Verduurzaming woonbeleid is zware kluif

BREDA – Dat verduurzaming anno 2017 een steeds onvermijdelijker begrip wordt in het dagelijks gemeentebeleid, is geen college of ministerraad vreemd. Toch, nu de tijd begint te dringen, heeft het heel wat voeten in de aarde om duurzame maatregelen door te voeren in het dagelijks beleid van nieuwbouw en renovatie.

Van Lunteren tijdens de opening van Litehome in juli 2016, BredaNu
Met een portefeuille van jeugd, bouwen en wonen, wijkaanpak, sociale veiligheid en innovatief bestuur bezit Patrick van Lunteren (SP) een van de meest bijzondere portefeuilles die een wethouder zich zou kunnen wensen, om het maar even mooi uit te drukken. Alle nieuwbouwhuizen die na 2020 opgeleverd worden moeten bijna energieneutraal zijn.

Op de locatie aan de Oude Vest naast het Holland Casino, stond voor het LiteHome huis nog een duurzame pilotwoning, de zogeheten Heijmans One. Hoe onderscheiden projecten zich verder onderscheiden van elkaar in de ogen van Van Lunteren?

Heijmans One pilot (2015-2016) in Breda,
http://www.breda-en-alles-daaromheen.nl/het-huisje-heijmans-ONE_bestanden/image002.jpg

LiteHomehuis (2016-2017) pilot in Breda,
https://www.geo-energie.nl/wp-content/uploads/2016/07/Foto-15-07-16-12-23-56-e1469021893242-2.jpg

Andere invalshoek
Hij kijkt echter meer naar de overeenkomsten. ‘Ze zijn vergelijkbaar in de zin dat ik als wethouder wonen en wijken belast ben met een enorme huisvestingsvraagstuk. Heel veel mensen moeten gehuisvest worden: van studenten tot seizoenarbeiders, van statushouders tot mensen die sowieso al op de wachtlijst staan. Spoedzoekers, gezinnen die uit elkaar gaan, man en vrouw die gaan scheiden, eventueel nog met kinderen zelfs. Tja, die mensen moeten natuurlijk ook allemaal een plekje krijgen.’

Zware kost
Toen de wethouder dit aan het begin van zijn ambtstermijn allemaal op zijn bordje kreeg, moest hij dingen bedenken om snel woningen toe te kunnen voegen. Creatieve manieren als kantoorpanden omkatten tot woningen, die panden krijgen dan een andere functie; woningen splitsen maar ook het toevoegen van nieuwe woningen. ‘Dan ga je gewoon versneld door de trajecten van vergunning en bestemmingsplan heen, als het eenmaal up and running is, kan het in het geval van tijdelijke woningen gewoon lopende bandwerk zijn.’

De kink in de kabel…
Echter, wanneer men gaat opschalen en hele wijken gaat inrichten met het type woningen als de One of die van Lite Home zouden die voor langere tijd op een plek moeten kunnen blijven staan om betaalbaar te kunnen zijn. Anders komt men al snel in het duurdere huursegment uit. Dan betaal je al snel 700 à 800 euro per maand aan huur voor zo’n concept, wat natuurlijk flink aan de prijs is voor een dergelijk huisje. Het vormt wel een goed voorbeeld dat het zeker geen straf hoeft te zijn om in een tijdelijke woning te wonen. ‘’Waar we hier naar kijken zijn twee prachtige voorbeelden die aanzetten tot inspiratie, de Rolls Royces onder de mobiele woningen,’’ aldus Van Lunteren.

Plenaire zaal, www.tweedekamer.nl
Op ‘audiëntie’ in de kamer
Zoals BredaVandaag1 al sprak, zou het veel rendabeler zijn geweest als de woningen voor 15 of 20 jaar konden blijven staan. Van Lunteren vertelt hiervoor zelfs in Den Haag te zijn geweest: ‘De discussie in de kamer ging over hoe de gemeenten tegemoet gekomen konden worden. Daarom hebben ze toen samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en heel plan opgesteld, met als een van de onderdelen daarvan de ontheffing aan de reguliere vergunningsprocedure van tijdelijke woningen.’

Die ontheffing houdt in dat de gemeente vrijstelling krijgt om voor een periode van tien jaar af te wijken van het oorspronkelijke bestemmingsplan.

Een ontheffing voor tien jaar; ‘een dergelijke periode zou veel te kort zijn om het geheel rendabel te maken’, spreekt van Lunteren. Vele genodigden waaronder Patrick spraken dit uit, maar het wilde niet landen bij ‘’de hoge heren van Den Haag’’. ‘Je wilt – ook als wethouder sociale woningbouw – mensen met weinig geld bedienen, maar dat kan niet hand in hand gaan met een korte terugverdientijd. Denk aan afschrijving en exploitatiekosten, die kun je niet uitsmeren over zo’n kort tijdsbestek.’

