‘’Ik zie Nederland vandaag de dag niet als een christelijk land, maar ook niet als een land waar een andere geloofsovertuiging de baas is’’

Prof. dr. Wim Drees

Door: Max de Kok

 

Hoogleraar filosofie van de geesteswetenschappen Wim Drees spreekt zich uit over de toekomst van het christendom in Nederland, aangezien de populariteit van deze godsdienst afzwakt in Nederland. ‘‘Voor christelijke gemeenschappen is er zeker in toekomst in Nederland.’’

Naast de toekomst voor het christendom in Nederland spreekt de hoogleraar zich ook uit over waar de oorsprong van het christendom ligt en de huidige situatie van het christendom in Nederland.

De oorsprong van het christendom

Over de oorsprong van het christendom zegt Drees: ‘’Historisch gesproken ligt de oorsprong van het christendom bij het historisch figuur Jezus. Zelf denk ik ook dat er een historisch figuur is geweest die anderen heeft geïnspireerd.’’

‘’Historisch gesproken ligt de oorsprong van het christendom bij het historisch figuur Jezus’’

Belangrijkste kenmerk christendom

Over het belangrijkste kenmerk binnen het christendom vertelt Drees: ‘’Ik denk dat vooral de positie van de bijbel een typisch kenmerk binnen het christendom is. Daarin staan de verhalen over Jezus. Ook is de bijbel gekoppeld aan de verhalen die in het Oude Testament staan, oftewel de Hebreeuwse bijbel.’’

Geen eenheid

‘‘Alsof het christendom een enkelvoud is’’, vertelt Drees. ‘’Als je kijkt wat je in Nederland tegenkomt, dan kom je hele vrijzinnige en orthodoxe geloofsgemeenschappen tegen. Maar kijk je wereldwijd, bijvoorbeeld naar pinksterkerken in Afrika, dan is het daar weer veel anders dan hier in Nederland. Hierdoor zie ik het christendom niet als een eenheid.’’

Verschil tussen kerkelijk, mystiek en het bijbels christendom

Drees weet drie verschillende vormen van het christendom te benoemen. Dit is het kerkelijk christendom, het mystiek christendom en het bijbels christendom. ‘’Bij het kerkelijk christendom staan vooral leiderschap en institutie centraal. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de katholieke kerk, de Paus, bisschoppen en priesters. Verder heb je ook het mystiek christendom. Hierin spelen persoonlijke belevingen een belangrijke rol in. Binnen het mystiek christendom trekken de mensen zich weinig van de institutie aan. Als laatste heb je nog het bijbels christendom. Bij deze vorm van het christendom gaat men voorbij aan wat de kerk zegt. Dit betekent dat mensen claimen dat ze zelf de teksten van de bijbel lezen en daar zelf uit halen hoe ze bepaalde dingen zien.’’

Oorzaken christendom in Nederland

‘’De oorzaken van het christendom binnen Nederland gelden eigenlijk voor heel West-Europa. Eén van deze oorzaken is onder meer de ineenstorting van het westerse deel van Romeinse Rijk. Hierdoor ontstond er een gemeenschappelijke cultuur. Een andere oorzaak is een samenspel van de politieke macht en religieuze legitimatie. Karel de Grote liet zich hierin door een paus tot keizer kronen, terwijl de paus ook steun nodig had van de politieke macht. Dit heeft in Europa een grote rol gespeeld waardoor het christendom de basissituatie is geweest met een paar groepen met een andere geloofsovertuiging.’’

’Het christendom heeft eigenlijk het ritme van het jaar in Nederland gevormd”

Kenmerken christendom in Nederland vandaag de dag

‘’Het christendom heeft eigenlijk het ritme van het jaar in Nederland gevormd. Wij zien namelijk Kerstmis, Pasen en Pinksteren als religieuze feestdagen. Dit geldt ook voor de mensen die het niet zien als religieuze feestdagen, aangezien ook het schooljaar en de maatschappij zijn ingericht naar deze feestdagen. Ook in de kalender zie je dat dit terugkomt.’’

Oorzaken afzwakking populariteit christendom Nederland

‘’De belangrijkste oorzaak hiervan is dat mensen denken dat ze het niet nodig hebben om veilig te zijn, dus dat men denkt dat je geen overheid nodig hebt die sociale voorzieningen levert. Een andere oorzaak is verstedelijking. Mensen die om je heen wonen zijn ook de mensen die je tegenkomt op de werkvloer, maar ook bijvoorbeeld op school en op de voetbalclub. Hierin overlappen verschillende gemeenschappen elkaar.’’

Is Nederland nog wel een christelijk land?

‘’Ik zie Nederland vandaag de dag niet als een christelijk land, maar ook niet als een land waar een andere geloofsovertuiging de baas is. Ik zie Nederland meer als een pluralistisch land, dus als een land waar verschillende stromingen mensen met elkaar leven. Deze stromingen zijn onder meer niet-religieuze mensen; orthodoxere christelijke stromingen; hele vrijzinnige christelijke stromingen, maar ook moslims en Joden. Dit komt doordat er een veelheid is aan manieren om je leven vorm te geven. Dit betekent dat mensen zelf de keuze maken en dus ook van gedachten kunnen veranderen, dus bijvoorbeeld kunnen overstappen naar een andere religie.’’

Toekomst christendom in Nederland

Over de toekomst voor het christendom in Nederland: ‘’Voor christelijke gemeenschappen is er denk ik zeker een toekomst in Nederland. Dit komt doordat het christendom wereldwijd een grote godsdienst is en Nederland niet los van de wereld staat, denk bijvoorbeeld aan groepen immigranten waardoor er ook soms een christelijke levendigheid het land binnenkomt. Ook vanuit langere geschiedenis denk ik zeker dat er een toekomst is voor verschillende vormen van het christendom in Nederland, zeker doordat veel ouderen zich nog tot de kerk rekenen. Die trend zet zich een tijd door.’’