Zijn Finse studenten wel zo gelukkig

Al vijf jaar lang wordt Finland gezien als het gelukkigste land ter wereld en ook wordt het schoolsysteem als jaren geprezen als een van de beste. Ook in 2022 wist Finland deze titels weer te behalen. Via een kennis van Marlijn die in Finland woont, hoorde wij dat Finnen dit zelf niet zo ervaren. Zij vertelde dat er het een en ander mis is met het schoolsysteem en dat het geluk van de Finse studenten daaronder lijdt. Dit maakte ons nieuwsgierig en daarom zijn wij hier verder research over gaan doen. Wij stuitten op verschillende artikelen en onderzoeken die de uitspraken van de Finse kennis bevestigden. Daarom hebben wij besloten onze crossmediale productie te maken rondom dit thema met als hoofdvraag: hoe staat het met het welzijn van de Finse studenten en hoe ervaren zij het hoger onderwijs?

Een korte uitleg over het Finse hoger onderwijs.

Studentenorganisatie HYY: pro studenten welzijn in Helsinki

Om op te komen voor de belangen van studenten zijn er in Finland verschillende studentenorganisaties. Een daarvan is HYY (Helsingin yliopiston ylioppilaskunta), de studentenorganisatie van de Universiteit van Helsinki. De organisatie is opgericht in1868. Met 26.000 leden is het de grootste studentenorganisatie van Finland. Iedere bachelor en master student aan de universiteit is verplicht lid. Bij een lidmaatschap hoort een bijdrage van 46 euro per jaar. Onder de studentenorganisatie valt ook het bedrijf Ylva. Dit bedrijf is verantwoordelijk voor allerlei projecten zoals het opzetten van een hotel. Alle winst gaat naar HYY. Het totale budget van de organisatie is 3,7 miljoen euro per jaar. Het grootste deel hiervan is afkomstig van winst van Ylva, het overige deel komt van ledencontributie.

De organisatie bestaat uit een medezeggenschapsraad van 60 leden die beslist over statuten en de begroting van HYY en die verantwoordelijk is voor het benoemen van de bestuursleden. Het bestuur bestaat uit 12 leden en is verantwoordelijk voor onderwerpen die niet onder de verantwoordelijkheid van de medezeggenschapsraad vallen. Ieder bestuurslid is verantwoordelijk voor een eigen takengebied. Het bestuur overlegt met de vertegenwoordigers van de universiteit, organiseert evenementen en is verantwoordelijk voor het behartigen van de belangen van studenten. Verder bestaat de organisatie uit 19 man personeel die samen met het bestuur zorgt voor dagelijkse activiteiten. Het personeel bestaat uit de secretaris-generaal, diverse specialisten en secretaresses.

HYY werkt volgens vijf kernwaarden: gelijkheid, onderwijs, humaniteit, verantwoordelijkheid en moed.

De belangrijkste taak van HYY is het behartigen van de belangen van studenten. Hiervoor kent de organisatie 4 advocacy specialisten, 2 op het gebied van onderwijsbeleid en 2 op het gebied van sociaal beleid. Deze specialisten houden zich met verschillende onderwerpen bezig waaronder zorg en studenten welzijn.

In de infographic vind je de samenstelling, taken en kernwaarden van HYY.

Mini documentaire | Studeren is hier echt een baan

Interview met een Finse student

Student Greta-Maria over het Finse schoolsysteem: ´Mensen sloven zich jaren uit om perfect te presteren op toetsen en toch halen ze het elke keer net niet´

Maartje Beks | Props Greta-Maria, student in Helsinki
Foto: Anne van Mill

Finland is meerdere malen uitgeroepen tot gelukkigste land van de wereld, mede door het schoolsysteem dat enorm wordt geprezen. Gratis studeren, hoog opgeleide leraren en gratis warme lunches, dat klinkt niet verkeerd. Toch schijnt ook dit sprookje te mooi om waar te zijn, want uit onderzoek blijkt lang niet iedere student zo gelukkig. Greta-Maria (27) is journalistiek student in Finland en deelt haar mening over het schoolsysteem.

