Wanda de Kanter: Rookvrije generatie in Nederland mogelijk, maar er is nog veel werk te doen

Nieuw-Zeeland wil dat kinderen die in 2025 18 jaar worden geen tabak meer kunnen kopen. Op die manier hoopt het land rookvrij te worden. Het land is verder in het terugdringen van het aantal rokers. Volgens Wanda de Kanter (62), longarts en activiste voor een rookvrije generatie, is het ook zeker mogelijk in Nederland. “Het zou alleen nu veel te vroeg zijn.” De Kanter zegt daarnaast ook dat de tabaksindustrie op dit moment nog teveel de regels beïnvloedt.

 

Per jaar sterven er 20.000 mensen aan roken, blijkt uit cijfers van het RIVM. Zij overlijden gemiddeld tien jaar eerder dan mensen die niet roken. Dat kanker een van de ziektes is die door roken wordt veroorzaakt, is niks nieuws. Zo’n 83 procent van de mensen die sterft aan longkanker kreeg de ziekte als gevolg van roken. 

Wanda de Kanter ziet als longarts elke dag de gevolgen van roken bij haar patiënten. De arts is naast haar werk bezig met het activisme tegen roken. Zo bereidt ze rechtszaken voor tegen allerlei partijen en geeft ze voorlichting over roken. Ze is groot voorstander van een rookvrije generatie. Overigens niet alleen zij: “De grote fondsen zoals het KWF en het Longfonds willen ook een rookvrije generatie.”

 

Nieuw-Zeeland is veel verder

De Kanter is enthousiast over de nieuwe stap die Nieuw-Zeeland zet. “Ik denk dat het een hele goede ontwikkeling is. Nieuw-Zeeland is een stuk verder dan Nederland”, zegt ze. Ze noemt als voorbeeld dat een pakje sigaretten daar 25 euro kost. In Nederland kost een pakje maar 8 euro. Volgens De Kanter zijn “daar al veel meer maatregelen genomen, dus ze zitten er veel dichterbij.”

Een verbod zoals in Nieuw-Zeeland is hier nog niet haalbaar. Daarom moet er maatregelen worden genomen om het roken te ontmoedigen. Een van de maatregelen is dat tegen 2024 tabak niet meer verkocht mag worden in de supermarkten. 

Tot 2024 wordt het kopen van een pakje sigaretten wel elk jaar duurder in Nederland, dat heeft de overheid al eerder besloten. “Je moet op weg naar een rookvrije generatie de prijs elk jaar 10 procent laten stijgen. Daardoor gaan al veel minder jongeren roken. Er is een enorm sterk verband tussen de prijs en roken.” 

 

Arme mensen geholpen met dure sigaretten

Er zit dus een verband tussen roken en de prijs van een sigarettenpakje. De Kanter werkt tegenwoordig als waarnemend arts in het Rode Kruis Ziekenhuis. Ze bevindt zich daar op dit moment in een “laagopgeleide omgeving”. “Wat opvallend is, is dat je bij de lage SES (sociaal economische status) bij de mannen tussen de 18 en 40 jaar ziet dat 56 procent rookt. Politici zitten in een bubbel van hoogopgeleide mensen waar je het roken niet veel meer ziet. Het verschuift zich heel erg naar de onderklasse in de samenleving.”

Volgens de arts zou het goed zijn voor deze groep mensen om de prijs van de sigaretten flink te verhogen. “Arme mensen zijn enorm geholpen met dure sigaretten omdat ze dan makkelijker kunnen stoppen. En dat zal niet bij iedereen helpen, maar wel bij een heel groot deel. En de meer linkse partijen zeggen dan: Ja, het is zielig want arme mensen kunnen dat niet meer betalen. Maar weet je wat zielig is? Goedkope sigaretten voor arme mensen want zo maak je ze automatisch alleen maar zieker. Je kan beter arme mensen helpen met een goede opleiding, geld en een baan. En niet met goedkope sigaretten.”

 

Focus moet liggen op ontmoedigen

Volgens De Kanter moeten we wel focussen op het ontmoedigen van roken in plaats van het aanmoedigen om te stoppen met roken. Roken is namelijk een verslaving, eentje die heel heftig is. “Je ziet dat 80 procent van de rokers wil stoppen, maar niet kan stoppen. 95 procent van de rokers die stopt, valt terug. Dus het lukt maar 5 procent om zonder begeleiding te stoppen. Er wordt eigenlijk zo ontzettend veel aan gedaan maar het is een hele heftige verslaving.”

De Kanter benoemt ook meerdere keren tijdens het interview dat ze daarom ook wil dat er wordt gefocust op het ontmoedigen van kinderen om te gaan roken. “Wij willen voorkomen dat het te laat is en voorkomen dat kinderen verslaafd raken. En als je niet verslaafd bent, dan mis je ook niks.”

 

Ontmoediging op social media

De longarts vindt het ook goed dat er reclame wordt gemaakt op social media om roken te ontmoedigen. “Uit onderzoek is ook gebleken dat naar scholen toe gaan en jonge mensen waarschuwen geen zin heeft”, zegt De Kanter. 

Jonge kinderen hebben allemaal idolen, mensen waar ze naar opkijken. “Ik heb onder andere de influencers opgeroepen om zich niet te laten verleiden door het geld van de tabaksindustrie”, zegt De Kanter. “Als voorbeeld: als jij je lippen opspuit, doen al die meisjes dat ook. Ik vind dat je jouw verantwoordelijkheid moet nemen.”

De Kanter ziet ook dat er influencers zijn die juist reclame maken voor roken. Ze noemt als voorbeeld The Voice-winnares Maan. “Maan heeft uitgebreid reclame gemaakt voor roken. In haar foto’s en videoclips zijn sigaretten te zien. Ik heb wel eens een keer gereageerd op een foto. Maar ik ga haar voor de rest niet in het openbaar aanvallen.”

De neiging om voorbeelden voor jongeren, zoals Maan, echt over te halen heeft ze niet. “Ik heb niet de neiging om hen in mijn kamp te halen. Ik zou het wel heel fijn vinden als ze dat zou doen. Maar ik vind echt hoe Maan dat doet, niet goed. Want ze wordt bewonderd door meisjes van bijvoorbeeld het Koningshuis.”

 

Rookvrije generatie mogelijk

We hebben dus nog een lange weg te gaan. Volgens De Kanter is het mogelijk om tegen 2035 in Nederland met een soort zelfde verbod te komen als Nieuw-Zeeland heeft. “Het zou nu veel te vroeg zijn in Nederland. Je zou moeten zeggen: ‘Elk kind dat nu 4 jaar is, zou nooit meer legaal aan sigaretten kunnen komen’. En dat wil dus zeggen dat kinderen die geboren zijn vanaf 2017, zullen vanaf 2035 – als ze 18 zijn – nooit meer sigaretten mogen kopen.”

Maar om de rookvrije generatie te kunnen bereiken is nog heel wat werk nodig. Zo werkt de tabaksindustrie heel erg tegen. “We doen heus goede dingen, maar we worden waanzinnig tegengewerkt door de tabaksindustrie.” De industrie blijft mensen proberen over te halen te gaan roken. En de tabaksbedrijven beïnvloeden ook politieke partijen. Daarom duurt het nog wel even voor Nederland echt een rookvrije generatie heeft.