‘Geen roze koek in de tas, maar een gezond stuk fruit.’

 

In 2016 had 13,7 procent van de jongeren van 4-20 jaar overgewicht. Een forse toename van 1,6 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. “Een goede manier om een gezond gewicht bij kinderen met overgewicht te bereiken is anders eten en meer bewegen.” Aldus Maartje Versteijlen-Verblackt, jeugdverpleegkundige binnen de jeugdgezondheidszorg bij de GGD.

Overgewicht bij kinderen is de laatste tijd een erg actueel onderwerp in het nieuws, vooral omdat steeds meer mensen en scholen zich bewust worden van het probleem. Maar hoe gaat dit opgelost worden? Maartje Versteijlen-Verblackt constateert overgewicht bij jonge kinderen op de basisschool en biedt hulp.

 

Wat zijn de belangrijkste oorzaken bij overgewicht?
“Kennis en cultuur zijn oorzaken die ik veel tegenkom. Helaas merk ik bij ouders vaak onvoldoende kennis. Veel ouders zijn er nog steeds van overtuigd dat appelsap gezond is. In andere culturen hoor ik weleens: vol is gezond. Dat is natuurlijk niet zo, gezond gewicht is gezond.”

Ziet u verschil in het aantal kinderen met overgewicht binnen verschillende bevolkingsgroepen?
“Het kan voor minder welvarende ouders moeilijker zijn om te voldoen aan gezondere voeding.
De gezonde voeding is meestal duurder. Dit is tegenstrijdig, maar helaas waar.
Ook kom ik gezinnen tegen met financiële problemen waarbij het overgewicht niet de prioriteit heeft op dat moment. Het overgewicht is dan meer een gevolg van andere problemen die in de familie spelen.”

Hoe begeleidt u kinderen met overgewicht?
“Wanneer het overgewicht bij het kind gesignaleerd wordt, ga ik hierover met de ouders in gesprek. Ik stel de vraag of ze het zelf ook al opgemerkt hebben of waardoor het komt. Ik speel vooral in op de voeding en beweging bij kinderen omdat dit de enige twee factoren zijn waar de ouders zelf invloed op hebben. Door middel van motiverende gespreksvoering probeer ik de ouders zelf bewust te maken van waar het probleem ligt, zodat ouders er zelf ook iets aan willen gaan doen.”

Geeft u de ouders dan een bepaald voedingsschema mee?
“Ik laat ouders zelf signaleren waar het probleem in het eetschema zit, zo is het gemakkelijker om het veranderde eetschema door te voeren.
Wanneer ik merk dat de ouders onvoldoende kennis hebben van gezonder eten, vraag ik of ze het goed vinden dat ik advies geef.
Dan vraag ik bijvoorbeeld aan de ouders wat de kinderen op een dag eten. Vervolgens geef ik aan dat de schijf van vijf belangrijk is.”

Wat zijn de meest effectieve maatregelen om overgewicht bij kinderen te voorkomen?
“Het preventieve stuk is heel belangrijk. Wanneer de gezonde basis er is, kunnen kinderen hier ook op verder bouwen. Een goede manier voor kinderen met overgewicht is het veranderen van de leefstijl. Anders eten en meer bewegen zijn hier belangrijk bij. Kinderen zijn in de groei en het is heel belangrijk dat zij volwaardige voeding binnenkrijgen. Niet minder, maar anders gaan eten is belangrijker.

Het veranderen van de leefstijl is dus belangrijk en dat is altijd heel moeilijk. Ouders en kinderen moeten dan namelijk dingen aan gaan passen die ze gewend zijn.

Het belangrijkste is echt de voeding. Wanneer je niet goed eet maar wel veel beweegt, wordt het probleem niet opgelost.”

Wat zijn de gevolgen van ernstig overgewicht bij kinderen?
“Ten eerste is het heel erg ongezond. Daarnaast is een vervelend gevolg van overgewicht dat kinderen vaak sociaal-emotioneel niet zo lekker in hun vel zitten. Vooral door de opkomst van sociale-media bij jongeren, merk ik dat zij steeds vaker gepest worden via WhatsApp bijvoorbeeld. Ook kunnen kinderen vaak niet zo goed meedoen met bewegen. Hierdoor ontstaat er een soort vicieuze cirkel. De kinderen kunnen niet goed bewegen, waardoor het bewegen ook steeds minder leuk wordt en ze dit uiteindelijk alleen maar minder gaan doen.”

Werkt u met andere instanties samen of wijst u de patiënten weleens door naar andere instanties?
“Als verpleegkundige houd ik mij voornamelijk bezig met kinderen met overgewicht, wanneer kinderen obesitas hebben gaan ze naar onze jeugdarts. De jeugdarts kijkt voornamelijk naar de andere oorzaken van het overgewicht, obesitas kan namelijk ook een medische oorzaak hebben. Ook werken wij samen met diëtistes die kinderen helpen op het gebied van voeding. Verder zijn er verschillende bewegingsprogramma’s, zoals ‘SGE op gewicht’, om kinderen meer te helpen met bewegen.”

Wat doet de GGD aan voorlichting? Ziet u ook een rol van de overheid daarin?
“Binnen de GGD is er een afdeling gezondheidsbevordering. Verder heb je ook de gezonde schoolmethoden, daar kan de school vignetten halen voor gezonde voeding. We proberen de scholen zoveel mogelijk informatie te geven over gezonde voeding. Zo wordt het voor kinderen ook steeds normaler om geen roze koek in je tas te hebben zitten, maar bijvoorbeeld een gezond stuk fruit. Steeds meer scholen doen hier gelukkig ook aan mee.

Ik zie zeker een rol van de overheid hierin. Per bestuur van een school is het nu verschillend terwijl het eigenlijk overal hetzelfde zou moeten zijn. Kinderen brengen natuurlijk veel tijd door op school en daar valt heel veel te halen.”

Hoe zorgt de GGD ervoor om kinderen bewuster te maken van gezonder eten? Wat zijn deze gezondere keuzes zoal?
“Kinderen bewust maken van wat gezond is, lukt het beste door de kinderen en de ouders zelf de gezondere keuzes te laten zoeken. Zelf geef ik ze altijd kleine veranderingen die ze makkelijk door kunnen voeren. Zo geef ik aan om eens fruit te pakken als tussendoortje, en water te drinken in plaats van ranja of ongezonde frisdranken. Ik wijs de ouders ook altijd op het voedingscentrum waar de gezonde producten getoond worden. Deze zijn ook echt gezond en hebben geen misleidende verpakkingen.”

Gelooft u dat een gezond gewicht voor iedereen mogelijk is?
“Waar rekening mee gehouden moet worden bij de uitkomst van een BMI zijn etniciteit en genetische factoren. Het kan zijn dat een kind volgens de BMI-curve overgewicht heeft, maar dat dit eigenlijk meer te maken heeft met bijvoorbeeld een bepaalde lichaamsbouw en/of afkomst. Ik ben er wel van overtuigd dat met een gezonde basis, waarbij kinderen gezond eten en voldoende bewegen, het beste haalbare is!”

 

 

 

 

Door: Rori Hendrix