Onterecht opgepakt, gewoon omdat je donker bent

Volgens  vrienden  heeft  Penny  van  Helvert  (23)  sterke verhalen over  racistische  ervaringen.  Het  is  een  zonnige  maandagmiddag  wanneer  ik  aanbel  bij  een vrijstaande  woning  in  Biezenmortel,  een  klein  dorp  middenin  de Brabantse  boerenvelden.  Een  boomlange  kerel  doet  de  deur  open.

Hanne Delbaere 7 januari 2020

 

Foto door: Penny van Helvert

Ik ben onterecht opgepakt door de politie. En ik ben blijkbaar niet de enige, want de rechercheur die ik erna sprak zei dat ze vaker onschuldige donkere jongens op het bureau hebben zitten. Hij gaf aan dat het komt doordat er slechte signalementen worden gegeven. Bij mij was het: ‘een donkere jongen met krulletjes, een wit t-shirt en een band om de arm’. Huidskleur is dan nog een onderscheiding, maar krulletjes niet. Zowat iedere donkere jongen heeft krulletjes. Je voelt je echt klote als je zoiets hoort. Die rechercheur was dan nog eerlijk om dit te zeggen, maar het lost natuurlijk niks op.

Mijn vertrouwen in de politie ligt sowieso erg laag. Toen ik op een avond aan het fietsen was, kwam de politie me tegemoet rijden en gingen ze ineens met hun groot licht flikkeren. Dus ik vroeg waarom ze dat deden. “Anders zien we je niet in het donker”, terwijl ik dus gewoon mijn fietsverlichting aan had. Net zoals iedereen die daar fietste. Mensen met een donkere jas worden toch ook niet met groot licht beschenen?

Er zijn onderzoeken die zeggen dat donkere mensen banger zijn voor de politie. Ik geloof daar wel in. Als ik het daar met mijn familie uit Curaçao over heb, zie ik dat ook terug.

Er zijn ook situaties waarin niemand zegt dat je anders wordt behandeld om je huidskleur, maar dat je het wel duidelijk voelt. Bij discotheken bijvoorbeeld. Dan sta je in de rij en mogen alle witte mensen voor je gewoon naar binnen lopen. Dan ben jij aan de beurt en moet je je ID laten zien. De volgende persoon mag ook weer zomaar naar binnen. Ik zeg er dan niks van, want wat moet je zeggen? Je weet niet zeker of dat het door je huidskleur komt en als je er iets van zegt maak je misschien juist wel problemen. Zo’n bewaker zegt waarschijnlijk toch dat hij gewoon zijn baan uitoefent.

In winkels precies hetzelfde verhaal. Mijn vriendin snapte eerst niet waarom ik bij sommige winkels liever niet naar binnen ga. Zij had nog nooit te maken gehad met racisme. Toen ging ze meer met mij om en zag ze het ineens. Als we dan bijvoorbeeld een HEMA binnenliepen stond er gelijk een beveiliger in mijn buurt. Alsof ik een schriftje zou gaan jatten ofzo. Buiten dat het gek is dat je dat alleen bij jezelf ziet gebeuren en niet bij alle andere mensen die binnen zijn, is het ook echt irritant dat er steeds iemand je volgt.

Ik ken verhalen van ooms die op het werk ook echt problemen hadden vanwege racisme. Een oom was leidinggevende bij een autogarage en de mensen die onder hem werkten wilden dan niet naar hem luisteren. “Ik luister niet naar een neger”, “ik werk niet voor een aap”, werd er dan gezegd. Dat zijn echt geen normale dingen.

 

 

“Racisme is er niet in Nederland”

 

Je zou denken dat het niet kan, maar er zijn nog steeds mensen die zeggen dat er geen racisme is in Nederland. Daar heb ik echt een hekel aan, want ik heb het van jongs af aan meegemaakt. Ik ben opgegroeid in Berkel-Enschot, in die tijd woonden er nog twee andere donkere gezinnen in het dorp. Mijn eerste voetbaltraining kan ik me nog goed herinneren. De eerste opmerking die ik van andere kinderen kreeg ging over mijn huid en iedereen begon te lachen. Dat doet wat met je als je 7 of 8 jaar bent. Dan heb je nog niet geleerd hoe je daarmee om moet gaan. Nu kan ik het vaak van me af laten glijden.

 

Ik merk wel nog een verschil tussen het wonen in Biezenmortel, een dorp van ongeveer 1400 inwoners, en het wonen in Berkel-Enschot, waar nu bijna 12.000 mensen wonen. Door de jaren heen werd Berkel-Enschot wel wat meer open-minded. Biezenmortel is wat ouderwetser. Toen we nog niet officieel in dit huis woonden, kwamen we al soms langs om dingen in en om het huis te regelen. Vervolgens werd er net voor we verhuisden ingebroken. Blijkbaar is er toen in de buurtapp gezegd dat er twee donkere jongens waren gezien en dat iedereen moest opletten. Dat waren mijn broer en ik dus. Alsof we in ons eigen huis zouden inbreken. We woonden er nog niet en toch waren we al beoordeeld.

Met familie hebben we het erover dat je je niet door andere mensen moet laten leiden. Blijkbaar hebben ze iets nodig waardoor ze zichzelf beter kunnen voelen. Ze zijn het mij niet waard om er dan op te reageren. We zeggen dan dat je er beter je voordeel uit kunt halen. Mensen hebben minder hoge verwachtingen van je. Als je dan goed je best doet, val je ook meer op. Je begint met 1 punt achterstand, maar staat dus ook sneller 1 punt voor omdat je dan ineens boven verwachting bent.

 

 

“Jongere generaties denken meer na”

 

Ik denk wel dat de jongere generatie meer openstaat voor het erkennen van racisme. Over het algemeen zijn ze wat meer bezig met de gevolgen van hun acties. Als ik kijk naar 55+ers, dan zijn die daar totaal niet mee bezig, die vinden het voor mijn gevoel allemaal gelul. Mijn baas bijvoorbeeld, die is 61, hij vroeg heel openhartig aan mij, “Wat Sylvana Simons zegt, dat slaat toch helemaal nergens op? Racisme hebben we hier toch niet?”. En toen vertelde ik over mijn ervaringen. Dan merk je dat als ze de verhalen niet kennen, racisme in hun ogen dus niet bestaat.

Ik denk wel dat we er gaan komen in Nederland, dat we een manier vinden om racisme zoveel mogelijk uit te sluiten. Onderhuids is de overheid er wel mee bezig en ik merk zelf kleine veranderingen. Je kunt niet ineens van situatie A naar situatie B overgaan. Mensen hebben tijd nodig om aan dingen te wennen, anders gaan ze protesteren en bereik je niks. Het zou al heel veel schelen als we het gewoon open en bloot met iedereen over racisme kunnen hebben.