Vrijwilligerswerk in Oss is ook in deze tijd van belang

Meehelpen in de wijkraad, zwemles geven aan kinderen met een beperking, boodschappen doen voor iemand anders, het wordt allemaal gedaan. Vrijwilligerswerk is belangrijk voor het Osse volk, vooral in tijden van corona. Ondanks dat het virus in zekere mate een invloed uitoefent, lijkt het aantal vrijwilligers stabiel te blijven.

Het is drie uur ’s middags wanneer Jan (86) en Maya vrolijk aan het knutselen zijn in de creagroep. Deze activiteit vindt elke maandag van half twee tot half vier plaats in Ontmoetingscentrum Meteoor. ‘Het sociale contact, er even tussenuit zijn. Het is voor iedereen belangrijk. Ik weet zelf hoe het is om eenzaam en ongelukkig te zijn en wil mensen laten zien dat het ook anders kan’, laat Jeanne van Oorschot (57) weten. Jeanne is een van de vrijwilligsters werkzaam bij ONS welzijn. ‘Ik ben een creatief persoon en maak overal een feestje van.’ Dat is onder andere te zien aan de  vrolijke paarse bril die afgestemd is op haar outfit. ONS welzijn is een initiatief in Noord-Oost Brabant dat vraag en aanbod van vrijwilligerswerk bij elkaar brengt.

Jan maakt een grote acryltekening op een a3’tje. ‘Ik doe alles op gevoel. Het maakt mij niet uit of anderen het mooi vinden, als ik het maar mooi vind’, zegt hij met een glimlach. Op de veelkleurige tekening staat op de linkse zijkant een zelfbedachte tekst geschreven. ‘Dit is een haiku. De eerste regel vijf, de tweede regel zeven en de derde regel weer vijf lettergrepen. Licht van binnen uit, overweldigt zintuigen, in warme kleurtjes.’

Naast Jan zijn er vele anderen mensen die geholpen worden door vrijwilligers. Volgens Nezahat Akbal (54), opbouwmedewerkster ONS welzijn, zijn er alleen al 1400 vrijwilligers gecontracteerd bij de organisatie. ‘Vanuit de vacaturebank kunnen organisaties en bewoners die vrijwilligers zoeken zich aanmelden. We hebben ook zes wijkteams. In die teams hebben we contactpersoon vrijwilligers, zij matchen personen aan elkaar.’

Er zijn talloze initiatieven in Oss. Naast ONS welzijn zijn er veel eigen ondernemingen, zoals Helpende Handen en Eten Over Oss. Ook voor deze ondernemingen werken talloze verschillende vrijwilligers. 

Om een beter beeld te krijgen over de hoeveelheid en de leeftijd van deze mensen heeft 412TV, het mediaplatform voor Oss, op Facebook een door mij zelf opgestelde vragenlijst geplaatst. Er zijn binnen twee dagen bijna honderd reacties van vrijwilligers en dit aantal blijft stijgen. Onder hen is 84 procent boven de 40 jaar van wie 35 procent ouder dan 60. 

 

Wijk- en dorpsraden  

Oss is een van de weinige gemeenten met wijk- en dorpsraden. Veel vrijwilligers zijn hier werkzaam. Marion Mulder voorzitster van de Schadewijk vertelt hierover. ‘Wij doen zelf vrijwilligerswerk en zoeken vrijwilligers voor verschillende werkgroepen. Wij werken samen met het wijkcentrum en de wijkstichting. Als er iets georganiseerd moet worden steken we snel de koppen bij elkaar om mensen te zoeken voor een bepaalde klus.’ Het aantal vrijwilligers binnen het centrum van de Schadewijk is al ongeveer 90, laat staan hoeveel er in heel Oss te vinden zijn. 

 

Politieke partijen Oss

De twee grootste partijen in de gemeente Oss zijn de SP en Voor De Gemeenschap (VDG). Ook vinden deze partijen vrijwilligerswerk zeer belangrijk. 

Bas van der Voort zit in de gemeenteraad van de SP in Oss. Ook is hij vrijwilliger voor KWF Kankerbestrijding. ‘Het is belangrijk om iets voor de samenleving te doen. Als dat in mijn eigen gemeente kan dan zie je daar ook het effect van. De SP vindt dat je niet altijd betaald hoeft te worden als je iets voor de samenleving doet. ‘Als je mensen zou betalen zouden ze wel eens de verkeerde intenties kunnen hebben.’ 

Gemeenteraadsleden krijgen normaal een vergoeding voor het werk dat zij doen, maar de SP vindt deze vergoeding erg hoog. Daarom geven raadsleden 75 procent van die vergoeding af aan de SP. Daar kunnen ze belangrijke dingen zoals projecten en initiatieven van betalen. ‘We moeten voorkomen dan mensen puur raadslid willen worden vanwege het geld. Hetzelfde geldt voor vrijwilligers werk. Je doet het vanwege je passie en niet voor het bedrag dat je krijgt.’ De SP in Oss telt een  honderdtal vrijwilligers.

