Stad Utrecht wordt met het jaar voller én groener

De laatste jaren neemt de trek naar de grote steden toe. Ook in de stad Utrecht stijgt het inwoneraantal de komende jaren alleen maar. Wat doet dit met de leefbaarheid van de stad? Utrecht wil met het inwoneraantal ook het groen mee laten groeien en heeft daar een meerjarenplan voor.

 

Met een sombere blik kijkt Lot van Hooijdonk naar een volledig bestraat plein. ‘’Het zit er bij ons heel erg ingeramd dat we alles willen betegelen, daar willen we nu vanaf’’, zegt ze beslist. Als wethouder van GroenLinks in de stad Utrecht is zij mede verantwoordelijk voor het plan dat deze gemeente heeft voor meer groen in en om de stad. Samen met haar hond Souf maakt ze een wandeling door de Utrechtse wijk Zuilen om de mogelijkheden voor meer groen in de stad te laten zien. De straten in deze wijk zijn vol betegeld en er liggen brede wegen waar vele auto’s hard overheen razen. Van Hooijdonk staat stil op verschillende plekken waarvan het de bedoeling is dat er meer groen komt zoals beschreven in het Groenstructuurplan Utrecht. Ze vertelt daarbij vastberaden over de plannen. “Deze voetpaden kunnen veel smaller”, zegt ze terwijl ze naar de brede betegelde voetpaden wijst. ‘’Als we een deel van de tegels weghalen kunnen we dat vervangen door stukken groen’’. Uit onderzoek van de gemeente is gebleken dat de stad voor 50 procent betegeld is. Er zullen achthonderd straten aangepast worden om zo ruimte te maken voor meer groen. Groenarme wijken, zoals Zuilen, zullen daarbij prioriteit krijgen. Een van de drukke wegen die onder handen genomen gaat worden is de Amsterdamsestraatweg. Van Hooijdonk vertelt: “Dit moet meer een plein dan een weg worden. De snelheid willen we verlagen van 50 naar 30 kilometer per uur, dat zorgt er al voor dat de straat veiliger en rustiger wordt. Daarnaast willen we minder verharding, dus tegels eruit halen en dat vervangen voor groen’’. Ook door het aanleggen van terrasjes hoopt de wethouder dat de straat straks een publieke plek zal worden voor buurtbewoners.

Met het plan, waarvan het de bedoeling is dat het in 2030 gerealiseerd is, streeft de gemeente Utrecht naar meer verbinding en samenhang tussen het groen in de stad en het landelijke groen er omheen. Ook moet het groen bruikbaar en goed toegankelijk zijn voor publiek en wordt er rekening gehouden met beschermde soorten. Het doel is om recreatie, geestelijk welzijn en lichamelijke gezondheid van de Utrechtse bevolking te bevorderen. Daarnaast draagt het plan bij aan het opvangen van de gevolgen van de klimaatverandering. Er is ongeveer 2,3 miljoen euro structureel beschikbaar gesteld om het uit te voeren.

