‘We krijgen steeds meer te maken met een onbetrouwbare overheid’

Het was vorig jaar een bekend straatbeeld in Den Haag, boeren die demonsteren tegen de stikstof- en andere regelgeving van de overheid. Kees Hanse, zelf akkerbouwer en actief voor de Partij voor Zeeland, sprak de boeren al drie keer emotioneel toe op een vol Koekamp. Het raakt hem zo erg dat hij op de kieslijst van een nieuwe politieke partij, de BoerBurgerBeweging, is terechtgekomen. In de kantine van zijn eigen boerenbedrijf in Zierikzee spreekt hij zijn zorgen uit over de toekomst van de boer.

De reden waarom Kees Hanse demonstreert is niet per definitie de stikstofcrisis, maar de regels omtrent de bestrijdingsmiddelen: ,,We krijgen regel op regel vanuit de overheid. Daarom gaan wij de straat op. We kunnen bijvoorbeeld geen chloor meer gebruiken als bestrijdingsmiddel, terwijl dat nog steeds in bijna elk keukenkastje staat. We moeten nu een biologisch middeltje gebruiken, dat kan, maar dat middeltje kost drie keer zo veel en je moet het vaker toepassen. Daar maken we ons druk om.’’

Kees Hanse, boer in Zierikzee (Foto door: Pascal Lenstra)

Kees Hanse ervaart naast de prijs ook gezondheidsproblemen met biologische middelen: ,,Ik krijg er pijn in mijn hoofd van. Bij het chloor, wat ik eerst gebruikte, heb ik daar nooit last van gehad. Ik vraag me dus erg af of die biologische middelen wel zo goed zijn voor onze gezondheid en ons voedsel.’’ De overheid onderzoekt tegenwoordig steeds vaker deze biologische bestrijdingsmiddelen op problemen. Zij kunnen de signalen uit de landbouw niet blijven negeren.

De boeren demonstreren dus tegen de wet- en regelgeving, maar ook tegen een nieuwe omgevingswet. Deze nieuwe wet kan er voor zorgen dat boeren die in een N2000-gebied werken – een natuurbeschermend gebied –  onvrijwillig onteigent kunnen worden. Vorig jaar zei minister Schouten nog dat boeren nooit verplicht onteigent zullen worden van hun land. Nu dus wel en dat is pijnlijk: ,,Dat stuit verschrikkelijk tegen de borst. Ik heb het gevoel dat we steeds meer te maken krijgen met een onbetrouwbare overheid.”

Voor de boeren zijn het onzekere tijden. Ook is de onrust en vragen vanuit de landbouwsector niet van dit jaar of vorig jaar: ,,We merken gewoon dat er een heel gelaten sfeer is in al onze sectoren. Wij zijn al langer aan het worstelen. De wetgeving gaat veel harder dan ons verdienmodel, daarom kunnen we nergens de kosten doorrekenen. Wij moeten maar afwachten wat iemand voor ons product geeft.’’

De belangenorganisatie(s)

De eerste organisatie waar je naar toe gaat als je je niet gehoord voelt is voor de boeren een belangenorganisatie. De boeren zijn in principe verenigd in de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO). Deze organisatie was schijnbaar niet voldoende aangezien Farmers Defence Force (FDF) ook is opgericht om de belangen van de boer te behartigen: ,,Wij zijn eigenlijk niet goed georganiseerd, want een LTO, die is veel te veel bezig met hoe we zo goed mogelijk de lijn van de politiek kunnen volgen. Die kijkt niet naar ons verdienmodel, wat in mijn ogen zou moeten. Een belangenbehartiger moet de belangen behartigen van de hele sector en dat gebeurt nu niet.’’

,,Aan de andere kant heb je de FDF die misschien wat te extreem is. Alleen zit er niks tussen de LTO en de FDF. Ik kies er dus voor om wel te spreken, maar dat doe ik niet namens hen maar namens mezelf. Ik sta bijvoorbeeld niet achter de uitspraken van Mark van den Oever over de vergelijking tussen de joden-vervolging en hoe de overheid handelt ten opzichte van de boer. Dat gaat voor mij echt een stap te ver, maar een heleboel punten die FDF naar voren brengt kan ik wel achter staan. En daarom doe ik mijn woordje voor de akkerbouwsector.”

Voorlopig blijven de demonstraties wel aanhouden denkt Kees. Al hoopt hij dat het snel niet meer nodig is: ,,Met het demonstreren moeten we steeds kleine stapjes vooruit zetten. Dat was ons niet gelukt zonder te demonstreren, want dan zouden we nog harder achteruit zijn gegaan. Dankzij deze protesten worden we meer en meer serieus genomen. Zelfs sommige politieke partijen zijn ons gaan steunen.’’

Politieke carrière

Misschien dat Hanse zelf voor verandering kan zorgen. Hij staat immers op de kieslijst voor de BoerBurgerBeweging, een partij die zegt voor de boeren op te komen: ,,Ik kom ergens half op de lijst. Ik moet kijken als ik verkozen wordt of dat hier op het werk te regelen is. Maar als je zoveel voorkeursstemmen krijgt, dan moet je het uiteraard doen en wat betekenen voor Nederland. Anders was je natuurlijk nooit op de lijst gaan staan.’’

Demonstreren werkt wel, maar je kan pas het beleid veranderen als je aan de knoppen zit. Daarom moeten de boeren beter vertegenwoordigd worden in de Tweede Kamer. Zij zijn in de Kamer nu op één hand te tellen en dat moet volgens Hanse veranderen: ,,We zien dat we steeds meer wetenschappelijk opgeleide Tweede Kamerleden hebben die goed geschoold zijn, maar die totaal de voeling van het platteland zijn verloren. Daarnaast is het zo dat het merendeel van de bestuurders uit de steden komen en niet van het platteland.’’

De Tweede Kamerverkiezingen zijn op 17 maart en als het aan Kees Hanse ligt moet er wat veranderen. Hij roept op om naar partijen te gaan kijken met een boer bij de partij, zoals Jan Cees Vogelaar (Forum voor Democratie): ,,Zij zeggen dat ze staan voor onze sector en het beleid echt willen veranderen. Ik had laatst een droom dat Vogelaar minister-president zou worden. Dat zou voor een hele andere wind zorgen in de kamer. Ik hoop dus als mensen gaan stemmen, dat ze niet gelijk op de nummer 1 gaan stemmen die waarschijnlijk toch wel in de kamer komt, maar dat ze kijken naar wie verder op de lijst staat. Misschien staan er wel mensen op de lijst die uit jouw provincie of regio komt. Stem daar dan op.’’