Wanneer ben je verslaafd?

 

Verslaving is een veelvoorkomende ziekte. In 2013  waren alleen al in Nederland rond de twee miljoen mensen  verslaafd, blijkt uit de cijfers van NEMISIS onderzoek. Ton van Pelt is teamleider van de verslaving instelling Novadic-Kentron’s locaties in Tilburg, Eindhoven en Den Bosch en werkt op de afdeling chronische verslaving, bij de ambulante therapie.

Wat is verslaving? Waar ligt de grens tussen een veelgebruikte handeling en verslaving?

‘Via de richtlijnen ben je verslaafd als je bijvoorbeeld elke dag 5 biertjes drinkt. Natuurlijk heb je dan wel een probleem, maar als je nog steeds naar je werk kan en normaal kan functioneren vind ik niet meteen dat je dan verslaafd bent. Ik vind dat je pas verslaafd bent als een bepaald middel je leven gaat beheersen. Ook als je familie er last van heeft of als je dingen moet doen om dat middel te verkrijgen. Je kunt dan spreken van afhankelijkheid. Je kunt niet zonder het product.  Drugsafhankelijkheid of alcoholafhankelijkheid wordt vaker een verslaving genoemd.’

Wat zijn de oorzaken van verslavingen?

‘In principe zou iedereen verslaafd kunnen worden.’

‘Ik heb namelijk ook mensen met een goede baan, zoals piloten en advocaten, begeleid. Er is niet één oorzaak voor een verslaving. Het is een ziekte, net zoals je anorexia zou kunnen krijgen kan je ook verslaafd raken. Misschien kom je in aanraking met drugs door je jeugd, vrienden of door problemen. Maar het is moeilijk om te zeggen waarom de een blijft hangen in het gebruiken van drugs en de ander het niet blijft gebruiken. Er zit wel een familiair component bij verslavingen: van de volwassenen is 60% van de verslaafde familiair en bij jongeren 40%.’

Wat is de meest voorkomende verslaving?

 ‘Alcohol is veruit de meest voorkomende verslaving. Het lijkt vaak geen probleem omdat alcohol heel geaccepteerd is. Maar Nederland heeft een half miljoen problematische drinkers. Dit zijn natuurlijk niet meteen alcoholverslaafden. Bij middelen gebruik gebruiken mensen vaak alles door elkaar, dit noemen we poly drug. Een steeds populairdere drug is GHB, dit is namelijk makkelijk om te maken.’

Is er een bepaalde leeftijd gekoppeld aan een verslaving?

 ‘Nee. Wij hebben jeugdkliniek en daar komen tegenwoordig al kinderen van 12 jaar met echt al variërende verslavingsproblematiek. Maar in bejaardentehuizen is bijvoorbeeld alcoholverslaving wel een veel voorkomende verslaving. Bij ouderen is eenzaamheid namelijk een grote problematiek.’

Wat zijn de fysieke klachten die mensen met een verslaving ervaren?

 ‘Alcoholverslaafde zie je veel trillen en worden vergeetachtig. Ze ontwikkelen een soort van het syndroom van Korsakov.

Bij drugsverslaving verschilt het per drugssoort. Bij GHB heb je niet zozeer ontwenning. De mensen gaan bij het gebruik ervan wel vaak meteen out. Mensen die verslaafd zijn aan cocaïne krijgen bij gebruik grote ogen, maar cocaïne heeft verder geen ontwenningsklachten. Bij heroïne gaan mensen enorm ontwennen, ze beginnen vaak te hallucineren of krijgen psychoses. Met cannabis gebeurt dit ook.’

Hoe lang kan een verslaving duren?

 ‘Verslavingen kunnen chronisch zijn. Veel drugsgebruikers komen namelijk nooit meer van hun verslaving af. Deze mensen zitten dan in een programma waar heroïne verstrekt wordt. Ze hoeven in dit programma niet meer op straat. Zo wordt voorkomen dat ze gaan stelen. Maar het hangt af van de persoon hoelang een verslaving duurt. De ene die kan met een paar gesprekken bij de huisarts van zijn verslaving afkomen. De ander, de tweedelijnszorg, die is na acht gesprekken van zijn verslaving af. De derdelijnszorg gaat naar een specialistische GGZ/psychiatrie en gaat in langere behandeling. Tegenwoordig kan dat steeds meer ambulant. Als mensen er echt niet meer uitkomen dan worden ze vaak een periode opgenomen. Ze gaan dan ontgiften en worden erna thuis ook nog behandeld. Verslaafden vallen ook vaak terug. Maar liefst vijftig tot zeventig procent van de verslaafden valt binnen een jaar terug.’

Hoe bestrijd je een verslaving?

‘Dat is heel wisselend. Als iemand opgenomen wordt voor een alcoholverslaving krijgen ze als medicatie valium. Dit medicijn zorgt voor de demping van de alcohol, zodat mensen rustig kunnen afbouwen.’

En bij drugsverslavingen?

‘Heroïne wordt met methadon afgebouwd.

GHB-bouw je af met GHB zelf. Er zijn dan twee manieren. Je kunt de tijdsduur afbouwen met dezelfde hoeveelheid, of je gaat de hoeveelheid afbouwen en houd de tijdsduur aan.

Cocaïne is enorm verslavend, maar aan cocaïneverslaafden kun je niks geven. De verslaving zit puur psychisch.

Met gokverslavingen moet je gewoon meteen stoppen. De behandeling ligt aan de gradatie van de verslaving van de persoon.

Roken is in principe ook een verslaving. Alleen worden mensen die verslaafd zijn aan roken er niet voor opgenomen. Je kunt er wel voor in therapie gaan.’

Is het mogelijk verslaafd te raken aan elk soort product/activiteit? Of moet een product/activiteit iets specifieks hebben om er aan verslaafd te worden?

‘Het kan ja, maar is het dan wel een verslaving? Je ziet op tv weleens dat er in Amerika of Japan mensen zijn die babydolls fanatiek verzamelen. Of dat specifiek is weet ik niet. Maar lijmsnuiven gebeurt veel, en tegenwoordig onder de jeugd lachgas. Alleen als je bij Novadic-Kentron terecht komt zit je echt wel in de hoek van middelen gebruik-, alcohol-, gok- of gameverslaving.’

Denkt u dat het in Nederland erger is in vergelijking met andere landen op het gebied van verslaving?

‘Nee. Ieder land heeft zijn eigen problematiek wel.‘

Zijn er wel bepaalde verslavingen die meer voorkomen in een bepaald land?

‘Buitenlanders komen wel graag naar Nederland omdat je hier legaal cannabis kunt gebruiken. Ook is het zo dat Scandinavische landen enorm hoge aantallen hebben op het gebied van alcoholverslaving. Hierbij kan een oorzaak zijn dat het in het noorden sneller donker is, wat weer sneller tot depressies kan leiden. Depressie kan als gevolg hebben dat mensen sneller naar drank grijpen.’