Nieuwe Jeugd wet zorgt voor gedwongen opnames van jongeren

Stel je voor, je hebt last van depressiviteit of een ander psychisch probleem, maar je weet niet hoe je ermee om moet gaan. Je kan je dit niet voorstellen, maar dit hebben jaarlijks veel jongeren van jouw leeftijd. Dit jaar zijn er steeds meer crisisopnames van jongeren.

Ik sprak hierover met GGZ-jeugd medewerker Joris van Alphen, werkzaam bij de GGZ Oost-Brabant Oss. Hij is drama-therapeut voor jongeren en begeleidt hen bij hun psychische problemen. Hoe gaan de jongeren hier nou mee om? En wat is de oorzaak van de toename van crisisopnames?

Wat zou de reden zijn van de hoeveelheid crisisopnames van jongeren dit jaar?
“Wat we zien, is een gevolg ter verandering van de jeugdwet. De nieuwe jeugdwet houdt in dat de gemeente nu de problemen van jongeren moet inschatten in plaats van de GGZ. Het gevolg hiervan is dat het nu soms langer duurt voordat jongeren worden doorverwezen naar de specialistische GGZ. En dat ten gevolge van die lange periode de problematiek zo hoog is opgelopen, dat uiteindelijk met een regulier hulpaanbod niet meer voldoende hulp gegeven kan worden. Waardoor de jongeren dus meteen worden doorverwezen naar een crisisopname. Dit hadden ze dus kunnen voorkomen, als de gemeente eerder had ingegrepen. “

Er is een nauwe samenwerking tussen huisarts, wijkteam en een instelling die bepaalt of de psychische problemen escaleren. Wat kan er mis gaan in deze samenwerking dat een jongere niet de juiste hulp krijgt?
“Daar kan zo’n beetje alles mis gaan wat je kunt bedenken. Dat kan beginnen bij een inschattingsfout, via een communicatiefout tot uiteindelijk ook het missen van de urgentie van een situatie. Je kunt nooit van een vast patroon van fouten spreken. Tussen de organisaties die je noemt, dient de communicatie optimaal te zijn. Voordat een jongere bij de GGZ komt, wordt er buiten de GGZ een medicatie gesteld. Vaak door een huisarts, maar tegenwoordig ook vaak door een medewerker van een wijkteam van de gemeente.”

‘De medewerker van een wijkteam heeft niet de vaardigheden om de juiste hulp te bieden en dus een goede diagnose te stellen.

Volgens Jeugdpsychiater Peter Dijkshoorn heeft een medewerker van de gemeente niet de vaardigheden om te helpen en dus een goede diagnose te stellen. ‘ Psychische problemen worden verwaarloosd, met als gevolg een crisisopname.’

Als iemand die dit soort problemen moet zien, lijkt me dit een van de belangrijkste banen, waarom zitten hier dan medewerkers die veel te laag zijn opgeleid?
Het antwoord kun je eigenlijk wel een beetje bedenken. Aan een laagopgeleide hangt een ander prijskaartje dan aan een hoogopgeleide. Dat is ook de bedoeling geweest van de jeugdwet, om het aantal opnames te verminderen en de kosten van de jeugdzorg te beperken. In de wijkteams gaan ze eerst met je aan de praat om te kijken of je wel een psychi nodig hebt en gaan ze eerst kijken of ze de problemen op een andere, eenvoudige manier kunnen oplossen. En voor die eenvoudige manier heb je ook mensen nodig die lager zijn opgeleid, denkt men. In de praktijk blijkt echter helaas dat de tijd die er met het wijkteam verloren gaat uiteindelijk zich vertaalt in een crisisopname.

Zit er een bepaald patroon in de crisisopnames, hebben veel jongeren bijvoorbeeld last van dezelfde psychische problemen?
“Nee, als er crisisopnames zijn, hebben die doorgaans een heel erg uiteenlopend scala aan oorzaken. Maar depressiviteit en ernstige verwardheid zijn doorgaans de meest voorkomende problemen om jongeren op te nemen in een crisissituatie.

 

De meest voorkomende psychische problemen bij jongeren:
1.        Depressie
2.        Persoonlijkheidsstoornis
3.        Schizofrenie
4.        Angststoornis
5.        Eetstoornis

Ziet u een verschil in hoe de jongeren hiermee omgaan?
Elke jongere wil het liefst zo snel mogelijk weer net zo zijn als zijn leeftijdsgenoten. En in die zin hebben alle jongeren hetzelfde patroon, ze willen zo snel mogelijk van hun klachten af. Afhankelijk van de aard van de klachten duurt dit korter of langer. Je kunt je voorstellen dat als iemand heel erg in de war is geraakt, heel psychotisch is geworden, het langer duurt daarvan op te knappen. In tegenstelling tot wanneer je kortstondig hevig depressief bent, maar met behulp van therapie en medicatie daar snel uit kunt komen.

De zwaarste vorm van jeugdzorg, is de opname in een gesloten jeugdzorginstelling (jeugdzorgplus) Wanneer heb je als jongere te maken met Jeugdzorgplus? Welke problemen vallen hieronder?
“Dat gaat niet zo zeer om de klachten, want die kan je in allerlei vormen van zwaarte hebben. Jeugdzorgplus is doorgaans de vorm van jeugd hulpverlening die we toepassen wanneer er sprake is van ernstige problematiek, die vaak gepaard gaat met andere vormen van problematiek. Wanneer er bijvoorbeeld meerdere stoornissen tegelijk aanwezig zijn. Dit noemen we, met een duur woord, comorbiditeit*. Maar soms ook wanneer er sprake is van hele ernstige systeemproblematiek. Dus meer als sprake is van psychiatrisch beeld bij jongeren, in combinatie met de forse problematiek in het gezin van de jongere.“

Een crisisopname moet de jongeren de zorg bieden die ze nodig hebben. Welke speciale zorg hebben ze nodig en krijgen ze hier? Dus wat is het verschil tussen crisisopname en gewone opname qua zorg?
“Bij een crisisopname is soms ook sprake van onvrijwilligheid. Dan is er sprake van bijvoorbeeld rechterlijke machtiging* of zelfs een inbewaringstelling.* Overigens zijn we in Nederland heel erg terughoudend met de toepassing van die maatregel op jongeren en kinderen, maar soms kun je niet anders. Het verschil tussen een gewone, open behandelplek en een crisis behandelplek is dat bij een crisis plek in eerste instantie alle aandacht uitgaat naar de stabilisatie van de cliënt en om te voorkomen dat de jongere een gevaar wordt voor zichzelf en zijn of haar omgeving.

Wat moet er volgens u gebeuren om het probleem op te lossen?
Jongeren worden door de basisteams té lang in hun eigen begeleiding (alleen praten) gehouden, waardoor de psychiatrische problemen onnodig lang van medische behandeling (psychotherapie, medicatie etc.) verstoken blijven en dus verergeren, waardoor de crisisopname niet meer te verhinderen is. De oplossing is dus vooral gelegen in het veranderen van het huidige verwijzingsbeleid vanuit de gemeentelijke basisteams Jeugd en Gezin. Door eerdere doorverwijzing naar de GGZ zouden veel crisisopnames kunnen worden voorkomen.

Rechterlijke machtiging (rm) is een beslissing van de rechter om iemand gedwongen op te nemen.*
Een inbewaringstelling (ibs) is een gedwongen opname in een zorginstelling.*
Comorbiditeit: Verschillende aandoening-stoornissen die tegelijkertijd aanwezig zijn*