Racisme en discriminatie in Groot-Brittannië

De Britse commissie van Gemenebest biedt afgelopen week haar verontschuldiging aan nadat een onderzoek heeft aangetoond dat de dood van duizenden soldaten niet goed herdacht is. Het gaat hierbij om soldaten met een donkere huidskleur die tijdens de eerste wereldoorlog onder Brits commando hebben gevochten.*

Dit berichtte de Britse krant the Guardian op 22 april 2021. Meer dan 100 jaar na het eind van de Eerste wereldoorlog. Hoe heeft dit nalaten zo lang kunnen plaatsvinden? Hoofd van de geschiedenisafdeling van de universiteit van Sheffield, Adrian Bingham, linkt het aan de Britse koloniale tijd. ‘Het is een weerspiegeling van de gedachtegang van die tijd.’

Het Britse koloniale rijk is eeuwenlang het machtigste en grootste rijk op de wereld geweest. Het rijk werd ook wel omschreven als ‘the Empire on which the sun never sets.’ Met koloniën in alle delen van de wereld deed het rijk zijn bijnaam zeker eer aan. ‘Vanwege zijn omvang en rijkdommen is het Britse rijk lang geassocieerd met welvaart en macht, maar al sinds de onafhankelijkheid van India in 1947 speelt zich hier een grote verandering af’ zegt professor Bingham. Terwijl sommige Britten zich volgens hem nog wanen in de glorie van hun vergane rijk, komen steeds meer Britten de meer duistere kant van hun geschiedenis onder ogen; de oppressie en het racisme die het kolonialisme teweeg hebben gebracht.

‘De gevolgen van de koloniale geschiedenis van het Britse rijk zijn vandaag de dag nog te zien in Groot-Brittannië’ zegt Bingham. ‘Ik denk dat het ontwikkelen van het grootste en meest diverse rijk ter wereld sommige Britten zeker aangemoedigd heeft om zichzelf te zien zien als superieur aan anderen rassen en volken.’ Bingham verzekert dat niet alle Britten zo dachten. Er waren verschillende meningen en verschillende versies van deze meningen. ‘Maar zeker tijdens het hoogtepunt van het Grote Britse Rijk tijdens het eind van de 19e eeuw en begin van de 20e eeuw was het gevoel van superioriteit wijd gedeeld.’ Volgens Bingham vervaagt dit idee enigszins als in de jaren 60 tijdens de dekolonisatieperiode duidelijk wordt dat Groot-Brittannië niet langer kan concurreren met de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, maar helemaal weg gaat dat gevoel niet. ‘Dat onderliggende gevoel van superioriteit en uitzonderlijkheid, dat rot niet zo makkelijk weg. Dat heeft absoluut invloed op de manier waarop Britten denken, zelfs tot op de dag van vandaag.’

 

Maud Ruiter | Props

Het Britse rijk op zijn absolute hoogtepunt
Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/British_Empire

Dit soort denken leidt volgens Bingham vaak tot wat in Engelssprekende landen bekend staat als ‘white supremacy’. Het gevoel dat mensen met een lichte huidskleur superieur zijn aan mensen met een andere huidskleur. ‘Dit gevoel van white supremacy wordt versterkt door het kolonialisme. Ook zonder kolonialisme is het niet ondenkelijk dat sommige volken vijandig zijn tegenover andere volken, maar in het Britse geval heeft het kolonialisme zeker gezorgd voor vormen van geïnstitutionaliseerd racisme. De lange medewerking aan de slavenhandel en vormen van Brits imperialisme hebben een enorme bijdrage geleverd aan de manier waarop mensen denken. Britten worden opgevoed met het idee het koloniale tijdperk vooral rozengeur en maneschijn was en staan vaak niet stil bij de zwarte pagina van de geschiedenis. Het kolonialisme en het hebben van het grootste rijk ter wereld versterkt deze manier van denken.’

Bingham denkt overigens wel dat de geschiedenis iets genuanceerder ligt dan vaak wordt bewezen. Wilt u weten hoe Adrian Bingham vindt dat deze periode in Britse geschiedenis herinnerd moet worden? Luister dan onderstaand fragment.

 

Dat racisme en het gevoel van superioriteit diepgeworteld zit in de Britse samenleving vindt ook Jo Britton, professor sociologie van Sheffield University. Zij stelt dat we daar vandaag de dag nog de gevolgen van zien. “Je moet vechten tegen racisme en tegen discriminatie. Dat moest twintig tot dertig jaar geleden en het moet nu nog steeds”, zegt Jo Britton.

Je kan racisme niet begrijpen zonder naar het institutionele niveau te kijken en het niet als een geïndividualiseerde ervaring te zien, maar als iets dat ingebed is in veel verschillende instellingen in onze samenleving – Jo Britton 

Wat je ziet is dat ras en etniciteit op de dag van vandaag er nog steeds toe doen. Er wordt bijvoorbeeld nu in tijden van corona nog steeds gekeken waar iemand vandaan komt als ze problemen hebben met hun gezondheid. “En dat leidt ons terug naar institutionele discriminatie”, vertelt Jo.