Verschillende onderzoeken hebben laten blijken dat de mentale gezondheid van studenten in Finland niet zo goed is als men denkt. Hoe ervaar jij dat?

¨In Finland is gezondheidszorg gratis. Zodra je student wordt is er een aparte instelling die de gezondheidszorg van studenten op zich neemt. Deze instelling heet YTHS. Helaas heeft de instelling niet genoeg capaciteit voor alle leerlingen. Zo is de online chatlijn maar twee dagen in de week, twee uur per dag geopend. Ook wachtlijsten voor ernstigere varianten van mentale gezondheidsklachten zijn opgelopen tot meer dan een jaar. Ik moet zelf nu ook langer dan een jaar wachten op hulp met mijn ADHD.¨

Hoe ervaar jij het Finse schoolsysteem?

¨Voor mijn gevoel is het Finse schoolsysteem prima. Zo hebben ze vorig jaar de leerplichtleeftijd aangepast. Nu ben je leerplichtig tot 18, voorheen was dit 15. Dit vind ik zelf een ontzettend goed initiatief, omdat het vroeger wel eens een probleem was dat voornamelijk jongens niet meer naar school gingen of geen werk hadden. Deze jongens werden vervolgens buitengesloten in de maatschappij met als gevolg drank- en drugsproblemen of gokverslavingen. Nu de leerplicht verschoven is naar 18 probeert de overheid jongeren te stimuleren om op school te blijven. Verder houden scholen rekening met hoe een schooldag wordt ingedeeld. Zo krijgen we pauzes tijdens de lessen als docenten doorhebben dat we concentratie verliezen en het is dan verplicht om even naar buiten te gaan.¨

Finland wordt geprezen om haar uitstekende schoolsysteem. Ben je het daarmee eens?

¨Ja en nee. Voorheen was het schoolsysteem erg goed, maar de laatste paar jaar is het juist minder geworden. Zo ben ik het niet eens met de toelatingseisen voor verschillende universiteiten. Er zijn een aantal manieren om toegelaten te worden. De school kan bijvoorbeeld kijken naar je cijfers en op basis daarvan een keuze maken. Ook zijn er toelatingsexamen, maar daarvoor krijg je slechts een maand om hele boeken te lezen en vervolgens een ontzettend moeilijke toets. Een andere manier om binnen te komen, is door naar een open universiteit te gaan. Hier kun je terecht om dezelfde vakken te studeren als op de studie die je wil doen. Zo kan je alsnog de kennis opdoen om je daarna opnieuw in te schrijven.¨

In hoeverre denk jij dat de corona pandemie invloed heeft gehad op de mentale gezondheid van studenten?

¨Het heeft enorme invloed gehad. De jaarlagen die voor mij kwamen hebben al die tijd alleen online les gehad. Pas sinds deze lente konden zij elkaar weer zien in de klaslokalen. Omdat die studenten helemaal geen vorm van sociaal contact hebben gehad, merk je steeds meer eenzaamheid onder de jongeren. YTHS heeft geen tijd voor al deze studenten. Steeds meer zorgpersoneel gaat staken vanwege loonstekort en er worden weinig mensen toegelaten op gezondheidsopleidingen. Hierdoor is er sprake van personeelstekort. Onze school heeft een eigen psycholoog en coördinator waar je bij terecht kan. Maar bij heftigere klachten, sturen ze je toch weer door naar YTHS.¨

Wat voor studie doe je en waar?

¨Ik studeer journalistiek aan de Haaga-Helia University of Applied Sciences. Ik ben eerstejaars. Hiervoor heb ik een aantal tussenjaren genomen. In Finland hebben we de universiteit, en de University of Applied Sciences. Op de universiteit focus je vooralop theorie, terwijl de University of Applied Sciences meer gericht is op praktijk. Je kunt ook journalistiek doen op de universiteit, maar dat is veel boeken lezen en voornamelijk politiek en communicatie studies. Op mijn school leer je meer over presenteren en werken met de televisie of radio. Ik heb ADHD, dus past de praktische opleiding meer bij me.¨

Is het normaal hier om een tussenjaar te nemen voordat je aan een opleiding begint?

