In Nederland meer ruimte voor welvaart, minder voor geloof

Slechts 12% van de mensen die zich christen noemen gaat daadwerkelijk naar de kerk. Dit blijkt uit het rapport uit 2019 van het Sociaal Cultureel Planbureau. Toch wordt Nederland als een christelijk land gezien. Hoe zit dat? Theoloog en dominee Marinus de Jong heeft in zijn boek ‘Altijd groter: 21 redenen om (niet) in God te geloven’ zijn geloof eens kritisch bekeken.

Waarom gaan er nog maar zo weinig mensen naar de kerk?
Mensen gaan steeds minder naar de kerk omdat er minder interesse is voor geloof. De afname bij katholieken is groter geweest dan bij de protestanten. Die desinteresse hangt samen met bijvoorbeeld de seksuele revolutie in de jaren zestig. Mensen zijn hierdoor mondiger geworden en gingen tegen de kerk in. Ook zijn Nederlanders zich steeds meer gaan focussen op welvaart en laten zij weinig ruimte over om naar de kerk te gaan. Ik geloof dat dit weer toe gaat nemen, er is namelijk een opleving geweest in het begin van de twintigste eeuw, nu is er weer sprake van afname. Onder jongeren begint geloof weer een grotere rol te spelen, maar of dat ook betekent dat ze naar de kerk zullen gaan is nog maar de vraag.

Nederland wordt gezien als christelijk land, terwijl er vrij weinig met het geloof gedaan wordt. Hoe zit dat?
Niet iedereen is christelijk, dat is maar een klein groepje. Van alle Nederlanders gaat slechts 5% naar de kerk. Toch is Nederland dan wel weer heel christelijk als je kijkt naar de normen en waarden van het land. Niet moorden en trouw zijn in relaties wordt hier als heel normaal gezien. De normen die hier worden nageleefd komen in principe uit de bijbel. Dit is waarschijnlijk onbewust, omdat veel mensen niks met geloof doen maar ondanks dat ademt Nederland op veel manieren tóch het christendom. Dat is de reden waarom het land nog steeds als christelijk wordt beschouwd.

Denkt u dat er nog een stijgende lijn gaat komen in het aantal mensen dat zich bezighoudt met het geloof?
Het heeft altijd iets van een pendelbeweging in zich gehad. Mensen zeggen ook wel dat er tegenwoordig steeds meer openheid komt over religie en spiritualiteit. Ik geloof dit ook wel. De generatie boven mij heeft als het ware de deuren van de kerk dichtgegooid: kinderen worden niet meer gedoopt, gaan niet meer naar de kerk en krijgen vrij weinig mee van het geloof. Ze vinden het allemaal wel prima, over het staan algemeen de jongvolwassenen er niet raar van te kijken wanneer je gelovig bent. Wanneer ik bijvoorbeeld bij de kapper zit en over mijn beroep vertel, zijn ze daar enorm geïnteresseerd in. Ze willen weten wat ik doe, en waarom. Dat vind ik leuk. Een generatie ervoor had wat meer weerstand tegen de kerk.

Hoe bent u er dan bijgekomen om theoloog en dominee te worden?
Ik heb het van huis uit meegekregen. Mijn opa was bijvoorbeeld ook dominee. Toch was ik, in vergelijking met mijn broertjes, altijd erg geïnteresseerd in het geloof. Toen ik klaar was met de middelbare school, waar overigens al veel gedaan werd met geloof, wist ik niet zo goed wat ik wilde doen. Theologie was wel één van de studies die mij interessant leek. Met een groepje lazen we vaak verhalen uit de bijbel en probeerden deze te begrijpen. Na de middelbare school ben ik in Frankrijk naar school gegaan, dat was een klein theologisch schooltje. Ik heb toen stage gelopen in een kerkje in de Pyreneeën. Dat was een bijzondere maand waarin ik heb kunnen proeven aan het leven van een dominee: bij mensen op bezoek gaan, de dienst op zondagen voorbereiden, met de jeugd dingen organiseren. Ik wist gewoon dat ik dit wilde doen. Het voelde als een roeping van God.

Als dominee gaat u bij mensen thuis langs. Aan hoeveel mensen moet je dan denken?
Ik zit bij een protestants kerkgenootschap. Deze heb je door heel het noorden van Nederland en in het zuiden ook wel een aantal. De kerk waar ik werk, de Oosterparkkerk in Amsterdam, is een relatief klein groepje van ongeveer 150 mensen. Voor Amsterdam is dit normaal. Het percentage christenen is hier erg laag vergeleken met andere steden, misschien wel het laagste van Nederland.

De aanhang van de Islam in Nederland neemt sneller toe dan het christendom. Waardoor komt dit?
Dit komt omdat het aantal moslims in Nederland toenemen. Zij krijgen kinderen, het geloof wordt doorgegeven. Moslims zijn vergeleken met christenen op dit moment meer bezig met het geloof. Hoe dat komt kan ik niet verklaren. Aan de ene kant delen moslims en christenen heel veel: zij hebben ook Jezus, een Abraham, veel wetten lijken op elkaar en ze hebben één god. Dit zou het christendom juist kunnen versterken. Toch is het moeilijk om te verbinden omdat er ook veel verschillen zijn. Mohammed speelt een grote rol in de Koran, in de Bijbel komt Mohammed niet voor. Ik geloof in een god die genadig is en in mijn ogen is Allah een god die eist dat je hem gehoorzaamd. Het ligt natuurlijk genuanceerd, maar dit geeft wel een ander beeld van hoe je godsdienst eruit ziet. Ik denk niet dat de groei van de Islam gevolgen heeft voor het christendom. Ik weet niet hoe of wanneer maar het christendom zal ook weer groeien, dat weet ik zeker.