‘Wij zijn ontzettend anders gaan eten’

wij-zijn-ontzettend-anders-gaan-etenTegenwoordig is bijna iedereen bezig met eten. Is het wel duurzaam wat je eet? Je kunt je afvragen of een foodtrend wel zo goed is. “Ik vind niet dat foodtrends positief of negatief zijn”, zegt Marjan Ippel.

Ippel, foodtrendwatcher, houdt zich bijna twintig jaar professioneel bezig met eten en foodtrends. Ze heeft een eigen website waarop ze foodtrends bijhoudt. Ze schrijft boeken en schrijft voor verschillende websites en magazines over eten.

Hoe ontstaat een foodtrend eigenlijk?
“Een foodtrend ontstaat niet zomaar. Een foodtrend is een signaal van veranderingen in de maatschappij of van veranderingen in de cultuur, technologie, politiek en economie. Eten is vaak het allereerste signaal. Het is namelijk iets waar we ons dagelijks, zo’n drie keer per dag, mee bezig houden.”

Wij leven in een snelle maatschappij. Consumenten willen niet wachten op hun eten en willen vaak de tijd niet nemen om uitgebreid te tafelen. Het gevolg is dat er meer bezorgdiensten komen.

Wat zullen de foodtrends zijn voor komende jaren?
“De belangrijkste tendens voor de komende jaren is alternatieven zoeken voor ongezonde, schaarse of niet duurzame producten. Er worden alternatieven gezocht voor vlees, suiker en kunstmatige toevoegingen. Voor suiker is alle hoop gevestigd op een fungus (een schimmel) die zoet én gezond is. Er wordt ook druk gezocht naar vleesvervangers, die steeds populairder worden. Bovendien gaat zeewier een grotere rol spelen. Het zal in en door alle facetten van onze maaltijd gaan, tot aan chips thee en snoep toe. Het is nu zelfs een alternatieve voedingskleurstof. Het is gezond, schoon en voorradig.”

Is het een grote groep die een foodtrend begint?
“De trend van het verlangen om terug te gaan naar de natuur begon bijvoorbeeld heel klein. Het zijn vaak ontvankelijke types die beginnen maar dankzij het internet wordt zo’n ontwikkeling sneller opgepikt en dan kan dat ook groter worden. Bepaalde delen van wat zij doen, in dit geval teruggaan naar de natuur, kunnen ook opgepakt worden door een groep die daar minder ver in gaat. Zo sijpelt zoiets door verschillende bevolkingslagen heen en geeft iedereen er zijn eigen invulling aan.”

Wanneer wordt dan iets als een trend beschouwd?
“Ik vind dat boekjeswijsheid. Je moet onderscheid maken tussen een trend (wat echt een ontwikkeling is in de maatschappij) en hypes. Hypes hebben niet de impact van een trend, omdat een trend een signaal is die verandering weergeeft, helpt hij deze verandering mee vorm te geven. Je ziet bijvoorbeeld de maatschappelijke wens naar meer duurzaamheid. Een foodtrend brengt die wens naar duurzaamheid dichterbij.”

Je ziet de impact van duurzaam eten terug in een toename van duurzame producten in supermarkten en duurzame restaurants en winkels. Een voorbeeld van een voedselhype is glutenvrij eten. Steeds meer mensen houden zich daarmee bezig, maar dit heeft weinig tot geen impact.

Mensen gaan dus duurzamer eten?
“Ja. Dat is het eerste wat mensen kunnen doen. Je kunt met duurzaam eten meteen beginnen. Je kan ervoor kiezen om bijvoorbeeld niet bij Starbucks koffie te gaan drinken omdat ze nog polystyrofoam bekers gebruiken, een materiaal dat slecht afbreekbaar is. Je kan op deze manier de volgende minuut al duurzamer eten. Je hebt dan meteen impact. Die impact is weliswaar heel klein, maar als we dat met zijn allen zouden doen is dat een enorme impact.”

