De Spaanse journalistiek, is de Nederlandse niet

Journalist zijn in Spanje of Nederland is natuurlijk niet helemaal anders. Ook de Spaanse journalisten schrijven stukjes voor de krant of website, nemen video’s op, verschijnen op tv of op de radio en zullen proberen objectief te blijven. Toch is er een heel groot verschil in hoe er in beide landen tegen de journalistiek wordt aangekeken door de burgers, toch een essentieel deel van het werk als journalist. Ook in de sportjournalistiek zijn er grote verschillen waar te nemen. Zo zijn er voor sportliefhebbers meerdere landelijke kranten (o.a. Sport en Marca) die volledig gewijd worden aan het nieuws van de voetbalclubs en andere sporten, iets wat wij in Nederland niet kennen. De Spaanse sportjournalisten schrijven met name over één of twee clubs uit de regio waar zij werken, door die verbondenheid kan de objectiviteit nog wel eens in het geding raken.

Cultuurverschillen

Voor een groep studenten journalistiek bleek het enorm lastig om contact te leggen met de Spaanse journalisten. Waar in Nederland de journalisten toch vooral bekend staan als benaderbaar en in dienst van het volk te werken, ervaart de Spaanse journalistiek een groter wantrouwen in hun beroepsgroep. Misschien is het mede daardoor dat er niet gereageerd werd op pogingen om in het Engels contact te leggen. Meerdere pogingen om een journalist van de Valenciaanse krant Las Provincias liepen bijvoorbeeld op niets uit. Nadat degene aan de andere kant van de lijn in half Engels vertelde ons in deze taal niet verder te kunnen helpen, werd meerdere keren midden in het gesprek de hoorn op de haak gegooid. Dat onderschrijft ook AD-correspondent Edwin Winkels die al sinds 1988 in het land woont en er tussen 1991 en 2012 als (sport)journalist bij de Catalaanse krant El Periodico werkte. ,,Dat is wel echt heel anders dan in Nederland. Er wordt bijna nooit op e-mails geantwoord, dat is echt ongelofelijk. Ook ik heb daar nog steeds mee te maken, je moet eigenlijk mensen persoonlijk of via-via kennen. Zeker als de mail in het Engels is schrikken ze, ook omdat de meesten eigenlijk niet in die taal kunnen antwoorden, dan denken ze gewoon ‘bekijk het maar’.”

Edwin Winkels

Winkels zegt dat het vak journalistiek zelf niet veel verschilt ten opzichte van Nederland. ,,Journalisten zijn, zonder te generaliseren, toch wel dezelfde soort mensen. Wat wel een groot verschil was dat El Periodico toen ik er kwam werken pas een kleine tien jaar bestond. Onder de dictatuur van Fransisco Franco was het voeren van vrije pers tot 1975 in het land gewoon niet mogelijk, de krant was nog best wel jong. Toen Franco op zijn sterfbed lag waren al veel, vooral jonge en progressieve, Spanjaarden bezig met het voorbereiden van een vrije krant, daar zijn uiteindelijk bijvoorbeeld El Pais en El Periodico uit voort gekomen. Grappig genoeg was ik vanuit Nederland vooral gewend op redacties te werken met typmachines terwijl ze in Spanje al veel meer met computers werkten. Omdat ze niet lang daarvoor eigenlijk vanaf nul zijn begonnen, dat hebben ze wel meteen heel modern aangepakt.” In Spanje bestaan er sportkranten, deze kranten horen bij de bestverkopende dagbladen van het land en staan van begin tot eind vol met sport. Ook in Nederland is de bevolking behoorlijk gek op sport, toch ontbreekt het aan zo’n sportkrant. ,,Het is wel eens geprobeerd bij het AD, dat was ook best wel een succes. Het was een aparte krant die wel meegeleverd werd met de gewone krant”, legt Winkels uit.

Deze proef is uiteindelijk niet blijven hangen. ,,Ik dacht ook altijd dat een sportkrant zou moeten kunnen werken in Nederland. ik ben toen ook samen met de hoofdredactie van het AD bij enkele Spaanse sportkranten langs geweest om te kijken hoe zij dat doen. Uiteindelijk had je in Nederland veel platformen, vaak in de vorm van een wekelijks tijdschrift als Voetbal International, waar sportnieuws gelezen werd. Eind vorige eeuw stond er heel veel minder sportnieuws in de kranten dan vandaag de dag het geval is. Uiteindelijk hebben die proeven er dus toe geleid dat elke krant tegenwoordig een groot sportkatern heeft.”

Jurriaan van Wessem

Zuid-Europees voetbaljournalist, misschien is specialist eigenlijk een beter woord, zo kun je Jurriaan van Wessem het best omschrijven. Met zijn jarenlange ervaring in het bedrijven van journalistiek in het buitenland is hij de juiste persoon om nog wat verder in te gaan in de grootste verschillen en overeenkomsten in de (sport)journalistiek. ,, Het verschil in verslaggeving tussen Nederland en Spanje is volgens mij dat in Spaanse media het verslag van een wedstrijd cruciaal is, terwijl in Nederland de opinie (van de trainer of een speler) bepalend kan zijn in het verslag. In een Spaanse krant lees je vaak hoe een wedstrijd is verlopen. In Nederland eerder een oordeel of een overwinning/nederlaag verdiend is. In Spanje telt het resultaat wel meer mee dan in Nederland. De uitslag is de essentie van de wedstrijd en dat valt ook terug te lezen/horen in de verslagen. Dat wil niet zeggen dat de speelstijl ondergeschikt wordt gemaakt. Er is zeker waardering voor een ploeg die goed speelt maar uiteindelijk heiligt het doel de middelen.”