Oplossingsgericht werken biedt uitkomst
Een oplossing die de wethouder hiervoor aangeeft is de betreffende wijk aan tijdelijke woningen na 10 jaar laten verhuizen naar een andere plek in de stad. Na acht van de eerste tien jaar bijvoorbeeld, kan er dan zo langzamerhand verder vastgesteld gaan worden waar die plek zich zal gaan bevinden. ‘We maken dan een soort herenakkoord, een akkoord wat helaas nergens vastgelegd kan worden zomaar omdat ik over tien jaar waarschijnlijk geen wethouder meer zal zijn van deze gemeente.’ In de praktijk zal het zo echter wel gaan geschieden. Dan betaal je – uitgesmeerd over een twee keer zo lange termijn als oorspronkelijk – alleen één extra keer verhuiskosten. ‘Uitgesmeerd over twintig jaar is dat nog goed te overzien.’

Up and running
Ondertussen zet de gemeente Breda in samenwerking met de woningbouwcoöperatie elders in de stad daadwerkelijk al wijkjes met tijdelijke woningen neer. Goedkoper en daardoor betaalbaarder als de zojuist besproken vlaggenschepen. Eentje komt in de wijk de Haagse Beemden, in Kesteren. 25 a 30 huisjes met een oppervlakte van zo’n 25m2
^2 zullen daar tegen een maandhuur van ongeveer 450 euro worden neergezet. Voor de andere groep tijdelijke woningen wordt nog gekeken naar een passende plek.

‘Hierbij ligt niet het accent op duurzaamheid, maar natuurlijk voldoen deze woningen ook aan de bouwvoorschriften zoals die anno 2017 gelden.’ Een hoog energielabel, alleen geen torenhoge dus.


Van Lunteren zal zich de komende tijd nog over deze lastige opdracht gaan buigen.

Duurzaam in ieders portefeuille: burger en gemeentebestuurder
Gekeken naar deze pilotprojecten, de harde feiten die vertellen dat verduurzamen een sleutelbegrip moet worden in het gemeentebeleid, rijzen er enkele vragen op. Hoe gaat een bestuurlijk gemeenteambtenaar bouwen en wonen dit dan bewerkstelligen in Breda?
‘We moeten naar nul op de meter toe. Dat is een feit waar we niet om heen kunnen. Vanaf 2020 moet nieuwbouw voortaan een verwaarloosbaar verbruik van fossiele brandstof kennen.’ In 2050 moet alle bouw in heel Nederland zelfs energieneutraal zijn, althans zo luidt de ambitie2.

‘De kunst is om dit voor elkaar te krijgen. Alles wat je jaarlijks bijbouwt beslaat zo’n 1% van de totale woningvoorraad. Reken maar mee: we hebben in Breda 82.000 woningen en we hebben er jaarlijks 800 nieuwe woningen bij te bouwen.’ Dat is slechts een klein deel van het geheel, de grootste slag valt natuurlijk te maken op de bestaande bouw. ‘Als je écht wilt verduurzamen, zal je de overige 99% van de woningen moeten optimaliseren. Denk hierbij onder andere aan dubbel glas; wandisolatie; zonnepanelen en aardwarmte, gewonnen uit warmtepompen.’
De technieken zijn er in ieder geval, maar ze zijn nog veel te duur alleen. Zeker voor de goedkopere huurwoningen.

Als het op duurzaamheid in de sociale woningbouw aankomt komen corporaties ook om de hoek kijken. De wethouder graag aan tafel met diverse woningcorporaties, hij eist dan wel meerdere dingen: ze moeten mee investeren in dat stukje duurzaamheid, zij moeten jaarlijks voorzien in 130 van de 800 nieuwbouwwoningen en daarnaast natuurlijk een lage huur garanderen.

‘Dat is een flinke kluif, want als je goedkope woningen bouwen wilt maar deze toch wilt gaan verduurzamen, dan weet je dat het gaat schuren. De technieken zijn er, maar in het geval van de sociale woningbouw, toch een aandeel van 20 à 30% van de totale woningbouw in Breda, zal er ergens een gat gaan zitten in de stichtingskosten en de inkoopkosten, een gat wat gedicht moet gaan worden. Maar wie vangt het op? Corporaties kunnen dat maar deels.’

Ook de consument zal waarschijnlijk een deel van de rekening voor zich krijgen. In plaats van de energierekening zullen zij echter betalen voor afbetaling van de aangelegde groene, duurzame systemen, geleverd door grootmachten in de betreffende industrieën.

Hoe het verder gaat ná Lite Home:
Een volgend concept wat zijn entree zou kunnen maken op het zojuist weer braak te komen liggende terrein? ‘We hebben gesproken met ontwikkelaars van Cubicco. Die hebben momenteel al een huis in Roosendaal staan. Waar Lite Home voornamelijk werkt met piepschuim, werkt Cubicco vooral met houten skeletbouw. Wanneer dit gebeuren gaat?
‘We wachten nog even af tot het bestemmingsplan van het kavel ernaast uitgebracht wordt, we willen niet dat het een het ander in de weg zal staan natuurlijk.’

1: BredaVandaag, Wijnand Nijs http://www.bredavandaag.nl/nieuws/politiek/2016-04-13/geen-zicht-op-wijk-met-tijdelijke-huisjes-breda

2: Rijksdienst voor Ondernemend Nederlandhttps://www.rvo.nl/sites/default/files/Nul%20op%20de%20Meter_A4_Brochure.pdf