Moeten traditionele restaurants dan mee met een foodtrend?
“Nee, ik ben van mening dat als je goed bent, je alles overleeft. Je moet flexibel zijn want je klanten bepalen uiteindelijk of je nog verder mee kan. Als je dus qua service, kwaliteit of ingrediëntaanbod niet mee gaat, dan heb je een probleem. Een goede bistro heeft in principe het eeuwige leven. Die kan duurzaam of fairtrade of wat dan ook worden, zonder zijn eigenheid te verliezen.”

Zo zie je vlakbij Groningen een bistro die veel gebruikt maakt van streekproducten. De eigenheid is hetzelfde, namelijk een bistro, maar de uiting (fairtrade, duurzaam enzovoorts) is veranderd.

U heeft in het AD gezegd dat er steeds meer monowinkels komen, die zich richten op één kwaliteitsproduct (zoals in Amsterdam, een winkel die alleen popcorn verkoopt). Is dat duurder dan een ‘normale’ winkel?
“Alles heeft zijn prijs. Monowinkels gaan voor kwaliteit en willen daar geen compromissen in sluiten en dat is duurder. Vaak zijn deze winkels ook veel bezig met fairtrade, lokaal en duurzaam eten en dat drijft de prijs ook omhoog. Dat is de prijs de we ervoor betalen maar dat is goed denk ik.”

Kan iedereen deze kwaliteitseten betalen?
“Als je iets van goede kwaliteit koopt hoef je daar minder van te consumeren dan als je iets van mindere kwaliteit koopt. Als je heel goedkoop brood koopt, waar allerlei toevoegingen in zitten, zit je na een half brood nog niet vol. Een paar sneetjes van een brood bij de ambachtelijke bakker vult veel beter. Ik denk dus dat je niet veel duurder uit bent, ik denk meer dat het de mindset is. Je ziet veel voor weinig geld en je denkt: dat is goedkoper, maar dat is uiteindelijk niet zo.”

Ziet u ook minder positieve foodtrends?
“Ik vind niet dat foodtrends positief of negatief zijn. Het zijn gewoon tendensen die aanwezig zijn in de maatschappij. Soms vind je dat prettiger en soms wat minder. Een trend krijgt altijd een tegenhanger. Ik heb bijvoorbeeld nog nooit zoveel burgertenten, barbecuetenten en vleeshuizen gezien als nu in deze op groentes gerichte tijden. Er zijn ook veel duurzame winkels. Dat zijn twee tendensen die elkaars tegenhanger zijn. Vanuit deze tegenstelling zal de blijvende vernieuwing komen.

 

U zei in een bericht in Trouw dat er meer duurzaam en biologisch wordt gegeten. Stimuleert dat geen orthorexia (het dwangmatig binden aan een bepaalde voedingswijze).?
“Elke ontwikkeling heeft zijn extreme uitingen. Anorexia kwam bijvoorbeeld voort uit een schoonheidsideaal. Orthorexia is eigenlijk hetzelfde maar dat komt wel voort uit een bepaalde manier van eten. Er zijn altijd mensen die doorschieten. Het wordt ook onder de psychiatrische aandoeningen geschaard en niet onder een voedingsziekte. Ik denk dan ook dat het meer te maken heeft met het zelfbeeld. De technologie speelt ook een grote rol, omdat het razendsnel ideeën verspreidt. Het is een samenhang van verschillende elementen. Hierbij speelt technologie een rol, omgeving waarin de persoon verkeert en het zelfbeeld.”

Zijn we als maatschappij heel anders gaan eten?
“Ja. We hebben het voor elkaar gekregen dat bedrijven veel minder kunstmatige toevoegingen in het eten doen. Bovendien zijn mensen door de verkoop van maaltijdboxen tot de ontdekking gekomen dat koken heel makkelijk is en niet veel tijd kost. Vroeger, rond de jaren ’80 is ons door de voedselindustrie voorgehouden dat koken lastig is en veel tijd kost en dat je daar dus niet aan moet beginnen. Dat idee is gelukkig op zijn retour.”

 

 

Een interview door: Mischa Tromp