Warmtepompen en ‘knuffelmuren’ zijn de toekomst

Warmtepompen en ‘knuffelmuren’ zijn de toekomst

Door: Pien Vriens

08-12-2020

Warmtepompen zijn de nieuwe manier van verwarmen en binnen de nieuwbouw de enige. Via lucht of bodemenergie verwarm je je huis. Sinds 2018 krijgt niemand meer een gasaansluiting in Nederland. Maar wat heb je nodig voor je eigen ‘knuffelmuur’? Roel van de Kerkhof (46), expert en adviseur op het gebied van warmtepompen en duurzaamheid en oprichter van adviesbureau Installmanagement, geeft hier meer uitleg over.

 

Warmtepompen halen warmte uit de lucht of de grond en verwarmen deze op lage temparturen, vervolgens sturen ze dit door vloer-, muur of andere lage tempartuurverwarmingssystemen. De pompen kunnen ook koelen, daarvoor doen ze het tegenovergestelde van wanneer ze verwarmen. Maar er is nog meer nodig.

 

“Als je naar een woonhuis kijkt, dan moet je bij de bouw eerst aan allerlei regelgeving voldoen. Dat betekent dat de buitenschil van je huis volgens de gestelde eisen geïsoleerd moet worden, dus je vloeren, gevels, muren, dak deuren, etc. Dit bepaalt onder andere je warmtebehoefte. Als er veel warmte naar buiten gaat, dan moet je veel bij verwarmen om het op temperatuur te krijgen. Ook glas is belangrijk. In nieuwbouw is vaak dubbel of trippel glas aanwezig om het warmteverlies te beperken. In een degelijke bouw wordt veel aandacht besteed aan details, het hele huis wordt luchtdicht gemaakt zodat minder infiltratieverlies optreedt (warmteverlies).”

 

Een luchtdicht gebouwd huis moet geventileerd worden. Dit kan op verschillende manieren, zoals door dauerluftung. Dat zijn roosters die in het raam zitten, waar lucht doorheen gaat. Om de temperatuur binnen hoog te houden, moet of het verwarmingssysteem dit compenseren of er moet een behandelingskastje tussen komen.

 

“Een behandelingskastje zorgt voor minder warmteverlies. Dan hoef je minder energie op te wekken. Dat is ook de kunst van verwarmen, je warmtebehoefte beperken.”

 

“Vroeger hingen er overal radiatoren aan de muur. Door deze te verwarmen tot 60/70C werd het warm in huis. Als je iets wilt doen met warmtepompen, of het nu lucht of bodemenergie is, wil je gebruik maken van zo laag mogelijke temperaturen. Dan gebruik je namelijk zo min mogelijk energie. De warmte komt via vloer- of plafondverwarming of via muurverwarming, een soort ‘knuffelmuur’. Daarom wil je het ook niet heel hoog verwarmen. Dit soort systemen worden ook wel lage temperaturen afgiftesystemen genoemd.”

 

Bij warmtepompen wordt gebruik gemaakt van lucht, dat je met de buitenlucht verwarmt of koelt. En je hebt bodemenergie, waar de warmte uit de bodem wordt gehaald. Bij koelen wordt de warmte in de bodem gestopt.

 

“Je kan een warmtepomp met lucht gebruiken, dan krijg je een binnen een unit met een compressor, het omgekeerde effect van een koelkast. Ook krijg je buiten een unit die warmte uit de lucht onttrekt. Mooier is om het te doen met bodemenergie. Een warmtepomp haalt dan warmte uit de grond, op 100 tot 200 meter diep. Daar is het een graad of 12, de warmtepomp verwarmt dit tot ongeveer 30C. Als je gaat koelen met bodemenergie doe je precies het omgekeerde. Je laat koud water door de verwarming lopen en onttrekt zo warmte uit de ruimte. Dit stop je in de grond. Je gebruikt zo heel weinig energie, terwijl een luchtwarmtepomp 15 keer meer gebruikt. Een warmtepomp neemt wel meer ruimte in dan een ketel, die past bij wijze van spreken in een keukenkastje. Voor een warmtepomp heb je minstens twee vierkante meter nodig.”

 

Een warmtepomp heeft energie nodig om de lucht te verwarmen of te koelen. Bij bodemenergie wordt de warmte al uit de bodem gehaald, deze moet alleen soms nog verhoogd worden om de gewenste temperatuur te bereiken.

 

“De bodem is +/-12C, maar daar kun je je huis nog niet mee verwarmen. Er zit nog een apparaatje tussen, dat kost energie. Maar hoe kleiner het verschil tussen bodemtemperatuur en de temperatuur die je in je huis wilt, hoe minder energie je nodig hebt.”

 

Bij bestaande huizen is het ook mogelijk om met een warmtepomp te verwarmen. Maar dan moet het verwarmingssysteem wel aangepast worden.

 

“Wil je je bestaande huis verwarmen met een warmtepomp, dan gelden daarvoor dezelfde eisen als voor een nieuwbouwhuis. De buitenschil moet goed zijn en er moet een lage temperaturen afgiftesysteem aanwezig zijn. Daarnaast moet er ruimte zijn voor twee units. Bij de aanleg van bodemenergie moet je er rekening mee houden dat je hele tuin overhoop wordt gehaald voor de aanleg van het systeem.”

 

“Op het gebied van regeltechniek en gebruiksvriendelijkheid blijven warmtepompen zich ontwikkelen. Ook de koelgassen die erin zitten worden steeds milieuvriendelijker. Qua prestatieverbetering zit het een beetje op een eind. De koelgassen, die ook in koelkasten zitten, worden vervangen door natuurlijke koelgassen waardoor een warmtepomp nog duurzamer worden. Als de energie wordt opgewekt door zonnepanelen dan is de warmtepomp geheel duurzaam.”

 

In 2019 was het aandeel van warmtepompen binnen de duurzame energie met ongeveer 6% gestegen.  “In de toekomst zal dit zeker stijgen, op 1 januari 2021 worden de regels voor de nieuwbouw weer aangescherpt in de BENG eis (Bijna Energie Neutraal Gebouwd). Sinds 2018 zijn gasaansluitingen in nieuwbouwwoningen verboden. Een ketel is geen optie meer, een warmtepomp is de enige overgebleven optie. Hierdoor zal het aandeel alleen maar toenemen.”

 

“Bodemenergie is het meest efficiënt, vooral omdat het naast verwarmen ook kan koelen. Doordat huizen nu zo goed geïsoleerd worden heb je soms last van oververhitting. Dit mag niet van de overheid. Ze gaat er dan van uit dat mensen een airco neer gaan hangen. Dit is niet efficiënt en vreet energie. Als je in je vergunningsaanvraag meeneemt dat je iets gaat doen met bodemenergie, dan is oververhitting geen probleem meer.”