‘’Ik voel mij een mens van de wereld’’

Thuis in Nederland

Wanneer voel je je Nederlander? Een vraag die mij al een lange tijd fascineert. In de reeks ‘’Thuis in Nederland’’ leg ik deze complexe vraag voor aan verschillende mensen.

Tsafi Nelken (51) groeide op in Israël. Voor de liefde kwam hij naar Nederland en ondertussen woont hij er al 22 jaar. Tsafi is al jarenlang mijn buurman en ik ben benieuwd naar zijn ervaringen in Nederland.

Ik wil eigenlijk meteen met drie vragen beginnen. Ze lijken veel op elkaar, maar betekenen compleet iets anders. Ben je Nederlander? Voel je je Nederlander? En identificeer je je met een Nederlander?

Ik ben een Nederlander want ik heb een Nederlands paspoort. Of ik mij Nederlander voel? Dan vraag ik me af: hoe voelt een Nederlander zich? Als Nederland bijvoorbeeld moet voetballen, dan voel ik mij wel Nederlander en ben ik trots als ze winnen. Maar als je stelt dat je een Nederlander bent, dan maak je een heel duidelijk onderscheid tussen ‘wij’ en ‘jullie’. Ik voel mij eigenlijk gewoon een mens van de wereld.

Je voelt je een mens van de wereld. Moet je je wel Nederlander voelen om mee te kunnen draaien in de maatschappij?

Nee, dat denk ik niet. Ik ken genoeg mensen die geëmigreerd zijn naar Nederland en zich geen Nederlander voelen. Ondertussen draaien ze wel al dertig jaar mee in onze maatschappij. Ik denk dat je gewoon ‘’mens’’ moet zijn om mee te kunnen draaien in de maatschappij. Er zijn ook genoeg Nederlanders die niet goed mee kunnen draaien.

Tsafi Nelken

Ik denk wel dat meedraaien in de maatschappij ook heel erg met taal samenhangt. Denk je dat het niet spreken van de taal mogelijke barrières kan veroorzaken?

Jazeker. Ik loop er zelf ook nog vaak tegenaan. Schrijven en spelling is heel belangrijk. Soms heb ik het idee dat het belangrijker is dan de inhoud. Misschien is dat ook typisch Nederlands, de obsessie om goed te kunnen schrijven. Maar taal is zeker belangrijk: wil je je Nederlander voelen, dan moet je de taal goed spreken.

Er leeft een soort verwachting dat je ergens aan moet voldoen. Maar wat dan precies?

Ik denk dat de verwachting is, dat je iets weet over de cultuur. Ook moet je je goed gedragen en een steentje bijdragen aan de maatschappij.

Wat is nu typisch Nederlands in jouw ogen?

Vroeger was dat makkelijker. Tegenwoordig lopen ze hier niet meer op klompen. Ik moet nu denken aan fietsen en geen grote fooi achterlaten in restaurants. Sommige gerechten, die voor mij helemaal nieuw waren, zijn typisch Nederlands. Frikandellen, stamppot en het eten van mayonaise bij de frietjes. Wat ik wel raar vind, is dat je in Nederland geen ‘’Nederlandse’’ restaurants hebt.

Ik weet dat je het nieuws uit Israël goed bijhoudt. Zou je kunnen stellen dat je het nieuws uit Israël beter bijhoudt dan het Nederlands nieuws?

Dat ligt aan de periode. In tijden van oorlog of wanneer er iets is gebeurd volg ik het Israëlische nieuws meer. Ik lees vaak de krant uit Israël. Politiek en verkiezingen volg ik hier meer.

Tsafi is natuurlijk geen Nederlandse naam. Je woont hier in een klein dorp, vragen mensen er weleens naar?

Mensen vragen het wel af en toe. Ze zijn vaak in de war: ze denken dat ik uit Duitsland of Frankrijk kom.

Tonen mensen weleens interesse in jouw Joodse achtergrond?

Boerenkiel & Hebreeuws boek

De meeste mensen weten niet dat ik een Joodse achtergrond heb. Dat horen ze niet aan de naam. Ik zat laatst bij een pizzeria te wachten en toen kwam er iets over Israël op de televisie. Een Egyptische man sprak me aan en liet merken dat hij fel tegen Israël was. Hij had denk ik geen idee dat ik uit Israël kom. Mensen willen het vaak wel weten, maar echte verdieping hoeven ze niet.

Heb jij je ooit niet welkom gevoeld in Nederland?

Nee, ik heb me eigenlijk altijd wel welkom gevoeld. Ik denk dat
het vaak ook deels aan jezelf ligt als je je niet welkom voelt.


Soms zie je eruit als een échte Nederlander. Geheel met kiel en klompen. Ik zie je namelijk vaak voorbijlopen in deze outfit. Je bent vrijwilliger in openluchtmuseum Eynderhoof. Heb je het gevoel dat je daardoor meer een onderdeel bent van de maatschappij?

In het dorp waar ik woon wel ja. Op deze manier kom ik sneller in contact met bewoners. Ik heb het gevoel dat de mensen het ook heel leuk vinden dat ik dit doe. En de mensen die een beetje meer moeite hebben met het feit dat ik geen Nederlander ben, die denken dan van oh, ‘’hij doet wel gezellig mee’’. Soms moet je als allochtoon een klein beetje meer je best doen, denk ik.

”Schrijven en spelling is heel belangrijk. Soms heb ik het idee dat het belangrijker is dan de inhoud”

Vind je het terecht dat een allochtoon meer moeite zou moet doen?

Nou je hoeft niet per se je best te doen. Maar ik denk wel dat dat soms zo werkt ja. Maar het probleem ligt dan eigenlijk meer bij de mensen die dat vinden. Ik zeg gewoon vrolijk goedendag als ik mensen tegenkom. Je bent altijd welkom om met mij te praten, maar als iemand daar geen behoefte aan heeft, dan niet. Ik word wel een beetje moe van allochtonen die roepen dat ze het zo slecht hebben. Je moet zelf ook gewoon een steentje bijdragen.

Tot slot, áls Nederland tegen Israël moet voetballen, voor wie ben je dan?

Dat vind ik een hele interessante vraag. Maar als het over voetbal gaat dan kies ik voor Nederland. Nederland speelt namelijk veel beter dan Israël. Maar als het om een basketbalwedstrijd gaat, dan ben ik voor Israël.