Vluchtelingenzorg: Waar, hoe en door wie?

Tegenover mij zit Sanne Tieke, online coördinator van Stichting Vluchteling. Waarmee ik vandaag ga  praten over het werk van de stichting, het helpen van oorlogsslachtoffers. Hoe wordt de hulpverlening voor vluchtelingen en ontheemden achter de schermen gerealiseerd?

Er zijn wereldwijd meer dan 65,3 miljoen  mensen vluchteling, Nederland neemt hier ongeveer 0,135 procent van op. Genoeg reden voor mij om onderzoek te doen dus. Wie ze zijn, waar ze vandaan komen en waar ze worden opgevangen.

Stichting Vluchteling is een Nederlandse hulporganisatie,  opgericht in 1976 door Cornelis Brouwer met als doel hulp te bieden aan vluchtelingen, buiten en binnen Nederland. De stichting werkt samen met de Samenwerkende Hulporganisatie (SHO, een verband van elf organisaties) onder de noemer Giro555. En maakt deel uit van een grotere, wereldwijde organisatie, het International Rescue Committee (IRC).

 

Wat doet Stichting Vluchteling?

Stichting Vluchteling biedt noodhulp aan vluchtelingen en ontheemden in crisisgebieden wereldwijd. Een paar voorbeelden zijn: voedsel, onderdak, medische hulp en toegang tot schoon drinkwater. Dus de eerste levensreddende hulp die nodig is voor mensen die op de vlucht slaan. We bieden hulp aan mensen op de vlucht voor oorlog en geweld. In Nederland informeren we het Nederlandse publiek voor humanitaire crises en geweld wereldwijd, de onzekere situatie van mensen op de vlucht voor oorlog en de specifieke noden. Om fondsen vrij te krijgen voor noodhulp, zowel van het Nederlandse publiek als van

instituties. We bekijken met het IRC waar de meest acute noden zijn, waar extra behoefte aan financiering is, en hoe we het geld zo effectief mogelijk kunnen besteden. Voorbeelden van hulp die wij bieden zijn: de distributie van hulpgoederen; medische hulp door mobiele klinieken; we helpen in ondervoedings-klinieken ondervoede kinderen aansterken door plumpy’nut (noodvoeding op pinda’s gebaseerd die ondervoeding helpt tegengaan); schoon drinkwater, en een nieuwere, effectievere  trend is cash-hulp, waarbij we vluchtelingen helpen met financiële ondersteuning zodat ze zelf kunnen inkopen waar ze het meeste behoefte aan hebben. Dit sluit ook beter aan op de realiteit dat veel vluchtelingen in stedelijk gebied verblijven en niet in kampen.

 

Wat is het verschil tussen vluchtelingen en ontheemden?

Mensen die binnen eigen land op de vlucht zijn en opvang vinden zijn ontheemden, dit is het grootste deel van vluchtelingen van oorlog en geweld, namelijk 40,8 miljoen. Mensen die landsgrenzen oversteken zijn vluchtelingen. De aanpak is hier over het algemeen vergelijkbaar, met als verschil dat hulp bieden aan ontheemden soms complexer is aangezien deze mensen zich nog te midden oorlogsgeweld kunnen bevinden. Bij noodhulp is dit het minimale om te overleven, maar als je nagaat dat vluchtelingen gemiddeld zeventien jaar in een vluchtelingenkamp of een andere opvang situatie verblijven, moet er bijvoorbeeld gekeken worden naar onderwijs, psychologische hulp en  dagprogramma’s voor de jeugd.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken wordt het grootste deel van de vluchtelingen wereldwijd in eigen regio opgevangen, namelijk 86 procent. Een van de redenen om opvang dichtbij huis te zoeken is dat mensen na het conflict het liefst weer terug naar huis willen. Dit blijkt in veel gevallen helaas onmogelijk, door toenemende complexiteit en duur van conflicten wereldwijd.

 

Hoe wordt er op gereageerd?