Jessica Keijzer-Nab zit in de gemeenteraad namens VDG in Oss. Ook is zij voorzitter van Natuurlijk Bewegen Megen. ‘Een bijdrage leveren aan de plek waar je woont is belangrijk. Onze partij heeft veel mensen die vrijwilligerswerk doen omdat zij het van belang vinden voor de samenleving.’ VDG heeft veel leden die in het bestuur zitten van gemeenschapshuizen, wijk- en dorpsraden. De partij telt vele leden die allemaal een vorm van vrijwilligerswerk doen.

 

Corona 

Volgens het CBS is er landelijk een kleine afname van het aantal vrijwilligers op te merken tijdens de coronatijd.

‘Hoewel het aandeel vrijwilligers (15+) in het eerste kwartaal nog 28 procent was, viel in het tweede kwartaal van 2020 het percentage terug naar 16. Een dergelijke terugval is in de jaren daarvoor niet voorgekomen. De afname viel samen met de lockdown in het tweede kwartaal, waarbij ook verenigingen hun deuren moesten sluiten. Ondanks dat de maatregelen minder streng waren in het derde kwartaal, is het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk deed niet wezenlijk veranderd’, aldus het CBS.

In Oss zelf is er volgens Sonja Haven (60), coördinator van Deelgenoten Oss, geen daling of stijging in het aantal vrijwilligers vast te stellen. ‘Toen vorig jaar corona de kop op stak waren er binnen een maand heel veel mensen bereid om iets voor een ander te betekenen. Tijdens de tweede golf, toen alles puntje bij paaltje kwam, haakten er ook een heleboel af.’ Er komen een aantal personen bij, maar er haken er ook verschillende af.

Uit de op Facebook geplaatste vragenlijst blijkt dat voor 90 procent van de vrijwilligers corona zorgt voor een negatieve invloed op hun werk. 

‘Er zijn wel wat activiteiten, maar dat is heel minimaal. Dit is frustrerend voor de vrijwilligers. De activiteiten voor de kinderen gaan zoveel mogelijk door. Het vrijwilligerswerk is ook veranderd omdat het fysieke en sociale contact weg is’, laat Mulder weten.

Dat het probleem nog niet voorbij is en dat de meeste mensen het sociale contact missen klopt zeker volgens Jeroen de Punder, directeur NLvoorelkaar, het grootste vrijwilligersplatform (170.000 deelnemers) van ons land. ‘Daarom nemen we maatregelen.’ 

‘De mogelijkheden zijn minder maar de mensen zijn wel heel creatief geworden. Artiesten zingen bijvoorbeeld wekelijks in het centrum voor de ouderen en kinderen knutselen ook voor hen’, aldus Mulder.

Volgens Akbal heeft er zeker verandering plaatsgevonden door corona. ’Er zijn mensen die vrijwilligerswerk deden, die dat nu niet meer durven. Wat ik ook merk is dat mensen binnen hun onderlinge contacten nu veel meer doen. Bijvoorbeeld even boodschappen halen voor oma of voor vervoer zorgen. Het meer oog hebben voor elkaar is toegenomen, we maken dit met zijn allen mee, dat verbindt mensen.’

Ondanks de strenge maatregelen proberen de vrijwilligersorganisaties zoveel mogelijk te blijven doen. ‘Zeker in deze tijd is het belangrijk dat men in contact blijft. Als je dagen alleen thuis zit wordt het wereldje heel klein. Er zijn al zoveel eenzame mensen’, zegt Jeanne van Oorschot.

‘De mensen genieten hier echt van het samenkomen.’ Dit is ook aan Jan te merken. Wanneer hij rustig zijn acrylpotjes en kwasten in zijn rugzak stopt, kijkt hij erg tevreden. Hij bedankt Jeanne vriendelijk en zegt ook gedag tegen Mevrouw Akbal. Tot volgende week!’

‘Vrijwilligers werken vanuit hun passie. Die passie stralen ze weer uit naar de deelnemers. Ter aanvulling van professionele inzet, is vrijwilligerswerk hard nodig’, zegt Akbal.

Oss heeft een grote hoeveelheid aan hardwerkende vrijwilligers. Ondanks dat over heel Nederland het aantal vrijwilligers afneemt door de dip, is dit niet te merken in Oss. Ook al is het in deze tijd moeilijker voor de vrijwilligers, dat houdt hen niet tegen om zich te blijven inzetten voor hun gemeenschap.‘Juist in deze tijd wordt men op de proef gesteld. Kleine dingen voor iemand doen wordt nog belangrijker. Ik zeg altijd niet dippen, maar dimmen. Je moet niet denken in problemen, maar in mogelijkheden’, zegt Jeanne met overtuiging.