¨Zeker. Ik heb het idee dan mensen sneller een of meerdere tussenjaren nemen dan dat ze meteen doorstuderen. Ik heb mijn diploma gehaald in 2014 en ben pas dit jaar begonnen met de opleiding. In de afgelopen jaren heb ik voornamelijk veel gewerkt als serveerster in restaurants en heb ik veel gereisd. Veel mensen weten op jonge leeftijd nog niet wat ze willen studeren en er zijn mensen die op latere leeftijd van carrière switchen. Daardoor verschillen de leeftijden in onze klas tussen de 18 en de 57.¨

Je zit bij de studentenvereniging Skuuppiry. Wat voor vereniging is dat?

¨Skuuppiry is een vereniging bedoeld voor alle journalistiek studenten van onze school. Onze school heeft meerdere opleidingen en iedere opleiding heeft een eigen vereniging. Onze vereniging organiseert evenementen en feesten maar we zorgen er ook voor dat alles er netjes en goed aan toe gaat op de opleiding. Als studenten vragen of opmerkingen hebben over leraren of lessen, kunnen ze bij ons terecht.¨

Hoe zorg je dan toch dat er dan toch sprake is van groepsverband onder studenten?

¨In elke studentenvereniging is het normaal dat de school of opleiding een traditie hooghoudt onder de studenten. Zo kun je in de stad soms verschillende studenten spotten met gekleurde tuinbroeken volgeplakt met strijkplaatjes. Elke kleur representeert een school en/of opleiding. De strijkplaatjes of badges kun je los kopen, of juist verdienen als je aanwezig bent bij een bepaald evenement. Deze tuinbroeken staan echt symbool voor het studentenleven in Helsinki.¨

Vind jij dat er enige aanpassingen moeten komen voor het Finse schoolsysteem?

¨Ja. Ik vind vooral dat het makkelijker moet worden om op de universiteit toegelaten te worden. Ik heb zelf veel stress en prestatiedruk ervaren tijdens mijn tussenjaren omdat ik niet wist hoe ik ooit binnen moest komen op een school. Mensen lopen zich jaren uit te sloven om perfect te presteren op toetsen en toelatingseisen en toch halen ze het elke keer net niet. Zelfs als ze al gespecialiseerd zijn in het vak. Ook moeten mensen werk en studeren balanceren. Als je je volledig op je studie wil focussen, moet je wel genoeg geld hebben gespaard om even mee vooruit te komen. Helaas heeft niet iedereen dat.¨

Interview met een ‘wellbeing-specialist’

Rosa Weckman: ‘Ik hoop dat mensen zich meer gaan beseffen dat studenten betere hulp nodig hebben bij hun mentale gezondheid.’

Uit een onderzoek van de Finnish Student Heath Service (FSHS) in september 2021, blijkt dat de wachtrijen voor mentale hulp voor studenten steeds langer worden. Volgends de organisatie is het belangrijk dat studenten eerst vanuit school ondersteuning krijgen. Veel hogescholen hebben hun eigen manier in het omgaan met het welzijn van hun studenten, een van deze manieren is het inhuren van een specialist.

Maartje Beks | Props Rosa Weckman op Haaga Helia
Bron: Gijsje van Gils

Rosa Weckman is een van de specialisten die wordt ingehuurd door de Haaga Helia University of Applied Science in Helsinki. Zij functioneert binnen een team als ‘well-beingspecialist’ en spreekt dagelijks studenten op school over hun mentale gezondheid.

Is een studentenpsycholoog iets wat nieuw geïntroduceerd is hier?

‘Ja, eigenlijk wel. Sinds de pandemie is het steeds belangrijker geworden om over mentale gezondheid te praten, omdat er door de pandemie een toenamen is van mentale problemen onder studenten. Voor veel studenten was het door de online-lessen heel moeilijk om goed contact te houden met de school en medestudenten.’

Is er progressie te zien in de manier van het omgaan met het welzijn van studenten?

