‘Mensen moeten bewust worden waarom we demonstreren’

Het is je vast niet ontgaan. De zwartepietendiscussie. Een onderwerp wat Nederland nog steeds actief bezighoudt. Maar waarom wordt er nou nog steeds geprotesteerd? Wat voor gevolgen heeft dit allemaal voor kinderen? Waarom is Zwarte Piet er nog steeds ondanks dat steeds minder mensen Zwarte Piet willen houden? Woordvoerster Iman Balsa Medonça van Breda Kan Het, de lokale groep van Kick Out Zwarte Piet, legt dat haarfijn uit. Ze vertelt over haar ervaringen, motivatie, waarom het belangrijk is dat er gedemonstreerd wordt en nog veel meer.

 

Wat is jouw belangrijkste motivatie om te demonstreren tegen Zwarte Piet?

‘Dit klinkt waarschijnlijk heel cliché, maar vooral voor een betere wereld. Ik wil dat kinderen in de toekomst in een fijne inclusieve wereld kunnen leven en niet met problemen opgroeien. Ze moeten zich erbij horen voelen. Het probleem met Zwarte Piet bestaat al heel erg lang en problemen rondom discriminatie en racisme ook. Mijn doel is daarom om een fijner en beter Nederland te creëren. Niet alleen voor mezelf maar ook voor anderen.’

 

Wat doet het met je als je ziet hoe voorstanders reageren op protesten in Maastricht en Venlo?

‘Ja heel heftig. Ik was er zelf niet bij, maar de afgelopen jaren wordt er steeds heftiger op gereageerd. Er wordt geweld gebruikt, vuurwerk wordt op demonstranten gegooid, bij Kick Out Zwarte Piet (KOZP) is de bus op de snelweg geblokkeerd, demonstranten worden aangevallen bij meetings, er wordt van alles naar je geroepen.

 

Wat roepen dat soort mensen dan?

‘Op het begin toen we alleen nog maar kruisjes aan het zetten waren, zodat we afstand van elkaar konden houden, kwamen er al mensen voorbij op motortjes die riepen ‘kankermongolen’ en ‘opflikkeren’ maar ook ‘terug naar je eigen land’.’’

 

Kun je je dan verplaatsen in die mensen waarom ze wel Zwarte Piet willen?

‘Niet in die mensen. Ik begrijp wel dat sommige mensen het eng vinden dat er veel verandert. Dat ligt er misschien aan omdat wij van een andere generatie zijn. Maar vooral die angst voor verandering speelt denk ik bij veel mensen een rol. Het kan er ook mee te maken hebben dat door de verandering gedacht wordt dat de sinterklaastradities totaal veranderd worden. Maar de mensen met wie ik er echt een goed gesprek over heb gehad, zijn van mening geworden dat er echt wel iets moet veranderen.’

 

Wat is de grootste misconceptie die pro-activisten hebben?

‘Dat veel mensen bang zijn dat er iets van hen wordt afgepakt. Wat een groter probleem is, ondanks dat het aan het veranderen is, is de manier hoe er over migranten of over de Islam wordt gepraat. Dat creëert namelijk een heleboel angst. Een voorbeeld daarvan is hoe er in de media wordt gepraat. Als bijvoorbeeld een blanke Nederlandse jongen een overval pleegt dan werd er gewoon gezegd ‘overval gepleegd’. Maar zodra het een Turkse jongen was met een Turkse vader dan werd er snel gezegd ‘Turkse jongen pleegt overval.’ Gelukkig zijn ze zich in de media daar veel bewuster van geworden en word dat veel minder gedaan, maar dit heeft wel een angst gecreëerd.’

 

Hoe zouden jullie willen zien Sinterklaasfeest wordt gevierd?

‘Wat we graag willen, zowel Breda Kan Het als KOZP, is dat de raciale kenmerken eruit gaan. Dan bedoelen we dat je je gezicht niet helemaal zwart meer hoeft te schminken, want dat linkt naar black-face. Maar ook geen rode lippen meer en geen kroes pruik meer. Het gaat erom dat er geen verwijzingen meer zijn naar racistische stereotypen.’

 

In EenVandaag houden ze elk jaar bij hoeveel procent van de mensen wel Zwarte Piet aangepast zou willen zien en hoeveel niet. Nu vond in 2019 71 procent nog dat Zwarte Piet niet aangepast moest worden en in 2020 is dit gedaald naar 55 procent. Hoe komt dit denk je?

‘Bewustwording. Ik was me namelijk eerst ook niet bewust van de geschiedenis erachter en ik denk dat veel mensen dat hadden. Het aantal bewuste mensen is daarmee gegroeid, onder andere door KOZP en demonstraties, maar ook door het meer bespreken van racisme. Zoals afgelopen zomer, toen meer dan 60.000 man de straat is opgegaan om zich uit te spreken tegen racisme en discriminatie. Dat is onlosmakelijk verbonden met Zwarte Piet, dus ik denk dat dat echt een verandering heeft gemaakt.’

 

Heeft Black Lives Matter hier invloed opgehad?

‘Ja ik denk het wel. Veel mensen dachten voor zichzelf al ‘ik ben niet racistisch en ik sta voor gelijkheid’, maar waren zich daarmee niet bewust hoe discriminatie binnen onze samenleving plaatsvind. Door de demonstraties zijn veel meer mensen daarover gaan nadenken en gaan realiseren hoe groot het probleem eigenlijk is. In het begin zeiden heel veel mensen ‘o mijn god, kijk wat er in Amerika gebeurt’, waarop veel mensen in Nederland reageerde met ‘nou je moet eens kijken wat er in Nederland gebeurt.’ Daarna gingen mensen zich erover uitspreken en zich kwetsbaar opstellen wat ertoe heeft geleid dat, zoals ik al eerder zij, meer bewustwording kwam.’

 

Is er op elke school al spraken van roetveegpieten?

‘Ik weet van Breda dat er afgesproken is om geen Zwarte Pieten meer te gebruiken, vanuit pedagogisch perspectief. Uit onderzoek van de Kinderombudsman is gebleken dat het schadelijk is voor kinderen. Enerzijds omdat je racisme en pesten niet wil hebben op school. Anderzijds voor de beeldvorming van alle kinderen. Wat voor huidskleur je ook hebt het is niet goed voor kinderen om aan de racistische karikaturen en de discussie ervan te worden blootgesteld. Daarom zijn veel scholen ermee gestopt.’

 

Maar als het niet goed is om kinderen aan de discussie bloottestellen, waarom wordt er dan in de buurt van kinderen geprotesteerd?

‘In het begin vond ik het zelf best heftig om naast kinderen te gaan protesteren. Alleen wat wel een omslagpunt was, was dat er gewoon totaal niet geluisterd werd. Heel het jaar door proberen ze dit aan te vechten en aan te gaan. Op dat moment ga je een andere manier zoeken om die aandacht te krijgen en dan ga je snel over op demonstreren, om te laten zien dat het geen kinderfeest is voor iedereen. Daarnaast word een demonstratie van tevoren ook aangegeven bij de gemeente en dan gaan demonstraten op de plek staan waar dat mag. Als jij ouder bent en je wil niet dat jouw kind daarmee geconfronteerd wordt, dan moet je maar omlopen, hoe stom dat ook klinkt. Aan de ander kant is het ook heftig om kinderen te confronteren met racisme en racistische karikatuur. Uiteindelijk is het nooit ideaal, want niemand wil kinderen tot last zijn of negatieve invloed erop hebben. Maar er was gewoon geen ander manier waarop er werd geluisterd.’

 

 

 

Auteur: Liselotte de Lobel