Een manier voor meer groen in stad of wijk is een Tiny Forest. In het rapport ‘Groen in en om de stad’ van de Staat van Utrecht wordt dit beschreven als voorbeeld van ‘biodiversiteit stimulerend groen’. Een Tiny Forest is een klein bos met inheemse begroeiing waar verschillende soorten dieren zich prettig voelen. Het is bedacht door de Indiase ingenieur Shubhendu Sharma. In 2015 kwam hij naar Nederland voor de aanleg van de eerste Tiny Forest in Europa. Sindsdien bestaan er in Nederland inmiddels 131 van deze minibossen, waarvan vier gelegen in de stad Utrecht. Mike Levy staat naast de Tiny Forest Bosch van Wijck in het Majellapark in de Utrechtse wijk Nieuw Engeland en kijkt of alles er goed bij staat. Hij is, zoals hij dat zelf noemt, een ‘officieel boswachtertje’ van deze Tiny Forest. Deze is eind mei 2020 opgezet in samenwerking met de naastgelegen basisschool van Asch van Wijckschool. De Tiny Forest is een soort lange strook met een bocht er in, er staat een hek met houten paaltjes van ongeveer een meter hoog omheen. In de open plaats in het midden staat een bankje. Wat nu nog een groengele mosachtige bodem is met hier en daar een dunne stam van een jonge boom zal straks, als alles helemaal volgroeid is, dicht en groen zijn. De kleine bossen groeien tien keer zo snel als een normaal bos. Ze zijn dertig keer meer dichtbegroeid en ze bezitten een biodiversiteit die honderd keer zo divers is. Groep 7 en 8 van de van Asch van Wijckschool hebben geholpen met het planten van de Tiny Forest. Elke klas heeft een houten bordje opgehangen aan de boom die zij heeft geplant. Tijdens de schoolpauze rennen, spelen en gillen kinderen rond de Forest. In de zomer, wanneer deze volgroeid is, gaan de hekken eromheen weg en kunnen de leerlingen daadwerkelijk de Forest zelf in. Ook zullen de leerlingen in de zomer les krijgen in en rond de Tiny Forest. Volgens het Instituut Voor Natuureducatie en duurzaamheid (IVN) hebben Tiny Forests een positief effect op het klimaat. Door het vele groen wordt het schadelijke CO2 opgenomen, is er minder hittestress in de stad en is er een verbetering van de luchtkwaliteit, aldus het rapport ‘Groen in en om de stad’. Mike Levy vertelt: ‘’Doordat er meer groen en minder tegels zijn, zal het zonlicht niet weerkaatst worden. Dit zorgt ervoor dat het minder warm wordt en zo is het bevorderlijk voor het tegenhouden van de klimaatverandering’’. Mike vindt veel groen in de omgeving belangrijk en pleit hier ook voor. Zo is hij initiatiefnemer van een project in zijn straat waarbij een parkeerplaats omgetoverd zal worden tot een groen plein waar mensen samen kunnen komen. “Dit hele stuk, vanaf hier’’, zegt Mike, wijzend naar de 25 meter lange parkeerplaats, ‘’tot aan hier, gaat groen worden. Ik moest als initiatiefnemer eerst aan de buurtbewoners vragen of zij het goed vonden dat de parkeerplaats weg ging, en gelukkig vonden ze dat.’’

Op andere plekken worden ook parkeerplaatsen vervangen voor groen, bijvoorbeeld in de Cremerstraat waar Lars Haringsma sinds anderhalf jaar woont. ‘’Anderhalve week geleden zijn ze begonnen met de parkeerplaats ombouwen. Er zijn nog geen planten geplaatst maar verder is de plek helemaal af, dat hebben ze heel snel gedaan’’. Door minder tegels in de straat zal het regenwater beter weg kunnen lopen. Het is de bedoeling dat in 2040 van de jaarlijkse neerslag 90 procent wordt opgevangen door het groen, dat is beter voor de natuur. De gemeente Utrecht stimuleert het gebruik van schone vervoersmiddelen die weinig ruimte opnemen, zoals fietsen, lopen en het openbaar vervoer. Hiermee hoopt de gemeente dat parkeerplaatsen minder nodig zijn. Haringsma vertelt: ‘’Voor mij is groen in de buurt erg belangrijk, ik keek daar zeker naar toen ik op zoek was naar een huis. Groen is goed voor je gezondheid en ik vind het ook mooi om naar te kijken. Je merkt dat je meer mensen tegenkomt in een groene buurt en ook de biodiversiteit is belangrijk’’.

Al is het plan voor meer groen in 2030 pas helemaal af, het ziet ernaar uit dat het de goede kant opgaat. In totaal moet er in en om Utrecht 620 ha nieuw groengebied komen, daarvan is al 360 ha aangelegd in de periode van 2007 tot 2016. Van Hooijdonk: “Ik hoop dat uiteindelijk het hele land vol ligt met groen, maar voor nu beginnen we bij Utrecht”.