Een ochtend bij atelier Beeldkracht in Oisterwijk

‘Thuis kan ik zelf geen keuzes meer maken. Bij Beeldkracht kan ik dat nog wel.’

Een ochtend bij schilderatelier Beeldkracht in Oisterwijk

Kaylee Noteboom, 22 februari 2019

‘Mooi dat je zo de verbinding met de vruchten maakt!’, zegt vrijwilliger Peter tegen Bart. Bart doet pas twee weken mee aan Beeldkracht, een kunstatelier voor mensen met geheugenproblemen. Hij is nog wat onzeker over zijn stilleven: zijn de kleuren niet te donker? ‘Het fijne van deze verf is dat je er gewoon weer overheen kan schilderen als het droog is hé, Bart!’, zegt Ellen. Bart denkt even na en vult geconcentreerd het vlak in met korenblauwe verf. De olieverf steekt af tegen het geel dat hij al aangebracht heeft op het doek. Met zijn hoofd schuin kijkt hij nog eens naar het schilderij. Er breekt een glimlach door op zijn gezicht.

Beeldkracht is een initiatief van beeldend kunsten Ellen Geerts. Beeldkracht is geen dagbesteding, maar een serieuze cursus waar op hoog niveau geschilderd en getekend wordt. ‘Wij zijn bij Beeldkracht helemaal niet bezig met wat de cursist niet meer kan of met de beperking van de cursist. Beeldkracht is dan wel voor mensen met een geheugenprobleem, maar dat vergeten we tijdens de lessen’, zegt Ellen.

De lessen van Beeldkracht worden gehouden in creatief en cultureel centrum de Krekul in Oisterwijk. In dit gebouw zat vroeger een basisschool en dat is nog duidelijk zichtbaar in het interieur. De zaal waarin Beeldkracht plaatsvindt, is onmiskenbaar een schilderatelier. De hele zaal staat vol met schildersezels en waar je kijkt staan potten en tubes verf en liggen kwasten. De vele houten tafels en de hele vloer zijn bezaaid met verfspetters. Het is duidelijk dat hier meerdere malen per week hard wordt gewerkt aan kunstwerken. Sommige cursisten schilderen staand voor een grote schildersezel, andere cursisten hebben een kleine schildersezel of gebruiken gewoon een bureautje. Bij Beeldkracht wordt er gekeken naar de wensen en behoeften van de mensen.

Momenteel zitten er 10 mensen met een geheugenprobleem bij Beeldkracht, die tijdens het schilderen en tekenen worden bijgestaan door vier vrijwilligers en beeldend kunstenaar Ellen. De cursus wordt elke woensdagochtend gehouden van 10:00 tot 12:00. De cursisten worden gebracht door een mantelzorger of familielid. Als iedereen binnen is wordt er eerst koffie gedronken en gekletst. Vervolgens vertelt Ellen wat er die dag gaat gebeuren. ‘Jullie mogen verder gaan met de stillevens’, zegt ze tegen een paar cursisten. De cursisten staan op en lopen naar hun schildersezel waar ze geconcentreerd beginnen aan hun werk. De andere cursisten mogen blijven zitten. Zij krijgen vandaag uitleg over het zelfportret, een nieuwe uitdaging. Vorige week zijn er al foto’s gemaakt, maar nu mag de foto nageschilderd worden. Een cursiste maakt zich zorgen om haar rimpels. ‘Als kunstenaar ben je vrij om die weg te laten hé!’ grapt Ellen. De cursiste denkt even na en knikt daarna bevestigend. Na het kijken naar foto’s van zelfportretten van onder andere Rembrandt en Van Gogh weten de cursisten wat ze te doen staan vandaag. Omdat de meeste cursisten gewoon in hun mooie kleding komen, zijn er plastic schorten ter bescherming.

Cursist Ria heeft al zo’n vijf jaar last van geheugenproblemen. ‘Ik vind werken bij Beeldkracht heel ontspannend. Ik werk ook nog bij een zorgboerderij waar ik creatieve dingen doe, maar hier kan ik echt mijn emoties uiten. Soms voel ik me echt beperkt door mijn geheugenprobleem. Ik mag bijvoorbeeld niet meer autorijden en werken. En ik begin overal aan, maar ik kan bijna niets afmaken omdat ik dan te moe ben. Hier heb ik daar geen last van.’

Cursist Chris schildert zijn met kranten beplakte doek verschillende kleuren groen en geel. Hij doet een andere opdracht: geen stilleven en geen zelfportret, maar een soort collage. ‘Ik had nog nooit geschilderd toen ik naar beeldkracht kwam. Ja, een buitendeur ofzo. Maar ik werkte in de techniek. Ik installeerde airco’s en centrale verwarmingen. Maar ik heb Parkinson. En ze denken dat ik dat al 10 jaar heb. In het begin ga je dan gewoon bibberen en anders praten. Maar na een tijdje krijg je ook last van je geheugen. Ik werk nu 3 dagen bij een boerderij, maar ik wilde ook wel eens wat anders doen. Toen kwam ik terecht bij beeldkracht. Ik zit hier nou zo’n 6 weken. Ik ben aan het einde van de ochtend wel heel moe, maar wel blij dat ik ben geweest.’

Cursist Ine is hard bezig met haar zelfportret. Na de grijze haren en de blauwe achtergrond wil ze met de lippen beginnen. Op haar palet mengt ze rood en wit tot ze tevreden is. Met de nieuwe kleur vult ze haar lippen in en vervolgens ook de bloemen op haar shirt. Ine schildert snel, met grote halen en grote vormen. Andere cursisten houden meer van tekenen of werken met streepjes en vormpjes. ‘Ik was vroeger secretaresse bij meerdere bedrijven, maar dat doe ik nu niet meer. Ik vind schilderen gewoon heel erg leuk om te doen en ik kan mijn gevoel er in kwijt. Ik ben altijd maar gelukkig dat ik dit mag doen’ vertelt Ine.

Plots gaat de deur open. Cursist Wil is wat later. Ze schuifelt naar haar schildersezel en dipt haar kwast in de witte verf. Met nog een druppel verf aan haar kwast vertelt ze: ‘Vroeger was ik lerares op een basisschool. Op de kweekschool kwam ik in aanraking met schilderen en ik vond dat toen heel leuk. Ik zit nu een jaar of misschien iets langer bij Beeldkracht denk ik, ik weet het niet meer zeker.’ Vrijwilliger Gemma onderbreekt Wil: ‘Wil, wil je mee thee drinken of wil je liever schilderen?’ Wil lacht: ‘Liever thee drinken, dit schilderij komt nog wel eens af.’ En zo laat ze haar stilleven voor wat het is.

Om kwart voor 12 roept begeleidster Ellen de cursisten tot orde: ‘We gaan even het werk nabespreken. Kom er allemaal bij!’. De vrijwilligers zetten de stoelen in een lange rij en tegenover de stoelen worden de schildersezels neer gezet. Ellen gaat één voor één de cursisten langs en stelt ze vragen over de kunstwerken. Bij iedereen stelt de dezelfde vraag: ‘Wat vind je zelf?’