Cultuursector Oss blijft actief ondanks gebrek aan perspectief

Oss is een stad met een enorme passie voor cultuur. Er zijn veel locaties waar mensen kunnen genieten van muziek, dans, kunst en nog veel meer. De stad is erg ambitieus wat betreft cultuur en durft hardop te dromen over de toekomst om bezoekers te voorzien van een nog breder aanbod. Maar ook voor deze sector is het overleven tijdens de coronacrisis. Hoe houdt de cultuursector in Oss zich staande in deze roerige tijd?

Het is al vroeg donker in het centrum van Oss. Er heerst een pijnlijke stilte op straat. Ook op plekken waar het anders een drukte van jewelste is, is niemand te bekennen. Bij het, normaal gesproken, drukbezochte Theater de Lievekamp gaan de lichten ‘s avonds niet meer aan. Er mogen geen voorstellingen met publiek worden gegeven tijdens de lockdown. Een aderlating voor de stad die cultuur ademt. Enkele honderden meters verderop staat Cultuurpodium de Groene Engel. Ook hier verkopen ze nu al maanden geen kaartjes voor de voorstellingen en wordt de tap van het café voorlopig niet geopend.

Voor de samenleving

Toch blijven de organisaties, in deze extreem zware tijd, zich inzetten voor de gezelligheid en de saamhorigheid binnen de stad. “We kunnen natuurlijk erg weinig op dit moment, maar proberen toch actief te blijven voor de inwoners van Oss. Niets doen is voor ons geen optie. We hebben ook een maatschappelijke functie en nemen onze verantwoordelijkheid. Zo streamen we af en toe een evenement en bieden we op andere manieren een helpende hand”, zegt Coen Bais, voorzitter van de Lievekamp.

 Terug naar de Groene Engel waar deze avond, ondanks alle maatregelen, kijkers kunnen genieten van meeslepende verhalen van topsporters uit de gemeente Oss. Er heerst een gemoedelijke sfeer achter de gesloten deuren van het cultuurpodium als de voorbereidingen voor de aanstaande talkshow nog in volle gang zijn. De presentator maakt nog een laatste praatje met zijn gasten, de cameramannen overleggen over de ideale hoeken van de camera en de regie controleert of alles in orde is.

Het evenement ‘Olympische talkshow, op weg naar goud’ is in samenwerking met de bibliotheek Oss georganiseerd. Dit is ook de reden dat er een imposante collectie aan sportboeken op het podium ligt. Enkele topsporters zullen de revue passeren en gaan vertellen over hun pieken en dalen op weg naar de Olympische Spelen. Kijkers van de livestream krijgen boekentips én mogen zelf ook vragen stellen aan de tafelgasten.

Pijnlijk zonder publiek

De comfortabele rode stoelen van het gebouw zijn bijna allemaal leeg wanneer Gerda van de Kamp, afzwaaiend coördinator bij de Groene Engel, plaats neemt op de bovenste rij stoelen. Aan de andere kant van een doorzichtig scherm deelt ze haar gedachtes: “Het is erg lastig voor ons. We kunnen niet doen wat we het liefste doen. We proberen bezig te blijven en kijken vooral wat wel mogelijk is. Bands komen hier repeteren, we worden een stemlokaal, houden livestreams en bieden een werkplek voor studenten.” Net als andere theaters door het land blijft ook de Groene Engel bezig voor zijn bezoekers en probeert de organisatie er het beste van te maken. Maar dat het pijnlijk is, laat geen twijfel. “Ik zit hier echt met heimwee in de zaal. Het is mooi wat we organiseren en wat er op het podium toch mogelijk is, maar daar hoort publiek bij te zijn”, vervolgt Van de Kamp.

Ook Stichting Oss Cultureel speelt een belangrijke rol in de stad. Waar andere cultuurorganisaties een gebouw hebben waar zij voorstellingen kunnen houden, is dit bij deze stichting niet het geval. Zij maken elk jaar één grote productie en houden voorstellingen op een specifieke locatie. Dit kan bijvoorbeeld zijn in een fabriekshal of op een weiland.

In tegenstelling tot andere kleinere cultuurinstellingen heeft Stichting Oss Cultureel wel geprobeerd een evenement te organiseren afgelopen jaar. “We hadden in samenwerking met tien verschillende horecagelegenheden een concept bedacht. Op elke locatie zou dan een professionele kunstenaar iets opvoeren en kon het publiek genieten van een drankje. Dit was heel divers en was in lijn met de maatregelen van de overheid. Op het laatste moment moest de horeca eerder worden gesloten en viel dit plan helaas in duigen. We hebben dit nu meerdere keren verplaatst en enkele dagen geleden hebben we Cultuurklunen, zoals het concept heet, verplaatst naar juni”, verwoord Marjolein Buijs, zakelijk & artistiek leider bij de organisatie.

