TWERKEN OP HET TONEEL? DAT MAG BIJ ‘THEATERWERKPLAATS TIURI’

Door Isis Bakkers

De acteurs van Tiuri met de spelers uit Breda.

Tien jaar bestaat ‘Theaterwerkplaats Tiuri’ al! Alle acteurs en actrices van deze bijzondere theatergroep hebben hard gerepeteerd om hun hooggeëerd publiek te trakteren op een spetterende jubileumvoorstelling. ‘M’n Stadje’ volgde de groep tijdens de laatste repetitiedagen en een paar uur voor de voorstelling.

Bij Theaterwerkplaats Tiuri maken mensen met een verstandelijke beperking professionele voorstellingen. De werkplaats heeft zich vijftien jaar geleden gevestigd in Breda en sinds tien jaar ook in Roosendaal. Om dit tienjarig bestaan te vieren, maakt regisseur Anneleen Huijsmans – samen met veertien acteurs van de theaterwerkplaats – de jubileumvoorstelling ‘Tiuri vs Tiuri’. Het is een bewerking van het kinderboek ‘Een brief voor de koning’, geschreven door Tonke Dragt. Het boek gaat over een jongen, Tiuri, die tot ridder wordt geslagen, ondanks dat hij niet aan alle voorwaarden voldoet. Anneleen geeft aan dat het idee van ridder Tiuri ook bij de doelgroep van de acteurs past: sommige mensen denken dat mensen met een verstandelijke beperking geen acteur kunnen zijn, maar door het avontuur aan te gaan, kunnen zij dit wél. Ze verklaart dat de theaterwerkplaats zijn naam te danken heeft aan de hoofdpersoon uit het verhaal.

De acteurs zitten in de kleedkamers en maken zich klaar voor de voorstelling, die ze over anderhalf uur gaan opvoeren, voor een uitverkochte zaal. Hoewel alle acteurs uitkijken naar het moment waarop ze op de planken mogen staan, voelt iedereen zich anders wat betreft de zenuwen. Terwijl Bobbie en Fiorenza wat nerveus zijn, is hoofdrolspeler Rutger Messerschmidt dit niet. Hij zit op zijn dooie gemak in de kleedkamer en maakt zich nergens zorgen over. Hij speelt nu tien jaar bij de theaterwerkplaats, waardoor hij al veel podiumervaring heeft. Ook timmert hij aardig aan zijn weg tot professioneel acteur: drie jaar geleden speelde hij een hoofdrol in de landelijke voorstelling van televisiepresentator Ivo Niehe, “drs. Down!”, die werd opgevoerd in het Amsterdamse ‘DeLaMar Theater’. Daarnaast heeft hij deelgenomen aan de televisieprogramma’s ‘Upside Down’ en ‘Down met Johnny’.

Acht dagen geleden hadden de acteurs nog maar twee repetitiedagen te gaan, tot de première van de voorstelling. De repetitiezaal is gevestigd in schouwburg ‘De Kring’ en is direct verbonden aan de foyer. Alle acteurs komen door de glazen schuifdeuren de zaal binnengelopen. Ze verzamelen bij de paarse banken en stoelen en voorzien zichzelf van koffie of thee. Wanneer Rutger na enkele minuten ook de zaal binnenkomt, is de groep compleet.
Vanwege de drukte van een kinderevenement dat in de foyer gaande is, benadrukt Anneleen dat het belangrijk is dat de acteurs rustig blijven. Zo ontstaat er geen chaos en dat is bevorderlijk voor een goede repetitie. Om afleiding vanuit de foyer te voorkomen, plaatsen de spelers twee rieten kamerschermen voor de glazen schuifdeuren. Alle acteurs verzamelen hun eigen attributen en Igor, Megje en Timur zetten de kartonnen decorstukken op de juiste plaats voor de openingsscène. Ondertussen herhalen Rutger en Yuri, die ridder Tiuri speelt, nog één keer de bewegingen die zij samen in deze scène uitvoeren.
Voordat de repetitie van start gaat, doen de acteurs en Anneleen, zoals gebruikelijk, nog een concentratieoefening. Iedereen verspreidt zich over de zaal en sluit zijn ogen om tot zichzelf te komen. Het is muisstil. Het enige geluid dat door de muren en het glas naar binnen dringt, is dat van spelende kinderen en de muziek die daarbij afgespeeld wordt.

De repetitie kan beginnen. Ondanks de achtergrondgeluiden, blijven alle acteurs gedurende de repetitie gefocust. Anneleen besluit dat het tijd is om de geliefde ‘twerkscène’ te doen, zodat de acteurs kunnen dansen op de muziek uit hun eigen voorstelling. “De acteurs hebben de voorstelling voor een groot deel zelf ingevuld”, aldus Anneleen. “Zij vinden het leuk om een twerkscène in het stuk te verwerken, dus dat heb ik gedaan.” Het is te zien dat alle spelers veel plezier hebben wanneer ze deze scène spelen. Vol passie bewegen ze hun billen heen en weer, terwijl deze gericht zijn op het publiek.

