TILBURG: Groen-oranje bloed blijft doorstromen

Door de coronamaatregelen is er dit jaar geen sprake van fysiek carnaval. De teleurstelling is groot bij veel trotse Kruikenzeikers in Tilburg. Voor de carnavalsstad is dit een ingrijpend gemis. “Mensen kunnen mede door carnaval heel even ontsnappen aan de alledaagse sleur.”

Door Lot Niessen

“Hey Google, slaapkamer licht aan!”, echoot het vanuit een andere kamer. De houten keukentafel ligt vol met foto’s van carnavalsvereniging De Kerkuilen uit Tilburg. Een overzicht van groen-oranje sjaals, stralend gelach, een vol café Het Uilennest en rijkelijk vloeiende alcohol. Joost de Leeuw (65) komt na wat gerommel de keuken binnen met een nieuwe, volle map met carnavalsfoto’s. “Ik doe tegenwoordig alles via de Google”, lacht hij trots. Als voorzitter en Grootvorst van De Kerkuilen heeft hij een groot archief met herinneringen. Door het afgelast carnaval 2021 komen er dit jaar geen nieuwe foto’s bij. Tot Joost zijn grote spijt blijft de tap onaangeraakt en worden de liedjes niet gezongen. “Gezondheid gaat voor, maar ik denk dat mensen juist na dit jaar behoefte aan carnaval hebben”, vertelt de Leeuw teleurgesteld.

De Kerkuilen

Carnavalsvereniging De Kerkuilen is opgericht in 1972 en is een van de laatste verenigingen in Tilburg met een vaste residentie. Joost de Leeuw is een echte Kruikenzeiker maar ging pas later bij een vereniging. “Ik moest vroeger werken in plaats van carnavallen”, zegt de Leeuw. Aangezien de Tilburger uit een gezin van negen kinderen komt moest er geld worden verdiend. In 1981 maakte hij voor het eerst kennis met carnaval en liet het niet meer los. Joost is ruim veertien jaar Opper van De Kerkuilen geweest. Dit is de benaming voor de representant van het carnaval binnen een vereniging. Doormiddel van zijn inzet en passie werd Joost uiteindelijk voorzitter en Grootvorst van de carnavalsvereniging.

In de logeerkamer staat alles opgeslagen met versiering van de vereniging. Beelden van uiltjes en veel tastbare herinneringen vullen de kamer. “Normaal gesproken zouden alle borden, decoraties en collages volhangen in ons café”, zegt de Leeuw. “Ik leef het hele jaar naar carnaval toe en heb nog nooit een jaar overgeslagen. Dat het nu niet doorgaat voelt ongewoon.” Hij pakt een groot bord op wat als voorgevelversiering dient en kijkt er bijna nostalgisch naar. Dat wat prachtig versierd en aanschouwd had moeten worden, staat nu eenzaam in Joost zijn appartement. Dat lijkt hij nu ook te beseffen.

Carnaval 2021 van de baan

Oktober vorig jaar maakt Carnavalsstichting Tilburg bekend dat alle activiteiten rondom carnaval worden geschrapt. Een klap voor de horeca, verenigingen en carnavalisten. Wat over blijft zijn enkele online of coronaproof-evenementen. Zoals een miniatuurversie van d’n Opstoet, een Kruiken Thuis Sing Alone en een carnavalswandeltocht. Alles wordt eraan gedaan om ondanks de afstand toch een gemeenschapsgevoel te creëren.

Kruikenstad huilt

Het verlies voor Tilburg is volgens Marc Meeuwis, directeur van Citymarketing Tilburg, erg groot. Vorig jaar zagen we dat Brabant een brandhaard voor het coronavirus was. Toch had Meeuwis niet gedacht dat carnaval 2021 geschrapt zou worden. “Ik denk dat niemand dat had verwacht maar we kunnen niet meer doen dan slikken en opvangen.”

“En als het dan weer mag: zullen we dan lallen tot de hoempapa verstomt, omdat carnaval onthult wat het leven vermomt als de snippers vallen.”

In opdracht van Carnavalsstichting Kruikenstad sprak Marc Meeuwis een filmpje in. Met als boodschap: draag je groen-oranje sjaal zodat we samen sterk staan. Een Kruik dat ben je samen, zeker in deze tijden waar verbroedering extra hard nodig is. “En als het dan weer mag: zullen we dan lallen tot de hoempapa verstomt, omdat carnaval onthult wat het leven vermomt als de snippers vallen”, klinkt Marcs’ stem op het filmpje.

Volgens Meeuwis is Tilburg een enorme sociale stad waar alles tot een bruisend geheel komt tijdens deze dagen. Dat is voor de Citymarketing directeur meteen de kern van carnaval. Het gemis is dus enorm groot, aangezien het een uitlaatklep is. Mensen kunnen mede door carnaval heel even ontsnappen aan de alledaagse sleur”, vertelt Meeuwis.

