“Modelvrachtwagens verzamelen sterft binnen 15 jaar uit”

Olaf Knook – Fré Polak is een verzamelaar van modelvrachtwagens. “Een uit de hand gelopen hobby”, zo vertelt hijzelf. Vanaf 1977 werkt Fré als kastelein bij De Bereboot, een dorpscafé-bar in het West-Brabantse Fijnaart, of zoals hij op zijn Brabants zegt: “De Fendert”. Hoog in het plafond van zijn café hangen lange rijen vitrinekasten met verscheidene modelvrachtwagens en in zijn kelder zijn de meeste modellen opgeborgen in verhuisdozen, enkelen zitten nog in hun traditionele, ouderwetse verpakking en de rest staat in rijen naast elkaar of opgestapeld. Maar modelvrachtwagens verzamelen, dat is toch iets van vroeger? 

Tekst / Beeld: Olaf Knook

Hoe bent u ooit op het idee gekomen om modelvrachtwagens te gaan verzamelen? 

“Eigenlijk ben ik met toeval in het verzamelen van modelvrachtwagens beland. Op mijn vijftiende ben ik begonnen als kraanmachinist en twee jaar later, in 1967, kreeg ik mijn allereerste modelvrachtwagen, een Isidorus. Die kreeg ik van een vrachtwagenchauffeur die miniatuurwagens transporteerde voor een fabriek. Destijds kostte een modelvrachtwagen zonder aanhanger 17 gulden en een combinatie (inclusief aanhanger) 22 gulden. Veertig jaar geleden was dat erg goedkoop en ik kreeg er niet genoeg van. Het ging van een paar tientallen naar een paar honderdtallen. Op dit moment heb ik rond de 750 modelvrachtwagens, maar op mijn hoogtepunt, ongeveer 20 jaar geleden, zat ik zeker tegen de 1.000 modellen aan.” 

“Voor je het weet had hij gewoon 100 modellen klaargelegd om terug naar Friesland te nemen”

Dat betekent dat u in die tussentijd veel modellen weg hebt gedaan. Was het moeilijk voor u om een groot deel van uw verzameling weg te doen en hoe ging dat in zijn werking? 

“Het gaf een gevoel van emotie om een groot deel van mijn verzameling weg te doen. Ik ben nog steeds actief in het handelen van modelvrachtwagens, maar ik wil niet dat mijn vrouw (Jannie Polak) later opgeschepen zit met mijn verzameling. Daarnaast ging het verkopen van miniatuurwagens moeilijker dan je denkt, dat zeg ik je wel. Ik durf niet te zeggen of het verzamelen van modelauto’s en –vrachtwagens een “hype” was in Nederland, maar bijna iedereen had wel een model thuis staan. Dit kwam vooral door de lage prijs, maar echte verzamelaars had je zo’n 30 tot 40 jaar geleden nog niet.

Je moest een beetje bekend zijn in de wereld van modelvrachtwagens om ze kwijt te raken. Zo’n 15 jaar geleden kwam er een verzamelaar helemaal uit Friesland speciaal naar mijn café-bar om modelvrachtwagens uit te zoeken. Hij kwam binnen en ik zei tegen hem: ‘Leg maar op de toonbank welke modellen jij wil hebben.’ Voor ik het wist had hij gewoon 100 modelvrachtwagens klaargelegd om af te rekenen en mee te nemen naar huis. Wat dat betreft moet je af en toe een beetje geluk hebben.”

Een paar honderden euros neerleggen tegenwoordig en je hebt één modelwagen”

Roept dit emotionele of enthousiaste herinneringen bij u op? 

“Niet specifiek, maar ik heb wel een aantal modellen die een speciale waarde hebben voor mij. Deze modelautobus (foto hieronder) heb ik laten maken door een goede vriend van mij, Gerrit. Hij produceert en repareert miniatuurwagens én laat ze in hun oude stijl. Zodra er bijvoorbeeld een modelvrachtwagen van mij kapot is gegaan, kan hij deze volledig herstellen en ouderwets uit laten zien. 

Tevens zijn de merken die ik in mijn bezit heb erg bijzonder. Van de moderne merken als Jumbo, tot de klassieke merken van vroeger zoals Scania. Ik heb ook een aantal modelvrachtwagens die maar een paar keer in productie zijn gegaan en een aantal modellen die je tegenwoordig niet meer ziet rijden. Het merk waarvan ik de meeste modellen in bezit heb is Tekno, een handelaarsbedrijf in schaalmodellen.”

Is het verzamelen van modelauto’s en –vrachtwagens tegenwoordig “verleden tijd” geworden? 

“Nee nee nee, zeker niet! Ik ben ervan overtuigd dat het verzamelen van modelauto’s en –vrachtwagens nog altijd populair is. Ik kan het alleen wel begrijpen dat het verzamelen ervan minder interessant is geworden. Vroeger had je met 22 gulden al een combinatie, tegenwoordig moet men soms al honderden euro’s klaarleggen voor een moderne modelvrachtwagen zonder aanhanger. 

Tegelijkertijd willen jongeren geen geld besteden aan modelauto’s en –vrachtwagens omdat de prijzen te hoog zijn. Zoals ik al eens eerder zei: iedereen had vroeger wel een model thuis staan. Jongeren en ouderen gingen beiden op avontuur naar een modelvrachtwagen, maar tegenwoordig zie je geen jonge verzamelaars meer. Ik ben er dan ook van overtuigd dat binnen 15 jaar het verzamelen van modelvrachtwagens zal uitsterven.” 

Ik herken iedere vrachtwagen op de snelweg aan de kleur of het merk”

Waar bent u nou het meeste trots op als u terugkijkt naar het verzamelen van de modelvrachtwagens? 

“Op de één of andere manier voelde je je verbonden met jouw omgeving en dat heb ik nog steeds. Men is nieuwsgierig en geïnteresseerd naar mijn nostalgische verzameling, zoals jij het benoemd. Tevens ben ik ook in die wereld van vrachtwagens terechtgekomen. Na mijn werk als machinist en het ontvangen van mijn eerste modelvrachtwagen ben ik tot 1977 vrachtwagenchauffeur geweest. Het is ook geinig als ik bijvoorbeeld op de snelweg rijd, want ik kan bijna iedere vrachtwagen herkennen aan de kleur of het merk. Een connectie voelen met de wereld van vrachtwagens is dus een belangrijk onderdeel geweest van deze verzameling om trots op te zijn.”