‘Problemen zijn er om op te lossen’

Alle kinderen en jongeren zijn weleens vervelend of brutaal. Deze gedragsproblemen komen bij elk kind voor en horen bij het opgroeien. Bij sommige kinderen zijn deze problemen blijvend. Dit is lastig voor de ouders maar ook voor de leerkracht op school. Gelukkig zijn er genoeg mogelijkheden om dit op tijd op te lossen. Maar wanneer ontstaan deze problemen en wat doen we eraan? Aartje van den Akker, directrice op het Lichtbaken in Den haag vertelde mij uitgebreid over haar ervaringen met probleemkinderen.

 

Op welke leeftijd ontstaan er gedragsproblemen?

‘Dat is lastig te zeggen. Het verschilt natuurlijk per kind maar ook per situatie. Dit heeft ook vaak te maken met het milieu waarin zij leven. De thuissituatie speelt een belangrijke rol, deze kan op jonge leeftijd vervelend zijn maar ook op late leeftijd kan dit veranderen. Vervelende gebeurtenissen kunnen het gedrag van een kind op een negatieve manier veranderen.’

 

Komen er door de jaren heen meer of minder kinderen met gedragsproblemen?

‘De gedragsproblemen nemen steeds meer toe. Kinderen krijgen op steeds jongere leeftijd gedragsproblemen. Tegenwoordig krijgen veel problemen ook een naam. Vroeger was dit nog niet aan de orde. Als iemand erg druk is, krijgt het de naam ADHD. Ook autisme werd vroeger niet direct benoemd.’

 

Wat voor soort problemen zijn dit zoal?

‘Op jonge leeftijd zijn de kinderen vaak erg druk, moeilijk te begrenzen, agressief, heel stil of teruggetrokken. Op de wat oudere leeftijd kunnen de meeste kinderen zich iets beter beheersen. In groep 8 zijn de kinderen meestal zo opgevoed dat zij weten hoe zij om moeten gaan met een lastige situatie. Natuurlijk zijn er ook een aantal kinderen tussen die dit niet kunnen en hier speciale begeleiding voor hebben. Vaak hebben deze problemen te maken met een traumatische gebeurtenis. Ook kinderen

op oudere leeftijd kunnen zich daarom terugtrekken of juist agressief gedragen. Hechtingsstoornissen komen veel voor bij kinderen op alle leeftijden. Als kinderen vanuit huis weinig aandacht krijgen of op een nare manier worden behandeld kan zo’n stoornis ontstaan. Deze kinderen worden vaak overgeplaatst naar speciaal onderwijs of komen in contact met jeugdzorg. Dit gaat allemaal in overleg met mij.’

 

‘Bij jonge kinderen met problemen speelt autisme vaak een rol. Vroeger was het normaal dat zij direct naar speciaal onderwijs gingen. Sinds 2 a 3 jaar terug worden deze kinderen wel aangenomen op normaalonderwijs. De school krijgt hier wel begeleiding voor maar ik vind dat dit te zwaar is voor de leerkrachten. De klassen zijn vaak groot en extra aandacht is dan lastig om te geven’

 

Ontstaan er gedragsproblemen door social media en gamen?

‘Op het gebied van gamen durf ik het niet  te zeggen. Ik heb voornamelijk last van de mobiele telefoons. Kinderen krijgen steeds eerder een mobiele telefoon waardoor zij ook steeds eerder gebruik maken van social media. Ze willen steeds vaker de filmpjes van Dumpert na doen en dit loopt nog wel is uit de hand. WhatsApp is ook een applicatie waar veel op gepest wordt. Wij hebben vanuit school weinig zicht op de kinderen en je merkt dat dit daardoor steeds meer toe neemt. De kinderen kunnen met meerdere in een WhatsApp groep waardoor zij ook met meerdere een andere leerling kunnen pesten en buitensluiten.’

 

Is er veel verschil in het probleemgedrag van jongens en meisjes?

‘Er zit een heel groot verschil tussen jongens en meisjes. Dit merk je vast en zeker ook wel bij jezelf in het dagelijks leven. Jongens zijn agressiever dan meisjes maar meisjes schelden daarin tegen veel meer. Meisjes weten ook veel beter in te spelen op de gevoelens. Zij weten precies de zwakken punten te vinden van een ander. Wat mij opvalt is dat jongens overigens veel met ‘je moeder’. We proberen daar natuurlijk vanuit school de kinderen hierop te wijzen maar veel van deze kinderen krijgen dit mee vanuit huis. Ook wel het milieu genoemd.’

 

Zijn er al kinderen in groep 8 die problemen vertonen zoals stelen, alcohol, drugs, roken etc. 

Roken absoluut wel. Ik heb 2 jaar geleden een akkefietje meegemaakt met 3 meisjes uit groep 8. Zij kregen sigaretten mee bij het buurtwinkeltje als zij daarna seksuele handelingen verrichtten. Belachelijk natuurlijk! Hier hebben we natuurlijk direct de politie voor ingezet nadat dit boven water kwam.

 

Het verschilt ook heel erg per jaar. De groep 8 van dit jaar is heel rustig dus daar zijn weinig problemen. Maar de klas van 2 jaar geleden was erg extreem op dit gebied. Op het gebied van stelen valt het gelukkig mee. Hier heb ik nog niet veel mee te maken gehad.

 

Wat is jullie aanpak als er problemen worden geconstateerd bij de kinderen?

‘Als eerst is natuurlijk de leerkracht aanzet. Er worden in de klas afspraken gemaakt over gewenst gedrag en dit wordt natuurlijk ook besproken. Als de leerkracht denkt dat er meer achter de problemen zit dan wordt dit besproken in een zorgteam, en vanuit daar worden de verdere acties besproken. In het zorgteam zit een schoolarts, een pedagoog, psycholoog, intern begeleider, passend onderwijs en de directeur. De ouders worden ook uitgenodigd voor dit gesprek. Wat vaak opvalt is dat de meeste ouders zeggen: ‘dit heeft mij kind niet gedaan’. Het onder ogen zien wat je eigen kind gedaan heeft blijft voor elke ouder heel moeilijk. Het sociale milieu speelt hierbij een hele belangrijke rol. Ondanks dat de fouten besproken worden, vind ik het ook heel belangrijk dat er wordt benoemd wat er goed gaat. Kinderen leren hier veel meer van dan alleen maar negatief te zijn. Ik probeer altijd positief te blijven want problemen zijn er om op te lossen.’

 

Worden de kinderen goed voorbereid vanuit school op het grote mensenleven? Doormiddel van seksuele voorlichting etc?
‘Vanuit school worden er verschillende lessen gegeven. Lessen over social media, voorlichting van bureau halt, een oud verslaafde die zijn verhaal komt vertellen, seksuele voorlichting in groep 7, geld lessen en de wijkagent komt jaarlijks langs. De media wijsheid wordt ook met de ouders besproken. Helaas is hier alleen nog weinig animo voor.’

 

Nina Beekenkamp