelden zijn deel van het probleem van het meer, toch zijn zij voor de Valenciaanse cultuur erg belangrijk. ‘Ik kom zelf van een rijstboer familie, zo diep zit het in onze cultuur hier. Zelfs onze feesten rondom L’Albufera hebben te maken met de rijstproductie, vertelt hij ons. Een van de hoofdingrediënten voor het Valenciaanse gerecht paella is rijst. Men vermoedt dat het gerecht rondom het meer is ontstaan. Jordi vertelt als laatste met een lach het volgende: ‘Mijn vader at vroeger alle dagen van de week rijst. In de paella, in de oven, in de soep. Wel werd het toen aangepast naar wat voor rijst er in het seizoen was. We eten het met vlees, vis. Het is een basis voor onze cultuur.’

close up van het Spaanse gerecht paella