Opleiding verstandelijk beperkten creëert kansen. “Ligt de beperking bij de persoon of ligt de beperking bij de omgeving?”

Aan de Hogeschool Utrecht (HU) start in maart een nieuwe opleiding, deze is voor mensen met een verstandelijke beperking. In verschillende plaatsen in Nederland zijn deze opleidingen er al, nu dus ook in Utrecht. De studenten worden opgeleid tot ervaringsdeskundige. Organisatoren zijn op de HU nu nog druk bezig met de voorbereidingen om de opleiding straks zo goed mogelijk te kunnen starten.

 

Het normaal zo drukke schoolgebouw van de Hogeschool Utrecht is op de ochtend van 16 februari zo goed als leeg. Geen kletsende leerlingen of docenten met volle bekers koffie. Een administratief medewerkster achter de receptie en een fluitende schoonmaker zijn het enige teken van leven in de hal van het gebouw. Toch zijn deze twee niet de enige aanwezigen op de HU. In een lokaal op de begane grond zijn Sebastiaan Fokke en Michiel Zeeuw bezig met de opstart van hun dag. Ze gaan vandaag aan de slag met de voorbereidingen voor de nieuwe opleiding.

‘’Ik ga vanmiddag de kapstok in elkaar zetten’’, merkt Sebastiaan op tegen Michiel terwijl hij naar de dichte dozen in het lokaal kijkt. Aan de dozen te zien is de kapstok niet het enige wat in elkaar gezet moet worden. Beide mannen zijn werkzaam bij belangenorganisatie LFB, een van de opzetters van de nieuwe opleiding. Sebastiaan is werkzaam als begeleider en Michiel is al zestien jaar ervaringsdeskundige met een verstandelijke beperking.

 

De twee collega’s gaan op een vriendelijke manier met elkaar om. Samen leggen ze werkboekjes op de lestafels, dat zijn er zes want zoveel studenten zullen de opleiding gaan volgen. Een bakje met pennen, stiften en markers hebben ze al eerder neergezet. Je merkt dat ze elkaar al lang kennen. Toch heeft Sebastiaan meer de leiding, wanneer Michiel iets vertelt, soms vrij uitgebreid, vat Sebastiaan dat even kort samen en een enkele keer vraagt hij aan Michiel om het wat korter te houden.

 

De opleiding tot ervaringsdeskundige duurt gemiddeld drie jaar. Daarna kunnen de  ervaringsdeskundigen bedrijven en organisaties voorlichtingen en adviezen geven. Michiel geeft hier een voorbeeld van: ‘’De Albert Heijn heeft ons een keer ingehuurd omdat zij graag mensen met een verstandelijke beperking in dienst wilden nemen,  maar ze wisten niet goed hoe en wat. Toen hebben wij eerst les gegeven en vertelt over ons leven met een beperking. Daarna heb ik meegedaan met een rollenspel waarin we mogelijke situaties naspeelden en daar uitleg bij gaven. Zo hebben we meer van dat soort oefeningen die wij kunnen doen om te helpen’’.  Sebastiaan knikt en vertelt dat de studenten tijdens de opleiding al dit soort taken in de praktijk moeten uitvoeren. ‘’De studenten worden daarmee best wel in het diepe gegooid. Natuurlijk krijgen ze hier ondersteuning van de begeleiders bij ‘’, zegt hij. Daarop reageert Michiel: ‘’Toen ik pas net bij de LFB werkte moest ik een keer een voorlichting geven waar mijn toenmalige begeleider niet bij kon zijn. Ook al had ik vaker zoiets gedaan vond ik het alleen toch best spannend.’’ Ook leren de studenten basisvaardigheden zoals goed samenwerken met anderen, op tijd komen voor afspraken en presentatievaardigheden.

Sebastiaan: ‘’De eerste paar weken van de opleiding zullen vooral in het teken staan van kennismaking met elkaar. We zoeken dan naar de talenten en kwaliteiten van de leerlingen, van daaruit kijken we verder naar het leerproces per leerling. In principe duurt de opleiding drie jaar maar het verschilt per persoon hoe lang het daadwerkelijk duurt. De oudste student die hier zal komen is veertig jaar, de jongste is negentien. Een ouder persoon zal meer ervaring hebben en daardoor zal de opleiding voor die persoon mogelijk minder lang duren. Het kan ook zijn dat een persoon last heeft van meerdere beperkingen waardoor het voor die persoon lastiger kan zijn en langer kan duren.’’

 

In het land zijn al zes van deze opleidingen tot ervaringsdeskundigen van de LFB.

Sebastiaan en Michiel hopen dat deze opleidingen er aan bijdragen dat de maatschappij meer open gaat staan en rekening gaat houden met mensen met een verstandelijke beperking. Nu lopen zij nog te vaak tegen dingen aan, ze begrijpen niet alles wat er in de maatschappij gebeurt en ze worden onvoldoende begrepen. De coronacrisis is daar een voorbeeld van. Michiel vertelt: “Tijdens een persconferentie is de taal vaak moeilijk, het zou voor mensen met een verstandelijke beperking fijn zijn als dit soort belangrijke dingen in Jip en Janneke taal worden verteld’’.

Mensen met een verstandelijke beperking krijgen ook minder kansen op een baan. Maar “Ligt de beperking bij de persoon of ligt de beperking bij de omgeving?” zo vraagt Sebastiaan zich hardop af. “En kunnen we daarin dingen veranderen zodat deze mensen meer kansen hebben?” Hiermee geeft hij de kern aan van wat de opleiding beoogt te bereiken.