‘Er wordt steeds meer gepraat over het welzijn van studenten en dat was eerst niet zo gebruikelijk. Ik denk wel dat deze verandering vooral komt door corona en de aandacht die ‘mentale gezondheid’ hierdoor heeft gekregen in de media. De school is op dit moment bezig met voorbereidingen die gaan helpen met het verbeteren van het welzijn van studenten. Na de zomervakantie willen ze er bijvoorbeeld voor zorgen dat er meer ingehuurde specialisten zijn op de school. Daarnaast hebben we op dit moment vooral een-op-een gesprekken met studenten en dit wil de school gaan veranderen naar meer groepsgesprekken. Hierdoor kan je studenten ook bewustmaken van het feit dat ze niet de enige zijn met deze problemen. De studenten doen in de eerste twee jaar vooral veel groepsopdrachten en in het derde jaar ga je steeds meer projecten alleen doen. Veel studenten vinden de switch van groepsopdrachten naar individuele opdrachten vaak erg ingewikkeld. Dit is ook een van de problemen waarmee studenten bij mij komen aankloppen. Wat ook opvalt, is dat je bij sommige docenten een verandering ziet in de manier van lesgeven. Voor oudere docenten is het moeilijker om dit na al die jaren te veranderen, maar ik denk dat het aannemen van meer jongere docenten op lange termijn goede effecten zal hebben.’

Begin april hebben duizenden studenten in het hele land gedemonstreerd tegen de lange wachtrijen bij de Finnish Student Health Service (FSHS). De wachtrijen voor de geestelijke gezondheidszorg worden steeds langer, waardoor steeds meer studenten blijven zitten met mentale problemen. Naast de lange wachtrijen werd er ook geprotesteerd voor meer middelen voor FSHS geestelijke gezondheidsdiensten.

Hoe gaat de overheid om met het probleem van deze wachtrijen en vergoedingen?

‘Op dit moment geeft de overheid veel geld uit aan verschillende organisaties die zich inzetten voor de mentale gezondheid van studenten om op deze manier te zorgen voor goede mentale gezondheidszorg. Het systeem dat wat wij op deze school hebben, is hetzelfde als op de universiteit. De sessies die ik bijvoorbeeld geef zijn gratis voor de studenten, net als de sessies die de studentenpsycholoog hier geeft. Alle mentale zorg op hier op deze school is gratis, maar op de universiteit betalen studenten geloof ik iets minder dan honderd euro per jaar voor alle mentale zorg die de school te bieden heeft. Als studenten gediagnostiseerd worden met iets, zoals een depressie, dan worden ze wel doorverwezen naar professionele mentale zorg. Je kan hierbij bijvoorbeeld denken aan medicatie of therapie over langere tijd. In sommige gevallen wordt dit vergoed, maar over het algemeen moet je deze dingen, zelf vergoeden.’

Door de impact van de coronapandemie zijn er dus al een aantal veranderingen binnen het schoolsysteem gemaakt in de mentale gezondheidszorg voor studenten. Verwacht u hierdoor ook veranderingen in het welzijn van de studenten?

‘Ik hoop het. Ik hoop dat mensen zich meer gaan beseffen dat studenten betere hulp nodig hebben bij hun mentale gezondheid. Ik zie steeds meer verandering vanuit de studenten maar ook vanuit docenten. Vaak geven studenten feedback aan de docenten, omdat studenten steeds beter de gevaren zien van het negeren van je mentale gezondheid. Dus ik zie vooral op kleinere schaal veranderingen, maar deze zijn wel heel nuttig. Er zijn ook steeds meer jongeren studenten die geïnteresseerd zijn in het welzijn van studenten en zich hier meer in willen verdiepen.’

Het is dus bekend dat er steeds langere wachtrijen zijn in mentale hulp voor studenten, hoe zorgen ze opdelen school ervoor dat deze wachtrijen korter worden?

‘Hier op Haaga Helia hebben we eigenlijk geen last van deze wachtrijen. Dit komt vooral omdat wij alles op veel kleinere schaal doen. Op de Universiteit van Helsinki zal de wachtrij veel groter zijn, omdat deze school ook veel groter is. Als je nu bijvoorbeeld bij mij een afspraak zou willen maken, kan je volgende week al terecht. En als je een afspraak zou willen met een studenten psycholoog hier op school, dan zou je ongeveer twee weken wachttijd hebben.’

Voxpop studenten Helsinki