‘Corona heeft de deur meteen weer dichtgegooid’

De telefoon gaat één keer over en wordt dan meteen opgenomen. Aan de andere kant van de lijn hoor ik de stem van Frans Kapteijns (67); hij is vrijwillige boswachter en woont in Oisterwijk. De parkeerplaats van het hotel-restaurant Boschoord in Oisterwijk was de plek waar we eigenlijk hadden afgesproken. Kapteijns zou ons meenemen om op zoek te gaan naar bijen in de natuur rondom Oisterwijk. Hij kan echter niet komen; Kapteijns zit in thuisquarantaine. Alle afspraken die hij heeft gemaakt, heeft hij moeten afzeggen. Zijn agenda is leeg. Zijn focus is van de natuur naar thuiszitten gegaan. Voor ons een aanleiding om dit ook te doen.

Een jaar geleden, in maart 2020, publiceerde RTL Nieuws een artikel over de gevaren van lang thuiszitten. Hierin staat dat uit onderzoek blijkt dat mensen somberder worden als ze geïsoleerd raken. In het artikel worden drie tips aangehaald om de periode van thuiszitten door te komen. Ten eerste moet je proberen verveling te voorkomen, de tweede tip is het aanhouden van een normaal ritme en ten derde wordt het onderhouden van sociale contacten benoemd.

Het is een door het coronavirus bekend geworden fenomeen: mensen die, al dan niet verplicht, thuis komen te zitten. Op internet zijn er inmiddels tientallen websites te vinden die je tips geven om een periode van thuiszitten door te komen. Een voorbeeld: Jeske Troost en Tess Janssen zaten al langer thuis vanwege gezondheidsredenen. Ze hadden graag hulpmiddelen willen hebben toen ze thuis kwamen te zitten. Om dit aan anderen aan te bieden hebben ze de survivalgids ‘Hoe overleef ik dag in dag uit thuiszitten?’ gemaakt. In deze gids staan ‘tips en tricks voor een daginvulling, dagstructuur en handige werkbladen!’.

‘Ik kom de tijd wel door’

Kapteijns klinkt, ondanks dat hij thuis in quarantaine zit, opgewekt aan de telefoon. Hij geeft aan dat hij niet bang is voor verveling en begint aan een enorme reeks van dingen die hij nog thuis kan doen. Na deze opsomming vertelt hij dat hij toch al geen normaal ritme meer heeft: ‘Ik ben gepensioneerd, dan ben je de koning te rijk qua tijd. Wel houd ik me aan vaste tijden voor de maaltijden. Om zeven uur ’s ochtends ontbijten, om half één samen lunchen met mijn vrouw en tussen zes uur en half zeven ’s avonds samen dineren.’ Frans Kapteijns zal zich dus niet slechter gaan voelen door de verplichte quarantaine. ‘Ik vind het jammer dat ik niet naar de natuur kan, want ik ben normaal gesproken elke dag buiten. Maar ik heb nog genoeg dingen te doen, dus ik kom de tijd wel door.’

Frans Kapteijns, toen hij wél in de natuur mocht zijn

Thuis studeren

Niet alleen de mensen die in quarantaine moeten, zoals Kapteijns, zitten nu thuis. Ook studenten moeten hun werk vanuit huis doen. De gevolgen van de gemiddelde student blijken heviger te zijn die voor de boswachter: Caring Universities heeft een onderzoek gedaan naar geestelijke gezondheid onder studenten tijdens de coronaperiode. Ze hielden een survey onder 86.812 studenten. Enkele conclusies uit het onderzoek zijn: ‘Door COVID-19 geeft 56,3% aan zich slechter te kunnen concentreren, 52,5% is eenzamer, en 44,6% is somberder.’

Romy van de Korput (19) is eerstejaars student Touris Management aan de Breda University of Applied Sciences in Breda. Op dit moment zit ze op haar bureaustoel, voor haar neus staat een opengeklapte laptop. Links op het witte bureau liggen een aantal schriften en schoolboeken. Boven op de stapel schriften ligt een blauwe balpen. Aan de andere kant van de kamer staat haar bed. Romy wijst ernaar en vertelt: ‘Daar lig ik ook vaker dan ik zou willen. Tussen de lessen door ga ik soms even liggen omdat mijn ogen moe zijn van het kijken naar de laptop.’ Vorige week lukte het haar op een vrije dag niet om uit bed te komen. ‘De motivatie was er gewoon niet. Soms zijn er dagen dat ik de uitzichtloosheid van het thuiszitten niet kan verwerken, waardoor ik niets uitvoer.’

Romy van de Korput

Op de momenten dat Romy geen les heeft, is ze vooral met school bezig. ‘Omdat we korte blokken van zes weken hebben, zitten de tentamens voor mijn gevoel kort op elkaar. Ik ben daarom in mijn vrije tijd vaak bezig met samenvattingen maken.’ De tentamens heeft Romy ook online, via het programma Proctoring. Zelfs als ze tentamens maakt zit ze dus op haar kamer. Vrij zijn van school voelt ook niet meer hetzelfde. ‘Als we vakantie hebben zit ik ook weer thuis, dus voelt het niet echt alsof ik vakantie heb.’

Online vriendschappen onderhouden

Het is avond en Romy heeft een online afspraak met haar vriendinnen. Romy zit weer op dezelfde plek voor haar laptop. Ze heeft een flesje bier gepakt en zet dit naast haar laptop neer. Ze praat met haar vriendinnen over wat ze de laatste dagen allemaal hebben meegemaakt. Het komt neer op hetzelfde: leven achter de laptop. Ze zitten allemaal thuis; de verveling is groot. Bij sommige vriendinnen is de somberheid toegeslagen.

Het bureau van Romy van de Korput

Eén van de vriendinnen vertelt: ‘Ik ben vandaag om elf uur uit bed gekomen, want ik heb vannacht tot drie uur aan school gewerkt.’ Ze was in slaap gevallen tijdens een hoorcollege, waardoor ze deze diep in de nacht terug moest kijken. Ook Romy heeft dit de laatste tijd een aantal keer meegemaakt. ‘Ik heb eigenlijk geen gezond ritme meer.’ geeft ze aan.

Uit een onderzoek van Snapchat samen met vriendschapsexperts blijkt dat corona invloed heeft op vriendschappen. Meer dan de helft van de ondervraagden (53%) geeft aan te vinden dat zij en hun vrienden minder close zijn. Romy knikt wanneer ze dit getal hoort. Ze merkt op dat het lastig is om sociale contacten goed te onderhouden wanneer je elkaar alleen online ziet.

De dag volplannen

Zowel Romy als Frans Kapteijns dachten te zijn begonnen aan een periode van grote vrijheid. Romy is begonnen met studeren, Kapteijns is net met pensioen. Romy geeft aan dit gevoel van vrijheid niet te hebben: ‘Mensen zeggen altijd dat studeren de leukste periode van je leven is, maar daar merk ik nu helemaal niks van.’ Ook voor Frans Kapteijns is het een rare periode: ‘Het moment dat ik met pensioen ging stond de vrijheid voor de deur, maar tegelijkertijd kwam COVID-19 opzetten. Corona heeft die deur meteen weer dichtgegooid.’

Ondanks deze dichte deur weet Frans Kapteijns er toch het beste van te maken. ‘Ik maak elke ochtend een plannetje voor de dag. Soms komt er iets tussen en veranderen mijn plannen, maar ik ben in ieder geval bezig. Je moet je dag zo vol plannen dat je geen tijd hebt voor verveling.’