Banken naaien de sekswerkers

 

Maud van Kol | Props

Foto van onderzoeksjournalist, Klaas den Tek © Klaas den Tek

Het KRO-NCRV programma Pointer heeft recent onderzoek gedaan naar het feit dat sekswerkers nauwelijks terecht kunnen bij banken. Het wordt duidelijk dat dit sinds het jaartal 2000 steeds moeilijker is geworden en dat het de seksbranche flink onmogelijk wordt gemaakt. Onderzoeksjournalist bij Pointer, Klaas ten Dek, vertelt hierover en over de relatie tussen de seksbranche en de banken.

Wat gaf jullie als onderzoeksjournalisten de aanleiding om dit onderzoek te starten?

Wij zagen duidelijk in de media dat er veel berichten en artikelen verschijnen over sekswerkers in verband met mensenhandel en uitbuiting. Natuurlijk is dat er ook. Alleen hebben wij in Nederland in 2000 besloten dat prostitutie legaal is. We hoorden veel van sekswerkers, die toch de keuze maken om dat te doen, dat zij geïrriteerd waren dat het alleen maar om mensenhandel en uitbuiting ging. Terwijl zij ook gewoon een recht- en arbeidspositie hebben in Nederland. We concentreerden ons op hoe het nu geregeld is voor de seksbranche in Nederland. Het werd snel duidelijk dat die positie van sekswerkers de afgelopen jaren steeds meer verslechterd is.

  • Is er een stijging van die problemen binnen de seksbranche te zien? We hebben gekeken naar de gemeenteregels: hoe maken de gemeentes het nou mogelijk of onmogelijk om sekswerk in de gemeente te doen? Daarbij valt op dat gemeenten compleet verschillende regels hebben. Bij de ene mag het wel, bij de ander mag het niet, krijg je forse boetes en kan je uit huis geplaatst worden. Dit zijn dingen die na de legalisatie zijn gebeurd, sommige gemeentes zijn er strenger op geworden. Uit ons onderzoek is gebleken dat er minder plekken zijn waar sekswerkers legaal kunnen werken en de moeite die ze moeten doen om een zakelijke rekening, hypotheek of een lening te kunnen krijgen. Sekswerkers vertellen me dan ook: “Voor 2000 kon dat wel, toen werd me niet gevraagd naar wat ik deed en kon ik het simpelweg gewoon krijgen.” Het is dus steeds moeilijker geworden na de legalisatie.

Er zijn in het verleden forse boetes opgelegd aan verschillende banken, omdat zij de herkomst van geld niet konden verantwoorden. Heeft dit volgens jullie iets te maken met dat die banken de sekswerkers niet toelaten?

Absoluut. Het heeft bij banken met twee dingen te maken. Allereerst met witwassen, waar ze strenger op gecontroleerd worden. De banken zijn bang over wie ze moeten aannemen. Daarnaast door de verhalen van mensenhandel en uitbuiting – nogmaals dat komt ook voor, heel weinig overigens, maar het komt voor – daardoor hebben ze zoiets van daar willen we niet mee geassocieerd worden.

Ook lees ik dat de banken een streng deurbeleid hanteren, maar wat houdt dit strenge deurbeleid precies in en wat is dan ook de reden dat ze dit strenge beleid de laatste jaren hanteren?

Dit strenge deurbeleid wordt ook gehanteerd vanuit de angst die de banken hebben. De angst voor boetes en het niet duidelijk kunnen maken waar het geld vandaan komt. Als dit voorvalt kan de Nederlandse bank een boete opleggen die om miljoenen euro’s kan gaan.

Dat deurbeleid heeft ermee te maken dat bijvoorbeeld sekswerkers zich aanmelden bij een bank voor een zakelijke rekening. De bank doet dan al moeilijk, want ze willen alles weten. Uiteindelijk kunnen ze besluiten ‘we gaan niet met jou in zee’. Terwijl dat voor die sekswerker niet duidelijk is, waarom de bank niet met ze in zee gaan. De transparantie van de banken richting de sekswerker is dus niet optimaal.

Sekswerker zijn of ondernemen in de seksbranche is op zichzelf een legaal beroep. Hoe kan het dan toch zo zijn dat die branche zo wordt buitengesloten van de banken?

De bank is altijd nog vrij om te bepalen welke klant ze heeft. De bank kan dus gewoon zeggen: “Wij hebben sekswerkers liever niet”. De bank mag mensen weigeren, omdat ze bijvoorbeeld denken dat dit niet past bij de visie van de bank of dat ze te veel risico’s lopen. Dit horen we veel terug uit verhalen van verschillende sekswerkers die we de laatste tijd binnenkrijgen. Sekswerkers kunnen hier vrij weinig tegen doen. Hoewel het een legaal beroep is, kunnen de banken dus nog steeds zeggen dat ze het niet willen.

  • Was het dan ook uit de resultaten van het onderzoek meteen duidelijk dat die seksbranche zo gevoelig ligt bij de banken?

In het verleden kwamen al geluiden naar boven dat het heel moeilijk was voor sekswerkers om zich bij een bank te kunnen aanmelden. We hebben verschillende banken. ‘Triodos’ is daar een duidelijk voorbeeld van, die doet al jaren best moeilijk als het gaat om deze groep mensen. Dus het was voor ons niet direct nieuw. Wat nieuw is aan het onderzoek, is dat er naar alle banken gekeken wordt. Dit hebben we gedaan door elke bank te benaderen, ze in contact te brengen met sekswerkers en kijken hoe zij hierop reageerde. We hadden de verhalen, interviews en voorbeelden al, maar nu hebben we samen met de sekswerker gekeken of het lukte. Uit die resultaten bleek dus dat het bij een overgroot deel van de banken niet lukte.

Hadden jullie een specifiek doel wat jullie wilden bereiken met dit onderzoek?

Mijn taak als onderzoeksjournalist is kijken wat er goed of niet goed gaat. Wij lichten dit soort dingen uit en dan blijkt dat het niet goed genoeg gaat of mensen ergens tegenaan lopen, maar daar houdt onze taak wel op. Het is aan de belangenorganisaties, politiek en andere partijen om iets op basis van ons onderzoek te doen. Dat is niet aan ons, tenminste zo sta ik in de journalistiek. Dat is de scheiding van een taak als journalist en de taak van een activist.

Kwamen er schokkende resultaten naar boven uit het onderzoek?

Zeker. Als je kijkt naar het onderzoek wat we gedaan hebben, was ik wel verbaasd. Vooral omdat we het in 2000 gelegaliseerd hebben en het de sekswerkers tóch flink onmogelijk wordt gemaakt on hun werk uit te voeren. Wat we daar moreel ook over denken. Zeker omdat wij van een tijd komen, waar alles wel kon. Progressief land, alles kon, vrijheid blijheid en een vrije seksuele moraal. Terwijl dit de afgelopen jaren echt wel een probleem is.