Showing the flag

Pascal de Leeuw (42) uit Tilburg is drie keer een half jaar uitgezonden geweest naar Bosnië om de stabiliteit en de vrede te bewaren. Hij ging de uitdaging aan om te helpen aan de wederopbouw van het uiteengevallen land. Hij is trots op zichzelf en hij zou het zonder twijfel opnieuw doen en ook op precies dezelfde manier. Aan zo’n groot avontuur hangt een bijzonder verhaal.

De missie in Bosnië

Pascal de Leeuw in Sarajevo (2003)

“Mijn hoofdtaak was de rust en vrede bewaren, of zoals we altijd zeiden ‘showing the flag’. Je mengt jezelf tussen de lokale bevolking om te helpen en om het land weer op te bouwen. Mijn eerste uitzending was in 1997, dat was ongeveer twee jaar na Srebrenica. Wij zijn onder de NAVO vlag gekomen, nadat het Dayton akkoord was getekend door de strijdende partijen. Onze missienaam was Stabilization Force. De Verenigde Naties voor het Dayton akkoord waren er meer om de gebeurtenissen waar te nemen en ze konden eigenlijk niks doen daar. Toen wij er waren was de burgeroorlog voornamelijk voorbij, we moesten laten zien dat we er waren om te helpen bij de wederopbouw en we hielden de vrede onder controle.

Ik heb in 1997 tijdens mijn eerste uitzending in Sisava voornamelijk veel hout rondgereden. Voor bijvoorbeeld het opbouwen van scholen, bruggen en observation points. Mijn tweede uitzending was in 2003, toen was ik verantwoordelijk voor het verstrekken van bouwmaterialen aan onze troepen in Bugojno. Ik kreeg een zak geld mee en dan moest ik materiaal inkopen. Samen met een tolk, een Bosniër, ging ik elke dag boodschappen doen. Tijdens mijn laatste uitzending in Banja Luka in 2005 heb ik voor alle troepen post bezorgd en heb ik munitie verstrekt. Post was echt belangrijk toen er nog geen mobiele telefoons waren. Daar leefde je echt naartoe.”

 

Op de verkeerde plek, op het verkeerde tijdstip

“Ik heb daar wel iets heftigs meegemaakt waar ik later ook nog heel veel last van heb gehad. Dat was tijdens mijn eerste uitzending in 1997 vlak voordat ik mijn eerste verlof zou hebben. Ik reed samen met mijn sergeant in een vrachtauto naar een ander Nederlands kamp. Vlak voordat we er waren zag ik ineens een personenauto met hoge snelheid de bocht omvliegen waarna die recht op ons afreed. De auto klapte frontaal op onze vrachtauto. Na die klap was er een stilte. Er kwam rook van de auto af en ik kon al zien vanuit de vrachtauto dat het niet goed was. Toen ben ik uitgestapt en zag ik gelijk dat de man die in de auto zat zijn nek had gebroken. Ik wilde hem stabiliseren, maar er kwamen veel mensen van de lokale bevolking om de auto heen staan en begonnen zich er mee te bemoeien. Ik had ook geen radioverbinding dus ik kon geen contact leggen met onze andere troepen. De lokale politie wilde mij meenemen en ze wilde mij een alcoholtest laten doen. De marechaussee heeft mij toen meegenomen omdat ik onder de NAVO viel. Ik heb toen van de marechaussee te horen gekregen dat die man is overleden onderweg naar het ziekenhuis. Dat kwam wel even binnen…”

Boos

“Ik heb daar achteraf veel last van gehad, omdat ik me afvroeg waarom dat mij moest overkomen. Ik heb pas later hulp gekregen vanuit defensie. Het ging allemaal zo snel toen ik nog in Bosnië was. Pas een jaar later tijdens een terugkeergesprek met onze groep vroeg de psycholoog of iemand nog iets heftigs had meegemaakt. Ik reageerde toen heel boos: “Ik heb alleen iemand kapot gereden, maar voor de rest gaat alles goed met mij hoor.” Daar schrokken ze heel erg van en toen hebben ze mij een kaartje gegeven voor als ik nog hulp nodig had. Dat was toen voor mij te laat, want het ging al niet lekker met mij. Ik dronk veel en gebruikte af en toe drugs. Uiteindelijk ben ik er zelf bovenop gekomen maar een aantal jaar later begon ik er weer last van te krijgen. Toen heb ik gelukkig op tijd aan de bel getrokken en hulp gekregen. Ik heb een EMDR-behandeling gekregen, een soort therapie, want het bleek dat ik last had van een posttraumatische-stressstoornis. Ik kreeg steeds herbelevingen van wat er gebeurd was en nachtmerries. Ik wilde er gewoon niet over praten. Het doet me wel iets om erover te praten nu, maar ik heb het gelukkig een plekje kunnen geven. Ik verwijt mezelf niet meer dat het mij altijd moet overkomen. Het is goed om je levensbagage soms even uit te pakken en die opnieuw in te delen en de ballast eruit te halen. Als je weer in balans bent kun je alles weer terug inpakken in je rugzak.”

Pascal de Leeuw tijdens Veteranendag in Den Haag (2017)

Trots

“Ik ben zeker trots op mezelf, en dat zijn de mensen om mij heen ook. Ik zou het zo weer doen als ik ervoor gevraagd zou worden. Ik zou er ook niks aan willen veranderen. Na mijn eerste

uitzending ben ik van een jongen in een man veranderd. Ik heb veel medailles ontvangen en ook een rood erekoord. Dat heb ik verdiend bij het dodelijke ongeluk, omdat ik mijn eigen leven had geriskeerd. Daarnaast heb ik twee NAVO medailles, twee Nederlandse herinneringsmedailles en een landmacht medaille. Het zijn er eigenlijk teveel om op te noemen, maar ik ben op allemaal enorm trots.”

 

Door: Sanhty Wils