Nieuwe regel Big Brother: ‘Is het duimpje naar de camera voor de seks wel bedoeld voor welzijn van deelnemers?’

Ruim twintig jaar na de eerste editie van Big Brother, is vanaf dit jaar een vernieuwde versie van het televisieprogramma te zien op RTL 5. Het concept van het programma is dat een groep personen enkele maanden verblijft in het Big Brother-huis. Tijdens het verblijf hebben de deelnemers geen contact met de buitenwereld. Ze worden continu in de gaten gehouden door de camera’s en microfoons in het huis. Voor de nieuwe versie van het programma is een opmerkelijke nieuwe regel toegevoegd. Dit is dat deelnemers eerst een duim moeten opsteken naar de camera voordat ze seks willen hebben. De programmamakers hebben dit overgenomen van de Zweedse versie. Traumaseksuoloog Nicole van Rut heeft haar twijfels over deze nieuwe regel.

 Met deze nieuwe regel willen de programmamakers ervoor zorgen dat seksueel misbruik voorkomen kan worden. Ook zal er geen sterke drank aanwezig zijn in het Big Brother-huis. “Ik begrijp dat de programmamakers dit doen om te checken of het voor beide personen oké is. Echter ga je helemaal weg bij je gevoel als je er ook nog over na moet denken om een duimpje op te steken naar de camera. Daarbij ben je je dan weer zo bewust van de camera dat ik me afvraag hoe de kandidaten het beleven dat ze op tv komen en op beeld seks hebben met iemand.”

In 2017 werd in de Spaanse versie van het programma een vrouw geforceerd om haar eigen verkrachting terug te zien. Dit zodat ze stil zou blijven en het programma niet in een slecht daglicht kwam te staan. De programmamakers zouden niet hebben ingegrepen, omdat het stel al meerdere malen seks had gehad. De vraag of de makers hier toch hadden moeten ingrijpen is volgens Nicole niet te beantwoorden. “Het gaat veel verder dan ‘even ingrijpen’. Er gebeurt van alles in je innerlijke systeem. De kans dat je letterlijk ziet dat iemand misbruikt wordt is klein. Het hang af van een heleboel andere factoren. Wanneer er zichtbaar sprake is van bijvoorbeeld geweld in bed is het iets anders en zou je wel moeten ingrijpen.”

Volgens Nicole hadden de makers van Big Brother ook kunnen kiezen voor betere screening van de deelnemers. “Als je namelijk een duim moet opsteken naar de camera ga je weg bij je gevoel. Is het duimpje omhoog ook echt bedoeld voor het welzijn van deelnemers? Of als bewijs voor het programma dat er werd ingestemd met seks zodat er achteraf geen rechtszaak kan worden aangespannen zoals in Spanje.”

Vergelijkbare programma’s

In vergelijkbare programma’s zoals Temptation Island en Ex on the Beach komt regelmatig seks voor. Er is vaak veel drank in het spel, waardoor het vaak lastig te zien is of beide partijen hebben ingestemd met de seks. Toch maken deze programma’s geen gebruik van dezelfde regels als Big Brother en is het de bedoeling om los te gaan. Hier hoort seks bij. “Het doel van reality-tv is voornamelijk om de kijker te vermaken.”

Seksueel misbruik in Nederland

Cijfers over seksueel misbruik komen vaak niet overeen met het daadwerkelijke aantal. Dit komt doordat slachtoffers vaak geen melding maken van wat hen is overkomen. Zonder bewijs is het lastig om iemand schuldig te verklaren. “Slachtoffers hebben vaak niet eens in de gaten dat ze seksueel misbruikt zijn of durven er niet over te praten. Het gaat veel dieper namelijk. Het is geen kwestie van ‘nee’ zeggen. Veel slachtoffers konden dat niet eens.”

De slachtoffers die wel een melding durven te maken, worden regelmatig niet goed genoeg geholpen. Hierdoor gebeurt er vaak niets of weinig met hun aanklacht. “Dit komt omdat veel hulpverleners te weinig kennis hebben over slachtoffers van seksueel misbruik, niet de juiste vragen stellen of niet goed doorvragen. Wat ook vaak voorkomt is dat mensen snel oordelen en zeggen ‘Hij of zei had toch ‘nee’ kunnen zeggen?’ Was het maar zo simpel, zo werkt het helaas niet.”

Taboe

Praten over seks is voor veel mensen nog steeds een taboe. “Je kunt er niet zomaar voor zorgen dat het mindert. Wat er wel moet gebeuren is dat er veel specifieker moet worden door gevraagd naar seksueel contact in het verleden en de geschiedenis van iemand.  Nu blijft het veel te oppervlakkig. Hulpverleners of mensen om je heen durven vaak niet naar de diepte gaan.”

Het verwerken van seksueel misbruik kost veel tijd. “Probeer iemand in je omgeving in vertrouwen te nemen en vertel wat je kan en durft te vertellen. Het zal opluchten en wanneer je dan bij de juiste hulpverlener terecht komt kun je een trauma echt verwerken. De weg is lang en vaak heel moeilijk, maar het is mogelijk.”