Ook de scène van de kwaadaardige koningin, die gespeeld wordt door Sabine, wordt herhaald. Yuri loopt in zijn rol als ridder naar de koningin, maakt een buiging en begroet haar: “Hey, majesteit.” Anneleen geeft aan dat je geen “hey” zegt tegen een koningin en dat de begroeting alléén uit “Majesteit” bestaat. Nadat Yuri het drie keer heeft geprobeerd, helpt Rutger hem door het voor te doen. Yuri doet hem foutloos na, waarna hij enthousiast zegt: “Oké, ik heb hem! Ik heb hem!” Hij probeert het nu alleen: hij loopt naar Sabine toe en buigt. “Hey, majesteit”, zegt hij opnieuw. Hij heeft het meteen door, legt zijn hand voor zijn mond en proest het uit van het lachen. Zijn medespelers en Anneleen volgen. Anneleen: “Dit krijg ik er niet meer uit. We gaan door, hahaha.”

Een dag voor de voorstelling hebben de spelers de generale repetitie. Alle spelers trekken daarvoor hun kostuum aan, dat volledig bestaat uit spijkerstof. Zo dragen Sabine, Hannah en Fleur een jurk en Dennis draagt een zwarte jas, met aan de mouwen lange slierten, die hij draagt in zijn rol al burgemeester. Wanneer iedereen is omgekleed en de attributen op de juiste plaats heeft gelegd, start de repetitie.

De voorstelling neemt je mee naar de wereld van de twee hoofdpersonen, ridder Tiuri en acteur Tiuri. Voor de voorstelling heeft oud-provinciebestuurder en tekstschrijver Henri Swinkels een persoonlijke monoloog geschreven voor Bobbie en Johan. Daarnaast worden er ook twee moderne dansstukken gedanst door Rutger en Paola, en Igor en Timur.

De acteurs vertellen dat de theaterwerkplaats voor hun een plek is waar zij, door te acteren en te dansen, hun emoties beter kunnen tonen. Dit geeft hun een gevoel van vrijheid. Ook geven ze aan dat Tiuri een creatieve bezigheid is op professioneel niveau. De regisseurs kijken naar hun dromen en zetten zich honderd procent in om te helpen deze waar te maken. Er wordt niet gekeken naar hun beperking, maar juist naar hun talent. De spelers voelen zich bij Tiuri écht gezien.

Een half uur voor het einde van de repetitiedag, zit de generale repetitie erop. Het verliep goed en Anneleen geeft aan dat ze er alle vertrouwen in heeft dat de spelers morgen een fantastische show gaan neerzetten. De spelers zetten de decorstukken weer opzij en daarna laat Anneleen zien hoeveel kaarten er al zijn verkocht voor de voorstelling. Er zijn nog maar enkele plaatsen over en de acteurs gillen het uit van blijdschap. Daarna doet iedereen zijn eigen ding. Rutger en Sabine pakken beiden uit hun tas een etui en een tekenboek, waarin sierlijke sjablonen staan, en kleuren deze in met felgekleurde stiften. Andere spelers vermaken zich door met elkaar te kletsen. Nadat het halve uur voorbij is, trekken de spelers hun jas aan en verlaten de zaal.

Het is tijd dat de acteurs zich gaan verplaatsen naar de kleine zaal. Ondertussen loopt de foyer langzaam vol met mensen die staan te popelen om de jubileumvoorstelling te aanschouwen. De mensen begroeten elkaar en bestellen een kopje koffie, een biertje of iets fris. Zodra ze dit op hebben en de zaal opengaat, loopt het publiek de theaterzaal in. Wanneer iedereen zijn plek heeft gevonden en de deuren sluiten, komt Rutger het podium op en begint aan zijn welkomstwoord. Nadat hij klaar is, gaat het licht uit en de voorstelling gaat van start. Alle kleine dingetjes die nog fout gingen bij de generale repetitie, verlopen nu vlekkeloos. Het publiek lacht veel en er klinken positieve geluiden. Na één uur is de voorstelling voorbij en de acteurs krijgen een daverend applaus.
Het licht gaat aan, de acteurs krijgen ieder een roos en er volgt een klein nawoord, waarin de mensen die betrokken zijn geweest bij de voostelling worden bedankt. De zaal opent weer zijn deuren en het publiek stroomt naar buiten.
Na een klein kwartier komen de spelers de foyer binnengelopen en ze gaan naar hun dierbaren toe. Zij vangen de spelers op met bloemen en felicitaties. Iedereen praat vol bewondering na over de voorstelling en daarmee zit de eerste show van ‘Tiuri vs Tiuri’ erop.