Na 40 jaar weer terug in Nederland

 

Nostalgie AustraliëTekst: Tieme Bruurs | Beeld: Jessica Bakker

De 51-jarige Ross Bakker is geboren in Australië. Daar woont hij ook zijn eerste vijf levensjaren. Daarna verhuist zijn gezin weer terug naar Nederland, waar zijn ouders origineel vandaan komen. Het gezin woont dan nog vijf jaar in Santpoort voordat Ross met zijn vader, moeder en vier broers weer terug gaat naar Brisbane, Australië. Daar woont Ross, op een paar jaar in de Verenigde Staten na, voor de rest van zijn huidige leven. Hij is in die ruim 40 jaar nooit meer teruggekomen naar Nederland. Tot nu. Dit jaar besloot hij namelijk om samen met zijn gezin een paar weken kerst te vieren bij zijn Nederlandse familie. Op het moment van spreken is hij al een week aanwezig.

“Het gevoel dat je omringd bent door personen die je mogen en het leuk vinden om tijd met je door te brengen. Die gevoelens komen nu terug.”

Ross herinnert zich vrij weinig van de eerste vijf jaar in Australië. “Misschien maar een of twee afbeeldingen. Een rij palmbomen en wat herinneringen met mijn broers.” Het interessantste is natuurlijk de vijf jaar die hij in Nederland heeft doorgebracht. Veel daarvan komt terug nu hij hier op bezoek is. “Het is fascinerend hoe bepaalde geuren, smaken en de raarste dingen herinneringen oproepen. Zelfs de geur van tabak doet me denken aan bepaalde dingen die ik rook toen ik opgroeide in Nederland. Parfum die ik af en toe rook deed me denken aan iemand die ik niet eens kende, maar het zorgde ervoor dat een bepaalde herinnering weer omhoog kwam. Veel verschillende etenswaren doen me denken aan leuke herinneringen met de familie. De precieze dingen weet ik vaak niet meer. Het zijn meer de gevoelens. Ik weet niet meer dat ik bij wijze van spreken in een blauwe stoel zat en een potje Scrabble speelde. Nee, wat ik nog weet is dat ik tijd doorbracht met mijn oma en hoe goed dat voelde. Als ik aan kerst denk, herinner ik me vooral foto’s. Tafels vol met eten en grote chocoladeletters. Ik was blij want de letter ‘R’ (van Ross) was groter dan de ‘L’. Kleine rare dingen die je bij blijven. Het gevoel dat je omringd bent door personen die je mogen en het leuk vinden om tijd met je door te brengen. Die gevoelens komen nu terug.”

Opgroeien in Australië na vijf jaar in Nederland te hebben gewoond was even wennen. Hij voelde zich niet meteen op zijn plek in Australië. Het was gewoon anders. “De taal. De mensen. Het leek minder vriendelijk. Er waren minder kinderen die speelden op straat. Er was niet echt een gemeenschapsgevoel. We lieten natuurlijk al onze familie achter in Nederland. Qua familie hadden mijn broers en ik eigenlijk alleen onze ouders.” Bij de opvoeding van de kinderen gebruikten de ouders van Ross soms Nederlandse opvoedtechnieken. Zo hadden ze een mattenklopper als een soort vorm van discipline. “Het hing aan de muur maar was nooit ver weg.” Thuis werd er niet vaak Nederlands gesproken. De ouders wilden toch ook een beetje gewend raken aan Australië. “Ik was de Nederlandse cultuur een beetje vergeten. Behalve drop en soms wat andere snacks hielden we ons er niet echt aan vast.”

“Pap! We zijn helemaal niet raar. We zijn gewoon Nederlands!”