Rode cijfers

De gemeente Oss is ook van mening dat cultuur een grote rol speelt binnen de stad: “Cultuur is van oudsher erg belangrijk voor onze inwoners en het is enorm pijnlijk om te zien dat het nu zo slecht gaat met de sector terwijl juist de weg naar boven was ingeslagen de laatste jaren”, zegt Frank den Brok, wethouder van Economie en Financiën. De gemeente probeert mee te denken en mee te helpen waar dat mogelijk is, maar kan niet alle problemen verhelpen.

Er bestaat geen twijfel over dat de cultuurinstellingen veel verlies hebben geleden het afgelopen jaar. Als voorstellingen niet door kunnen gaan en zalen maanden achter elkaar leeg blijven, komt er weinig geld binnen. Daar komt nog bij dat het personeel en de huur van het gebouw gewoon doorbetaald moet worden. “Aangezien wij een succesvol theater zijn, hebben wij een hoog zelfverdienend vermogen. Nu onze omzet vrijwel geheel is weggevallen lijden wij aanzienlijke verliezen. Deze worden gecompenseerd door regelingen van de Rijksoverheid, maar dat is niet volledig dekkend. Dit zorgt tot op heden voor een verlies van 75.000 euro”, zegt de directeur van de Lievekamp.

Hulp vanuit de gemeente

In de onlangs verschenen cultuurnota (2021) staat beschreven dat de gemeente moet zorgen dat het geld van de overheid en de gemeente op de juiste plek komt en daarnaast is de kerntaak om er voor te zorgen dat er geen organisatie failliet gaat. In deze nota staat uitgelegd dat cultuur voor een middelgrote stad als Oss van groot belang is om aantrekkelijk te blijven voor zowel inwoners als werkgevers. Verder is in de nota uiteengezet op welke manieren de instellingen gesteund kunnen worden door verschillende partijen.

De gemeente maakt jaarlijks budget-prestatieafspraken met de grote cultuurorganisaties op het vlak van subsidie. Op deze manier worden de organisaties gecontroleerd of dat ze voldoende toevoegen aan de cultuur in Oss en hun doelen behalen. Zo worden de financiën op een eerlijke manier verdeeld.

Volgens Den Brok gaat het de goede kant op met de sector, maar gooit corona tijdelijk roet in het eten: “De financiën zijn de laatste jaren steeds beter op orde. Er komen steeds meer ondernemers binnen de cultuursector. Dat is erg gezond. We denken volop na over de toekomst. We krijgen een nieuw theater, de Groene Engel heeft een doorstart gemaakt en we hebben nog meer plannen. Ik heb er vertrouwen in voor de toekomst!”

Op dit moment is de wethouder vooral erg tevreden over de steun vanuit het rijk. “De gemeente krijgt voor 2020 nog een bedrag van tussen de vijf en zes ton aan compensatie wat we kunnen doorzetten naar de grote instellingen. Voor 2021 is ook al een bedrag van tussen de vijf en zes ton toegezegd. We hebben dus al een meer dan één miljoen euro aan cultuurcompensatie gehad. Dat geeft de ondernemers toch een beetje vertrouwen”, besluit hij.

Ondanks de harde realiteit zijn ook de organisaties tevreden met de hulp van de gemeente. “De gemeente communiceert goed en helpt ons waar nodig,”, zegt Van de Kamp namens de Groene Engel. Buijs en Bais denken hier hetzelfde over namens respectievelijk Stichting Oss Cultureel en de Lievekamp. “We voelen ons enorm gesteund door de gemeente”, spreekt Bais uit.

Oss zal weer bruisen

Allemaal hopen ze dat ze snel weer gasten kunnen verwelkomen in hun gebouw en mensen kunnen verblijden met de producties die ze op de planken brengen. Tot die tijd zullen de rode stoelen helaas nog leeg blijven en blijft de tap van het café dicht. Maar reken er maar op dat wanneer het weer kan, dat het nu zo stille culturele centrum van Oss weer zal bruisen als voorheen en dat de lichten eindeloos zullen branden. “Wij bereiden ons voor op versoepelingen van de maatregelen en zullen er direct weer zijn voor de bezoekers, al is het maar voor 30 personen. Want publiek hoort in de zaal te genieten van de show en via een livestream zo’n mooi evenement volgen is toch anders”, sluit Van de Kamp af, wijzend op de Olympische talkshow die gaat beginnen.