“Sporten is het nieuwe anti-depressiva”

Fitness is helemaal hot. Als je het zelf al niet doet, heb je waarschijnlijk wel minstens één iemand in je instagramlijst die regelmatig een fitnessfoto of -video post. #fitdutchies staat met meer dan een miljoen hits op de vierde plek van de meest gebruikte “fithashtags” op Instagram en dit aantal stijgt nog steeds elke dag. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) sport dan ook bijna 60% van de Nederlanders minimaal één keer per week. Dit is ruim boven het Europese gemiddelde van 41%. Maar waar komt die fitnesshype in Nederland eigenlijk vandaan? Sportsocioloog Hidde Bekhuis deed onderzoek naar de beweegredenen van de (fitte) Nederlander en vertelt mij meer over deze trend.

Er zijn verschillende redenen waarom fitness tegenwoordig zo’n enorme hype is in Nederland. De eerste reden die Bekhuis noemt is de rol van de marketing. “Sportmerken zoals Triathlon en Iron Man organiseren steeds vaker sportwedstrijden. Zij hebben er baat bij dat zoveel mogelijk mensen mee doen aan die wedstrijden, want dat levert winst op. Of neem bijvoorbeeld Reebok; door Crossfit is Reebok in de markt gezet zodat mensen Reebokproducten gaan kopen.” Natuurlijk moeten we social media ook niet vergeten in de marketingwereld van de sport, voegt hij er nog aan toe.

Wat is CrossFit?
CrossFit is een manier van fitness die gewichtheffen, atletiek en gymnastiek combineert in één trainingsvorm. Tijdens de training worden functionele bewegingen op een gevarieerde manier in een hoge mate van intensiteit zo snel mogelijk uitgevoerd.

Niet alleen marketing speelt een rol, ook ons fysiek welzijn is veranderd. “Waar we vroeger vooral fysiek (fabrieks)werk verrichten, zijn we tegenwoordig meer een dienstensector. We werken bijna niet meer in fabrieken en wanneer we dat wel doen, hoeven we vaak nog maar op een paar knopjes te drukken. Fysiek totaal niet uitputtend dus.”

Zijn we beweging dan meer gaan waarderen dan we vroeger deden, juist omdat het niet meer zo vanzelfsprekend is?
“Dat zou je zo kunnen stellen, ja. Bewegen wat we vroeger op het werk deden, doen we tegenwoordig in de sportschool.”

“Nederlanders zijn gefocust op wat BN-ers doen”

In Nederland zijn we erg “BN-er gevoelig” volgens Bekhuis. Wat zij doen, willen wij ook doen. “In andere Europese landen, zoals Italië en Frankrijk, zijn de mensen over het algemeen meer prestatiegericht. Zij bewonderen eerder een sporter die bijvoorbeeld een topsnelheid kan lopen met atletiek dan dat wij dat doen.” Dat het gedrag van bekende Nederlanders ons zo inspireert, is niet het enige. Ook zouden we ons veel meer met bucketlisten bezig houden dan andere nationaliteiten. “We werken graag van event naar event toe en het geeft een kick om alles eens te proberen in ons leven. Daar is Nederland erg uniek in.”

Wat ik mij met name af vraag, is hoe het komt dat we zo sportief zijn, maar tegelijkertijd ook steeds luier lijken te worden. Zo zag ik een aantal weken geleden een artikel in de Volkskrant waarin stond dat sportartikelen op nummer 1 staat van online aankopen. Hier wil ik een sportsocioloog wel even over aan de tand voelen, natuurlijk. Wanneer ik dit vol verbazing uitspreek, kijkt Bekhuis mij met net zoveel verbazing als ik hem aankeek, aan. Alleen zit de verbazing bij hem niet in het feit dat sportartikelen op nummer één van online aankopen staat, maar meer in de verbazing die ik daarover uitsprak. “Dat is toch alleen maar makkelijk? De tijd die we besparen met online aankopen doen in plaats van echt naar de winkel gaan kunnen we weer besteden aan meer sporten.”

Toch blijf ik het een gekke vergelijking vinden…
Eigenlijk is dat best simpel te verklaren, want gemak dient de mens. Van nature zijn we jagers en verzamelaars, en de grootste overlevingskans hebben we als we niks doen buiten eten en slapen om. En om alles nog gemakkelijker te maken, worden steeds meer technologieën bedacht. Dit maakt ons nóg afhankelijker van het gemak. Maar: in de jaren 60 en 70 was het best gek om regelmatig te sporten. Nu is eerder het tegenovergestelde waar, terwijl we nu juist luier zijn geworden!”

Zijn we dan echt zo sportief als dat we lijken?
Het is menselijk om te willen voldoen aan het ideaalbeeld van de maatschappij, zegt Bekhuis. “Vroeger wilden we vooral slank zijn. Tegenwoordig moeten we alles hebben; én slank én rondingen (als je een vrouw bent) én fit. Vooral dat laatste is iets wat helemaal van deze tijd is.” Bekhuis vertelt dat dit zich eerst vooral in bodybuilding uitte, en we nu vooral gericht zijn op krachttraining. “De social media versterken deze standaard alleen maar meer en meer waardoor veel mensen worden aangestoken met de hype.”

De sporters die berichten posten op social media onderscheid Bekhuis in twee types: de onzekere sporters en de ‘geldverdieners’. De eerste variant, vrijwel de grootste groep, zou vooral berichten posten uit onzekerheid en voor het krijgen van bevestiging. De tweede groep bestaat vooral uit marketeers. “Sportartikelen, superfoods, online dieettips en noem het maar op: er is een online markt voor. Naast producten aanbieden kunnen bedrijven ook succesvolle instagrammers of BN-ers vragen of zij voor hun willen promoten op hun persoonlijke account.”

“Fitness is vooral populair onder hogeropgeleiden”

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) blijkt dat sinds 2003 het aantal hogeropgeleiden in Nederland jaarlijks stijgt. Geen wonder dat hiermee ook de populariteit van fitness steeds meer omhoog gaat, zegt Bekhuis.” Fitness is vooral populair onder hogeropgeleiden. Zij zien vaker de noodzaak van sport en hebben over het algemeen meer tijd om te sporten. Doordat zij door de vaak hogere functies meer te zeggen hebben op hun werk, kunnen ze hun dag meer naar eigen zeggen indelen. Daarnaast komen zij vaak uit een gezin met meer geld waardoor ze het beter kunnen financieren. Ook doen zij over het algemeen meer moeite omdat ze het gewend zijn om hard te werken.”

Veel mensen hebben een druk, hectisch leven. Voelen we ons beter als we veel gaan fitnessen?
“Ja en nee. De redenen waarom mensen sporten, zijn erg uiteenlopend. Wel wordt sporten tegenwoordig meer ingezet als therapiemiddel dan vroeger. Tijdens sporten komen veel hormonen vrij die je met “gewone” praatsessies bij bijvoorbeeld een psycholoog niet aanmaakt. Veel van deze hormonen zitten ook in antidepressiva. Je zou sporttherapie dus kunnen zien als de natuurlijke variant van antidepressiva.”