Ross heeft nu zelf twee kinderen van 22 en 24 jaar oud. Zijn kinderen waren altijd nieuwsgierig naar het land waar hun vader vandaan komt. Het grootste probleem was de afstand. Toen ze oud genoeg waren zijn de kinderen zelf gaan reizen. Toen zijn dochter begin 2018 verhuisde naar Engeland kon ze eindelijk voor een paar weken naar Nederland komen. Na het ontmoeten van de familie en het beleven van de cultuur was ze verliefd geworden op het land. “Toen mijn dochter terugkwam, zei ze: “Pap! We zijn helemaal niet raar. We zijn gewoon Nederlands!”. Dat was heel prettig omdat ze begreep wie wij als familie zijn. We vinden het gezellig om spellen te spelen en het leuk te hebben. Het ging er bij ons thuis soms anders aan toe dan bij haar Australische leeftijdsgenoten waar ze mee opgroeide. Als er bij ons iets aan de hand was, werd daar open over gepraat. Ben je niet blij met het eten dat je krijgt in een restaurant? Zeg er dan iets van.”

Als je als kind twee grote verhuizingen meemaakt heeft dat een grote impact. Toch zou Ross het zijn kinderen niet afraden. Hij is geboren in Australië maar ziet zichzelf niet als een Australiër. Hij is een Nederlandse Australiër; een mix van beide landen. Ross heeft ook een periode in de Verenigde Staten gewoond. Dat is de plek waar zijn kinderen zijn geboren. “De kinderen hebben een Nederlandse achtergrond, een Australische afkomst en zijn geboren in de Verenigde Staten. Ze hebben als het ware drie verschillende thuislanden. Het resultaat daarvan is dat ze hebben geleerd dat ‘thuis’ is waar de familie samenkomt.”

De vrouw van Ross, Lisa, komt uit Australië. Ze is geboren en getogen in Sidney. Haar introductie tot de Nederlandse cultuur was het binnenstappen van een huis waar vijf jongens, vader en moeder over elkaar heen praatten en veel geluid maakten. “Op de tafel slaan met onze vuisten. Lachen en schreeuwen. Het was luidruchtig. Toen we klaar waren zei Lisa: “Zo moet je niet tegen je moeder praten. Het is asociaal en ik snap het niet.” Ik gaf aan dat zulke dingen normaal zijn bij ons thuis. Dit is hoe we zijn opgevoed en wij zien het niet als asociaal. Lisa’s familie is heel rustig en respectvol. Als je iets zegt of doet wat ze niet leuk vinden, zullen ze je dat niet meteen vertellen. Het was op het begin dus even wennen voor haar. Maar nu is ze heel nieuwsgierig naar de Nederlandse cultuur.”

“Toch keek ik het meeste uit naar het genieten van eten en drinken. Chocolademelk, hagelslag, stroopwafels, paling, haring en nog meer.”

Na twee jaar geregel zijn Ross en Lisa nu hier. “Toen ik in de auto vanaf het vliegveld zat, ervaarde ik al veel nostalgie. De eerste windmolen die ik zag, haalde weer bepaalde herinneringen op. De eerste dagen voelde het een beetje alsof ik weer begon aan school. Bij alle borden naast de weg dacht ik: “Oh dat is die en dat betekent dat!”. Het voelde bijna alsof ik alles weer vanaf het begin meemaakte en dat was heel leuk. Toch keek ik het meeste uit naar het genieten van eten en drinken. Chocolademelk, hagelslag, stroopwafels, paling, haring en nog meer. De meeste heb ik gelukkig al geprobeerd. Ook kleine dingen zoals deze doen mij denken aan mijn jeugd in Nederland.” Er waren niet echt dingen anders voor Ross zijn gevoel. “Ik dacht alleen dat het moeilijker zou zijn om de taal te begrijpen. Maar als ik mensen Nederlands hoor praten, merk ik dat ik toch nog best wat dingen meekrijg. Het heeft me laten realiseren dat ik snel weer terug wil komen om hier meer tijd te besteden. Familie is heel speciaal en het heeft veel te lang geduurd voor we hier naartoe zijn gekomen.”