‘Gaat het de goede kant op gaat met de ‘verzorgingsstaat’? ’

Ouderen melden zich steeds vaker onnodig op de spoedeisende hulp (SEH) waardoor andere patiënten die acuut hulp nodig hebben langer moeten wachten. Spoedeisende Hulp-arts Ties Eikendal van het Radboudumc in Nijmegen, maakt zich zorgen over de verzorgingsstaat: “De politiek mag haar handen er niet vanaf trekken.”

 

mick-interview-tiesWat merkt uw ziekenhuis van de trend dat ouderen steeds vaker de SEH bezoeken?

“We zien in het Radboudumc een stagnatie van het aantal patiënten op de spoedeisende hulp. Ook zien we dat er steeds meer ouderen komen. Tegelijkertijd zien we dat mensen die de spoedeisende hulp bezoeken, steeds zieker zijn. Dit noemen we de zorgzwaarte. Ik zou dan ook niet durven beweren dat mensen onnodig komen. In ieder geval zien we dat het aantal patiënten vrijwel gelijk blijft, maar dat patiënten die ons bezoeken over het algemeen zieker en ouder zijn dan voorheen.”

Wat is de voornaamste medische reden van ouderen om naar de spoedeisende hulp te gaan?

“Echte cijfers hiervan heb ik niet maar uit eigen ervaring kan ik zeggen dat ouderen die vallen en daarbij botten breken een belangrijke populatie vormen. Ook zien wij vaak ouderen met een ontsteking. Daarnaast komen er soms ouderen die minder duidelijke klachten hebben, maar niet weten waar ze anders heen zouden moeten. ”

Wat is de voornaamste reden van ouderen om onnodig te komen naar de spoedeisende hulp?

“Ik vind het lastig om hier een antwoord op te geven. In de media wordt vaak gezegd dat het zorgstelsel in Nederland op dit moment de oorzaak is. De politiek houdt afstand van de zorg en legt de verantwoordelijkheid meer bij de patiënten en mantelzorgers neer. Ik denk dat dit ervoor zorgt dat ouderen langer, en misschien wel te lang, thuis zijn terwijl zij niet goed genoeg voor zichzelf kunnen zorgen. Ook kunnen de mantelzorgers het vaak niet meer aan en wordt de patiënt uiteindelijk doorverwezen naar de spoedeisende hulp. Mensen zitten dus te lang thuis, er is geen plek in bijvoorbeeld verzorgingstehuizen en mantelzorgers zitten met hun handen in het haar door een gebrek aan professionele zorg. Dan is de spoedeisende hulp de laatste strohalm.”

Wanneer zou u iemand wegsturen op de spoedeisende hulp?

“Mensen zijn in dit ziekenhuis altijd welkom en we willen ze altijd behandelen maar we wijzen ze wel op het feit dat iets ook door de huisarts gezien kan worden. Dit doen we met name voor de kosten die aan de spoedeisende hulp verbonden zijn. In de zorgverzekering heb je een eigen risico dat wel geldt voor spoedeisende hulp maar niet voor huisartsen en huisartsenposten. Als je onnodig naar de spoedeisende hulp komt betaal je dus onnodig.”

Zijn er gevallen geweest waar u mensen moest weigeren omdat de spoedeisende hulp te vol was?

“Gelukkig hebben we in dit ziekenhuis nog nooit opname-stops gehad. Dit komt doordat we hier erg veel reservecapaciteit hebben. Wel weet ik dat het in de regio vaker voorkomt dat de spoedeisende hulpen te vol zitten en dat er niemand meer geholpen kan worden. Als we landelijk kijken is het dus een groot probleem. Ik denk echter dat dit meerdere oorzaken heeft en niet alleen door de ouderen komt.”

Merkt u een toename van het aantal geïrriteerde personen op de spoedeisende hulp?

“In Nederland werken alle ziekenhuizen met een triagesysteem. Dit betekent dat het niet zo is dat wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Als je binnenkomt, word je beoordeeld door een verpleegkundige en die geeft een urgentiecode. Wie het ernstigst ziek is, wordt dus als eerst geholpen. Dit zorgt ervoor dat wij over het algemeen die irritaties niet hebben op de spoedeisende hulp.”

Zijn er andere groepen die zich onnodig melden op de spoedeisende hulp?

“In het verleden hoorde je erg veel over onterechte zelfverwijzers, mensen die zonder verwijzing van een huisarts naar een spoedeisende hulp komen. We weigeren deze zelfverwijzers niet, maar we vertellen ze wel dat ze beter via de huisarts kunnen gaan. Onder andere door deze aanpak zien we steeds minder zelfverwijzers. De zelfverwijzers die nu nog komen, mankeren in de meeste gevallen ook echt iets waarvoor ze een ziekenhuis nodig hebben. Natuurlijk komt nog wel een deel van de mensen hier onnodig, maar dat deel is steeds kleiner en vormt geen groot onderdeel van de Nederlandse zorgkosten.”

Wat denkt u dat de politiek aan dit probleem kan of gaat doen?

“Ik vraag me af of het de goede kant op gaat met ‘verzorgingsstaat’ Nederland. Is het wel zo goed dat de politiek haar handen van de verzorgingsstaat aftrekt en meer richting zelfredzaamheid gaat? Het is enorm belangrijk dat wij in Nederland een goede infrastructuur van zorg hebben, alleen moeten al die aparte zorgeilandjes wel met elkaar gaan samenwerken. Ik denk dat als wij de beschikbare faciliteiten optimaal benutten, we al een heel groot deel kunnen oplossen. Pas als we dan nog steeds te weinig bedden hebben, moeten we gaan nadenken over andere oplossingen. Dit kan bijvoorbeeld met meer bedden op de spoedeisende hulp. Ik denk tegelijkertijd wel dat het optimaal gebruik maken van faciliteiten en de regionale samenwerking een utopie is en dat je niet kunt zeggen: los het allemaal maar zelf op. Als je kijkt naar de cijfers van de verpleeg- en verzorgingstehuizen waarin ouderen zitten die echt niet meer thuis kunnen wonen, zie je vergrijzing. Er is zelfs sprake van dubbele vergrijzing, wat betekent dat we allemaal steeds ouder worden. Er zijn dus niet minder bedden, maar we hebben gewoon steeds meer ouderen waardoor het relatief gezien vaak niet meer lukt.”

Door: Mick Ras