Reacties zijn wisselend, kritische negatieve reacties proberen wij te beantwoorden, zaken die niet kloppen proberen wij recht te zetten of extra informatie te geven door middel van cijfers, verhalen uit het veld, achtergrondinformatie en uitleg over de omstandigheden. Helaas krijgen we ook reacties vanuit discriminerende, racistische en xenofobe aard, waarbij een gesprek niet mogelijk is. Ik denk dat dit deels komt doordat mensen vaak niet weten wat er gebeurt. De afgelopen jaren zijn er een groot aantal mensen gevlucht vanwege de vluchtelingencrisis, ruim een miljoen hiervan zijn naar Europa gekomen.

Maar dit is niets vergeleken met het aantal mensen dat op zoek is naar veiligheid.

Terwijl de politiek hier eigenlijk geen grip op had. Ik kan me wel voorstellen dat mensen misschien graag betrokken hadden willen worden in de besluitneming van hoeveel mensen hierheen zouden moeten vluchten. Nu denken veel mensen dat iedereen naar Nederland komt, wat helemaal niet klopt. Die negatieve gedachte proberen wij weg te nemen door het eerlijke verhaal en de toelichting te geven. Gelukkig zijn er ook veel positieve geluiden, dat zie je doordat ons donateursbestand stevig is gegroeid in de afgelopen tijd en dat er meer persoonlijk initiatief is om iets te doen op scholen, werk en op straat.

Het idee dat we hen geen opvang willen bieden is maar een deel van de waarheid, er zijn veel mensen die wel hulp willen bieden. Ik denk dat het genuanceerder is dan dat bepaalde kranten weergeven.
Hoe ziet de politieke- en de media-aandacht gericht op vluchtelingen eruit?

Volgens mij is de Nederlandse regering erg betrokken bij de vluchtelingenproblematiek wereldwijd, maar er mag wel meer aandacht uitgaan naar verbetering van de opvang in de regio. Als er niet genoeg geld is om de mensen een menswaardig bestaan te geven en wij daar onze verantwoordelijkheid niet nemen, hebben mensen geen perspectief meer en dan gaan mensen kijken waar ze betere omstandigheden zouden hebben en komen ze naar Europa. Als  daar de boel op orde is stappen mensen echt niet in een bootje.

 

Heeft Trump’s overwinning in Amerika invloed op Stichting Vluchteling?

Mogelijk, we moeten het afwachten. Er waren wel, als reactie op de verkiezingen, hier in Den Haag als wel in New York bij IRC gesprekken over mogelijke gevolgen op het werk dat we doen. Uitspraken van die Trump maakte in de voorverkiezingen worden wel serieus genomen, al is het natuurlijk de vraag of deze realiteit worden.

 

Hoe ziet de toekomst voor vluchtelingenzorg er volgens U uit?

Ik zie de toekomst niet erg positief, ik weet nog, toen ik hier vijf jaar geleden begon, dat op onze corporate poster stond:  ‘Wereldwijd 40 miljoen mensen op de vlucht voor oorlog of geweld’. Nu is dat ruim 65 miljoen, die toename is gigantisch. Als je kijkt naar de grote brandhaarden in de wereld zie ik dit niet snel stoppen. Ik houd mijn hart wel vast, zeker met de keuzes die Europa maakt. In Griekenland zitten 60.000 mensen in tentjes en leegstaande gebouwen met de winter voor de deur, daar schaam ik me voor. Dat onze leiders hier niet kunnen zorgen voor een menswaardige oplossing. Dat wij, als een van de rijkste landen, zo weinig vluchtelingen opnemen – op elke duizend Nederlanders zijn nog geen vijf vluchtelingen, ik vind dat dat veel meer mag zijn. De mensen die Syrië, Irak, en andere gruwelijke brandhaarden in de wereld ontvluchten doen dit niet omdat ze graag naar Europa willen, maar omdat hun huizen worden gebombardeerd en ze er niet meer in veiligheid kunnen leven.

Door: Doreth Groot Wesseldijk