Ver weg van huis is de beste remedie

                                       Terugval GHB verslaving is groot probleem

Gamma-Hydroxyboterzuur (GHB) is een extreem verslavende en lastig van af te kicken drug. Maar liefst zeventig procent van de afgekickte gebruikers valt binnen drie maanden weer terug. Deskundigen zeggen dat dit komt omdat veel gebruikers, nadat ze zijn afgekickt, weer in hun oude omgeving terugkomen waar de GHB nog steeds rijkelijk vloeit. Een nazorgtraject buiten de eigen regio biedt een oplossing met goede resultaten. Maar de gemeenten werken niet mee.

Zelfs na afkicken blijft GHB verleidelijk

GHB is een drug waarbij het afkicken lastiger is dan bij andere drugs. Het is extreem verslavend, volgens het Trimbos Instituut vergelijkbaar met heroïne. Maar dan goedkoper en makkelijker zelf te produceren in grote hoeveelheden. Een leverancier of dealer van GHB kan met schoonmaakmiddelen, velgenreiniger en wat pannen binnen een paar uur twee liter GHB produceren. Een sterk verslaafde gebruiker heeft om de paar uur een ‘dopje’ nodig en gebruikt een liter tot anderhalve liter per week. Eenmaal in een afkickkliniek verloopt het proces van detoxificatie vaak zonder problemen, maar na drie maanden is zeventig procent alweer teruggevallen. Uit onderzoek gehouden door het Trimbos Instituut is gebleken dat de gebruikers na het afkicken alleen de positief ervaren effecten van de drug GHB hebben onthouden. Vaak zien ze na het afkicken ‘gecontroleerd gebruik’ als doel van een verdere behandeling. Zelfs gebruikers die zich realiseren dat ze verslaafd zijn, blijven GHB zien als een middel dat vrijwel alleen maar positieve kanten heeft. Daarnaast keren verslaafden na het afkicken vaak terug naar de eigen woonomgeving. Daar liggen associaties met de GHB die de zucht doen herleven. In de documentaireserie ‘Tygo in de GHB’ wordt de drug als zo verslavend omschreven dat: ‘ruiken is gebruiken’.

Na het afkicken verkassen naar een andere regio

Bart van den Boogaard, eigenaar van NovaFarm-Grip heeft een geheel eigen aanpak. Volgens hem is het belangrijk om na het afkicken niet terug te gaan naar de oude thuissituatie of regio, maar pleit hij in zijn aanpak voor een verblijf elders in het land. NovaFarm-Grip heeft in provincies Zeeland, Brabant en Limburg samenwerkingsverbanden met meer dan vijftig zorgboerderijen waar ex-verslaafden na het afkicken een plek krijgen op de boerderij. “De ex-verslaafden gaan op de boerderij een jaar wonen en werken. Ze leven hier binnen een duidelijke structuur en krijgen vanuit ons op alle leefgebieden begeleiding met als doel dat ze na dat jaar weer zelfstandig kunnen terugkeren in de maatschappij”, vertelt Bart van den Boogaard. “De mensen die wij hebben geholpen en die buiten hun regio een nazorgtraject zijn gaan volgen, hebben een veel groter slagingspercentage. Wat het percentage exact is durf ik niet te zeggen, maar zeker zeventig procent van de cliënten die wij hebben geholpen is geslaagd. Dat is wel een verschil met behandelingen waarbij ex-verslaafden terug gaan naar de oude thuissituatie.”

Gemeenten belemmeren de oplossing

Bij NovaFarm blijkt dat langdurig vertrekken uit de oude vertrouwde omgeving het beste werkt. Maar veel gemeenten voelen er niet zoveel voor om ex-verslaafden uit een andere regio op te nemen. “Het probleem waar wij tegen aan lopen is dat gemeenten onderling er niet uitkomen hoe ze de zorg moeten betalen. De vraag, om bijvoorbeeld een ex-verslaafde uit Breda te laten herstellen in regio Eindhoven, verzuild dan in een democratische rompslomp van gemeenten die liever niet willen betalen voor een ex-verslaafde uit een andere gemeente. Na vaak maanden wachten hebben afgekickte verslaafden nog geen duidelijkheid, zo iemand is dan al lang weer teruggevallen”, vertelt Van den Boogaard. Hierdoor kan een succesvolle aanpak, mede door financiële motieven, om de zeventig procent terugval van GHB-verslaafden te verminderen niet goed worden uitgevoerd. Dit druist in tegen de beleidsregels van de Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG). Daarin staat dat mensen in alle gemeenten aanspraak moeten kunnen maken op beschermd wonen en dat het belangrijkste uitgangspunt is dat een verslaafde een plek wordt aangeboden waar de kans van slagen het grootst is.

Van den Boogaard: “Als het probleem niet opgelost wordt zal het terugvalpercentage er niet minder op worden. Ik kan niet goed inschatten of het ligt aan de gemeenten die onderling geen goede afspraken kunnen maken of dat het ligt aan de stap die een ex-verslaafde zelf moet maken om buiten de regio een nazorgtraject te gaan volgen. Het is natuurlijk ook wat om in een andere regio je leven te gaan opbouwen, dat is een forse stap”.

GHB op de politieke agenda

In de onlangs uitgezonden serie ‘Tygo in de GHB’ werd onder andere aandacht besteed aan de zeventig procent terugval en werden vragen gesteld waarom dit percentage nog zo hoog is. Ook het CDA houdt zich bezig met het onderwerp en binnenkort zal er door hen Kamervragen gesteld worden. Vanuit de politiek zal er verandering moeten komen. De gemeenten komen er onderling niet uit wie de zorg moet betalen en hoe langer dat duurt, hoe meer wachtende, net afgekickte GHB’ers terugvallen in het problematisch gebruik van de drug.