Institutionele discriminatie houdt in dat bepaalde groepen systematisch uitgesloten of gediscrimineerd worden op basis van geschreven en ongeschreven regels, zoals tradities, gedrag en omgangsvormen 

Wat ook valt onder instutionele discriminatie is de haat waar Aziaten mee te maken krijgen door de pandemie. De BBC meldt dat community leaders in Groot-Brittannië vinden dat geweld tegen Aziaten flink gegroeid is sinds het begin van de pandemie. In Londen alleen al is het aantal meldingen van de politie verdrievoudigd. Daarbij komt ook nog eens kijken dat veel van deze gevallen niet gemeld worden, dus dit getal is waarschijnlijk nog een stuk hoger.

Jo Britton over toenemende haat tegenover Aziaten

 

Dan heb je ook nog  het ‘stop and search’ beleid in Groot-Brittannië. ‘Stop and search’ houdt in dat de politie je mag aanhouden, vragen mag stellen en mag fouilleren op straat. Het probleem hierbij is dat er te erg gefocust wordt op mannen met een donkere huidskleur.

Jo Britton over stop and search

 

Aantal racistische voorvallen geregistreerd door de politie in Engeland en Wales van 2009/10 tot 2019/20 

Mede door dit soort problemen is de laatste paar jaren ‘Black Lives Matter‘ vooral gaan spelen als we het over discriminatie hebben in het Verenigd Koninkrijk.  De vrijspraak van moordenaar George Zimmerman op de zeventienjarige Trayvon Martin resulteerde in de oprichting van deze beweging door drie Amerikaanse vrouwen: Alicia Garza, Patrisse Cullors en Opal Tometi. De beweging zet zich in tegen politiegeweld, etnisch profileren en overbestraffing van mensen met een donkere huidskleur. Dit doen ze door het organiseren van betogingen en protestacties. Michelle Almeida, student journalistiek aan Sheffield University vindt dit de juiste manier om op te komen voor je rechten. “Het is geweldloos en je laat van je horen”, zegt ze.

Michelle Almeida heeft zelf ook te maken gehad met discriminatie in het Verenigd Koninkrijk, vanwege haar huidskleur, en vertelt over haar ervaringen:

”Ik ging samen met mijn moeder naar Ikea. We wilden meubels kopen voor in mijn nieuwe studentenkamer op de Universiteit. We liepen langs de kassa en naar de uitgang. Uit het niets kwam er opeens een oudere vrouw naar ons toe, ze hield mij en een ander Indiaas meisje tegen. Iedereen mocht doorlopen behalve wij. We moesten onze tassen laten zien en de bonnetjes laten controleren. Het was overduidelijk een handeling met een racistische bedoeling. Wat een leuke dag had moeten zijn, eindigde onverwacht in het tegenovergestelde.”

Michelle vertelt ook dat ze zich over deze gebeurtenis heen wist te zetten. ”Na verloop van tijd sta je er niet meer bij stil. Een keertje kan zoiets gebeuren”, vertelt ze. Echter bleef het niet bij deze ene ervaring. Twee jaar later gaat ze ‘gezellig’ samen met vriendinnen naar de bioscoop.

”We zaten in de bioscoopzaal en iedereen om ons heen gebruikte zijn telefoon. Ik wilde een foto maken van het scherm voor social media. De vrouw die achter me zit, begint uit het niets te schreeuwen. Ze wilde mijn telefoon afpakken en we raakten in een discussie. Ze zei dat ze me ging aangeven bij de politie en de beveiliging ging halen.”

Almeida vertelt hoe deze ervaringen haar dagelijks leven nog beïnvloeden. ”Ik houd niet meer van openbare plekken. Op de Campus van de universiteit voel ik me veilig maar daarbuiten niet. Ik zorg ervoor dat ik zo min mogelijk opval en vraag nooit dingen aan mensen.”

Advies van Almeida voor als je een soortgelijke ervaring hebt meegemaakt: ”Praat met iemand in je omgeving over de ervaring die je hebt gehad. Praat erover, maar besteedt er niet téveel tijd aan. Je kunt het helaas niet terugdraaien, maar wel bespreekbaar maken.”

Michelle Almeida over het racisme dat zij ervaart

 

Zoals professor Jo Britton ook stelt,  zijn asian hatecrimes in Groot-Brittannië toegenomen door de pandemie.Mandy Wen, geboren in Taiwan en studentjournalistiek aan Sheffield University, merkt dit persoonlijk. Zevertelt dat ze vaak is nageroepen op straat, en terug naar haar eigenland is gewenst vanwege haar Aziatische uiterlijk. ”Je kunt ons niet de schuld geven voor het coronavirus, wanneer het aan de regering ligt. De regering had eerder moeten ingrijpen en dat is niet onze fout. Nu moeten wij met de gevolgen dealen.”

Als het op racisme en discriminatie neerkomt, wil ik dat mensen begrijpen dat je andere culturen moet respecteren. Je kunt niet zomaar iemand aanvallen, of gemene dingen zeggen tegen iemand. We moeten betere actie ondernemen om Aziaten te steunen.Mandy Wen

*(https://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/22/scandal-of-unequal-commemoration-of-uks-ww1-dead-known-about-for-years)

 

Door Britt Bögels, Bob Sour en Maud Ruiter