‘We verspillen ongeveer 50 kilo per persoon per jaar’

 

jariJaarlijks worden er enorme hoeveelheden voedsel verspild in Nederland. Er wordt elk jaar genoeg voedsel geproduceerd voor 12 miljard mensen en hiervan wordt een groot deel verspild. Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal uit Utrecht probeert consumenten bewust te maken van dit probleem. Jonna Snoek, onderzoeker van deze organisatie, heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar het dit probleem.

Hoeveel voedsel wordt er verspild in Nederland?
“Ongeveer 50 kilo per persoon per jaar. Dat is een cijfer uit 2013. We zijn momenteel bezig met hetzelfde onderzoek voor dit jaar, dus dit cijfer gaat binnenkort aangepast worden. Het is lastig om te zeggen of dit cijfer zal veranderen, in de periode van 2010 tot 2013 is het iets gestegen, ik denk dat het ongeveer gelijk zal blijven, maar ik hoop dat er deze keer een verbetering zichtbaar is. Er wordt nu beter gekeken naar de verspilling van dranken door de gootsteen. Door deze verbetering van het onderzoek zal het cijfer waarschijnlijk hoger uitvallen, dat betekent niet dat er daadwerkelijk meer verspild wordt.”

Wie zijn de grootste verspillers?
“Hoogopgeleiden, mensen met een bovenmodaal inkomen en mensen met kinderen. In ieder geval de groep waarvoor het financieel geen grote zorg is om eten weg te gooien. Als je het wat krapper hebt, ben je meestal wel wat voorzichtiger met het weggooien.”

Hoe kun je deze groep bewust maken van het feit dat ze zoveel voedsel verspillen?
“Wij van Milieu Centraal hebben de taak om voorlichting te geven aan de consument. Dit doen we bijvoorbeeld door campagnes op sociale media en informatie op onze website. We voorzien ook journalisten van informatie, die kunnen dat dan publiceren in de media.

Ik denk dat op het gebied van voeding er wel een vak zou moeten zijn op basisscholen en middelbare scholen. Zulke voorlichting zou kunnen bijdragen aan het beter omgaan met voedsel. Ook ouders moeten hier verantwoordelijkheid in nemen.”

 Hoe kunnen we voedselverspilling tegengaan?
“Vanuit de detailhandel zou het goed zijn dat er op maat gemaakte porties beschikbaar komen. Hiermee bedoelen we dat er bijvoorbeeld niet alleen verpakkingen voor vier personen te koop zijn, maar dat er ook een verpakking is voor één persoon. Ook is het van belang om te innoveren in de houdbaarheid van producten. Dit kunnen fabrikanten bijvoorbeeld doen door producten beter te verpakken, waardoor de houdbaarheid verlengd wordt.

Er zijn nu restaurants die overgebleven producten van supermarkten verwerken in hun gerechten. Ook voedselbanken kunnen een belangrijke rol spelen bij het oplossen van dit probleem. Het voedsel duurder maken zou ook een mogelijkheid zijn. Dat is misschien niet de beste oplossing, je benadeelt dan mensen die het financieel krapper hebben, maar het zou een manier kunnen zijn.

De consument kan hier zelf een steentje aan bijdragen door bijvoorbeeld een kliekjesdag te houden, beter na te denken over wat ze kopen en de producten beter te bewaren.”

Houdbaarheidsdatums zorgen ervoor dat veel voedsel verspild wordt. Consumenten houden zich vaak strikt aan deze datums en gooien producten meteen weg als ze over de datum zijn, terwijl veel producten ook na deze datum nog prima te eten zijn. Zijn houdbaarheidsdatums echt noodzakelijk?
“Je hebt twee soorten houdbaarheidsdatums, ten minste houdbaar (THT) tot en te gebruiken tot (TGT). De TGT-datum is echt nodig, want dit staat op gevoelige producten, zoals vlees of zuivel. Na deze datum is het niet meer veilig om deze producten te eten. De THT-datum is meer een adviesdatum. Deze staat bijvoorbeeld op koekjes en kruidenzakjes. Deze datum geeft eigenlijk een kwaliteitsgarantie. Als deze datum is verstreken, worden deze producten niet onveilig om te nuttigen. De overheid is wel bezig om voor een aantal producten de THT weg te laten.”

Is Nederland een grote verspiller in vergelijking met andere landen?
“Er zijn heel veel cijfers, maar het ene land heeft bijvoorbeeld wel de verspilling van dranken door de gootsteen meegenomen en het andere land weer niet. Dat is het lastige met wereldwijde cijfers. De systeemgrenzen zijn verschillend. In het voorjaar is er een hulpmiddel uitgekomen die alle landen kunnen gebruiken die alle Europese landen kunnen gebruiken om op dezelfde manier data te verzamelen. Nederland komt hier in vergelijking met andere landen redelijk gemiddeld uit, maar er is nog een grote onzekerheid in de cijfers.

In bijvoorbeeld Afrika of India is de verspilling onder consumenten een stuk lager, maar daar is de verspilling tijdens de voorketen, de productie en het vervoer, juist weer hoger. De voorketen is in Nederland veel efficiënter geregeld en er vindt in Europa veel minder bederf plaats tijdens het vervoer, dat komt door de betere infrastructuur. Over het algemeen is de voedselverspilling in Nederland hoog omdat we natuurlijk heel veel rijkdom hebben en voedsel relatief goedkoop is.”

U heeft zelf een gezin, hoe gaat u met dit probleem om?
“Ik heb een kind dat ‘s avonds best moeilijk eet, dus ik gooi best vaak wel wat eten weg. Ik wil er niet zoveel aandacht aan besteden om een positieve sfeer te behouden aan tafel. Eten moet ook gewoon een gezellig moment zijn en niet geassocieerd worden met boosheid en dwang. Wij houden wel een kliekjesdag.”

 

Door: Jari Klapwijk