‘Mensen vinden dementerende personen soms eng’

Uit een enquête onder verzorgers van dementiepatiënten blijkt dat de ziekte lastig te begrijpen is, meldt Alzheimer Nederland. ‘’Soms zie ik familie en vrienden van cliënten die niet snappen wat dementie met een persoon doet.’’

Verzorgende individuele gezondheidszorg (VIG) Demi van Griensven (22) werkt nu meer dan 2,5 jaar met dementerende personen. Ze verzorgt haar cliënten en begeleidt hen bij de alledaagse bezigheden, zoals het eten en drinken. Het valt haar op dat veel mensen niet begrijpen wat dementie precies is.

‘’Een van mijn cliënten werd onrustig toen zijn familie binnenkwam en begon alleen maar rondjes te lopen. De familie die even een uurtje met hem wilde zitten om daarna weer te gaan, begrepen dit niet. Zijn vrouw werd boos, gaf hem een tik en schreeuwde dat hij moest gaan zitten, terwijl de cliënt geen idee had wat hij precies fout deed. Toen zijn familie weer wegging wilde hij mee. Zij stonden buiten en de man aan de andere kant van de deur. Ze hebben hem toen weer terug naar binnen gesleurd, terwijl ze beter even een rondje met hem hadden kunnen lopen, zodat hij weer kon kalmeren.’’

Van Griensven ziet onbegrip op haar werk vaker voorkomen. Zo heeft ze een jonge cliënt (68) die lijdt aan angstaanvallen als gevolg van dementie. “Ze heeft vroeger veel meegemaakt en door de dementie komen die herinneringen terug. Ze gaat dan schoppen, slaan en gillen. Andere mensen kijken haar dan heel raar aan, terwijl het juist zo’n lieve vrouw is.’’ Zelfs van Griensven wordt weleens raar aangekeken: ‘’Bezoekers vinden het raar als ze mij hand in hand zien lopen met een cliënt, terwijl ik dat alleen maar doe voor de veiligheid van de cliënt. Het is een stukje zekerheid dat ik ze dan geef: volg mij maar, ik weet waar we naartoe gaan.’’

Van Griensven snapt wel waarom mensen het moeilijk vinden om dementie te begrijpen. ‘’De meeste mensen weten wel wat dementie is, maar begrijpen niet welke gevolgen de ziekte met zich mee brengt.’’ En dat is ook lastig te begrijpen, volgens Van Griensven. ‘’Het is vaak bij iedereen anders. Emoties wisselen zich vaak af. Het kan elke minuut weer anders zijn. Cliënten kunnen het ene moment vrolijk zijn en dan opeens heel erg chagrijnig worden.’’

Ook angst speelt een rol bij onbegrip bij dementie. Van Griensven: ‘’Mensen vinden dementerende personen soms eng. Als een cliënt een verhaal vertelt waar geen touw aan vast te knopen is, wanneer ze uit het niets agressief worden of je opeens omhelzen, roept dat vaak een angstige reactie op. Ze begrijpen niet dat zo’n persoon geen idee heeft wat hij of zij aan het doen is.’’

Maar onbegrip komt niet alleen voor bij familie en vrienden van dementerende personen, ook mensen met dementie snappen niet wat er aan de hand is. Van Griensven: ‘’Wanneer cliënten niet meer begrijpen wat er aan de hand is, waar ze zijn of wat ze moeten doen, zie je dat aan hun ogen. Ze hebben vaak een verwarde blik.’’ Van Griensven zit dit ook terug de reacties en houdingen van dementerende personen: ‘’Cliënten willen vaak verbergen dat ze het niet meer begrijpen. Sommigen reageren heel erg boos, anderen heel erg lacherig. ‘’Dat weet je toch wel?’’, vragen ze dan aan mij, in de hoop dat ik het antwoord geef.’’

Als verzorgster helpt Van Griensven haar cliënten als ze door hun ziekte bepaalde zaken niet meer begrijpen. ‘’In het beginstadium vergeten cliënten vaak dingen. Dan hoor ik ze vaak zeggen: ‘’Ik ben het even kwijt’’, waarna ik ze probeer gerust te stellen door te zeggen dat we allemaal weleens wat vergeten of we praten even over het verleden. Dat geeft ze rust.  Je behandelt ze niet als mensen die dement zijn, ook wanneer ze bijvoorbeeld een verhaal vertellen dat nergens op slaat. Ik ga daar altijd in mee.’’

Ook de omgeving heeft soms hulp nodig om beter te kunnen omgaan met dementie. ‘’Als mensen niet begrijpen wat dementie inhoudt probeer ik eerst te zien wat ze niet begrijpen. Vaak heb ik dan even een persoonlijk gesprek waarin ik hun vragen beantwoord en aangeef wat ze kunnen verwachten of waar ze op moeten letten als ze op bezoek zijn. Neem de cliënt die rondjes ging lopen toen zijn familie op bezoek was. Zijn vrouw heb ik toen apart genomen en uitgelegd dat hij lijdt aan dementie en daarom de drang heeft om weg te lopen. Hij wilde graag controleren of iedereen er was en of de deuren dicht waren. ‘’Laat hem maar zijn gang gaan, het ligt niet aan u’’, heb ik tegen haar gezegd.’

Maar werken met dementerende personen is vooral leuk, vertelt van Griensven. ‘’Het zit in de kleine momenten. Een cliënt pelt bijvoorbeeld een mandarijn voor mij als ik het druk heb. ‘’Ga maar even zitten, zuster’’, krijg je dan te horen. We doen ook weleens een drankje met de cliënten, dan hebben we de grootste lol. Verhalen van vroeger komen dan naar boven en we maken grappen. Het is de dankbaarheid die je terugkrijgt wat dit werk zo leuk maakt.’’

Door: Wesley Klop