Historie

Tilburg is vergeleken met andere steden een stad met een aparte carnavalsgeschiedenis. Vroeger heette het feest Vastenavond en werd het door de kerk verboden. Reden hiervoor was een verstoord kerkelijk gebed door luidruchtige carnavalsvierders. Het stadsbestuur volgde de maatregelen van de kerk en openbaar feestvieren bleef uit. Door de toenemende drang bij carnavalsverenigingen en de horeca om openbare carnavalsvieringen te houden, gaf het gemeentebestuur eindelijk toe. De eerste officiële openbare carnavalsoptocht in 1965, was het begin van het Tilburgse carnaval zoals we het nu kennen.

Marc Meeuwis is trots op de positie van Kruikenstad. “Carnaval is enorm gegroeid. We komen eigenlijk van een achterstand aangezien we pas zo laat openbaar carnaval mochten vieren. Inmiddels zijn we wel een van de grootste carnavalssteden in Brabant geworden.” In tijden van de velen textielfabrieken in Tilburg, werd de stad ook wel ‘de wolstad’ genoemd. Vroeger gebruikten bewoners hun opgespaarde urine in kruiken waarmee de wol werd gewassen. Door dit stukje geschiedenis ontstond de naam Kruikenstad en worden de Tilburgse inwoners tijdens carnaval Kruiken of Kruikenzeikers genoemd.

Over de herkomst van de kleuren groen-oranje wordt veel gespeculeerd. Meeuwis zegt dat er een hoop verhalen rondgaan, zoals deze: “De gemeenteraad moest toestemming geven voor de optocht, het stoplicht stond dus op oranje. Uiteindelijk gaf de gemeente groen licht; vandaar groen-oranje.” De herkomst weten we misschien niet honderd procent zeker, wat we wel weten is dat veel mensen de kleuren met trots dragen.

Carnavalsvirus  

De 31-jarige Jody van Loon staat meestal op carnavalsvrijdag al om elf over elf paraat, met de Flügels in haar hand. De Tilburgse zet zich ieder jaar voor carnaval in en wil dit jaar mensen in Tilburg een hart onder de riem steken. Op verschillende manieren blijft ze ervoor zorgen dat haar groen-oranje bloed blijft doorstromen. “Ik draai al wekenlang mijn carnavalsmuzieklijst. Verder kijk ik of ik de lokale horecatenten kan steunen met een to-go biertje hier en daar.” Van Loon viert al sinds kinds af aan het feest en laat het, ook dit jaar, niet zomaar voorbijgaan. “Het carnavalsvirus laat ik leven ondanks het coronavirus”, lacht ze.

Jody: “Het carnavalsvirus laat ik leven ondanks het coronavirus”

De Tilburgse ervaart de vijf dagen als een groot liefdes-feest. Ze heeft nog nooit ongezellige of vervelende dingen meegemaakt waardoor er altijd een super sfeer is. Ze hoopt op een beter carnaval 2022: “Ik kan alleen maar wensen dat we weer teruggaan naar normaal en in een volle kroeg de polonaise in kunnen starten. Die volle glazen bier die ik dan over me heen krijg, neem ik heel graag voor lief.”

Vrede met maatregelen

Toch wordt deze rustige carnaval voor sommigen positief ervaren. Zo komt het voor de Tilburgse tonprater Christel van Dungen stiekem wel goed uit. “Ik ben verschillende keren Tilburgs kampioen tonpraten geworden en dan wordt de druk voor jezelf hoog”, vertelt ze. “Voorheen kon ik in de weekenden door de drukte nooit iets doen. Door corona kan ik nu ook weer van andere dingen genieten.”

Niet alleen van Dungen ervaart dit rustige carnavalsseizoen positief, de politie in Brabant ook. Vorig jaar was er een stijging van 22% woninginbraken tijdens carnaval, dat meldt de Inbraakbarometer van Interpolis. Rob Luijten van politie Zeeland-West-Brabant heeft hiervoor een verklaring. “Tijdens carnaval zijn normaal gesproken erg veel mensen van huis. Bovendien geven echte carnavalisten vaak blijk van hun ‘afwezigheid’ door de versiering aan een woning. Inbrekers weten dan ook dat er tot in de latere uurtjes mogelijk niemand thuiskomt.” Luijten wijst er wel op dat de politie in de voorgaande jaren campagnes heeft gedaan om mensen alert te maken op het afsluiten en goed achterlaten van hun woning.De geïnterviewde Tilburgers houden moed en halen ondanks het coronavirus het beste uit dit aparte carnavalsseizoen. “Hey Google, slaapkamer licht uit!” Joost heeft de keukentafel inmiddels opgeruimd en de foto’s weer opgeborgen in de talloze mappen. Hij kijkt tevreden als hij de keuken binnenloopt. “Het aftellen naar carnaval 2022 kan alvast beginnen”, grijnst hij.