‘Leer ouders zien wat je kind nodig heeft, want je voedt op met je hart’

“Je zou ook denken dat iedereen een hond op kan voeden, maar toch gaat iedereen naar de puppycursus. Waarom zouden we dan wel allemaal kinderen kunnen opvoeden?”
”Het is heel normaal dat je een cursus volgt als voorbereiding op de bevalling, maar het is ook belangrijk om je voor te bereiden op de opvoeding.” Dit zijn onder andere uitspraken van Carine Kielstra, directeur van Triple P en burgemeester Eberhard Van der Laan, voorzitter van Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik, die beiden strijden voor verplichting van opvoedcursussen.
Toch zijn nog veel mensen het niet eens met dit idee.
Wat is er gebeurd in de samenleving dat we opvoedcursussen überhaupt  nodig hebben en is verplichten de goede manier?

Simone Spanjaard (40) studeerde orthopedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Daarna volgde ze nog vele verschillende verdiepende opleidingen en specialiseerde ze zich in gezinssystemen en opvoedondersteuning. Tegenwoordig is ze orthopedagoog en directeur van haar eigen bedrijf ‘Opvoedinzicht’. Als opvoedondersteuner pakt zij de manier van opvoeden op een andere manier aan.

Door: Sanne Pellegrom

In bijna alle gemeenten worden er al gratis opvoedcursussen gegeven en ook is er een ontelbaar aantal andere opvoedcursussen in Nederland. Creëren we op deze manier niet een samenleving waarin elke ouder op dezelfde manier opvoedt en er maar één goede manier van opvoeden bestaat?
‘’Ja. Dat is de reden dat ik ook geen opvoedcursussen geef en ik juist ouders ondersteun en ze daarbij individueel help. Wat namelijk bij de ene niet werkt, werkt wel bij de andere. Daarom beoefen ik mijn vak niet uit in groepen, omdat ik juist kijk naar ‘wat past bij jou?’.
Maar wat als er nou een ouder komt met ‘’mijn kind wil niet eten’’, dan geeft u toch wel vaak een soortgelijk advies?
Nee, want dat ligt eraan. Ik onderzoek wie die ouders zijn en op basis daarvan kan ik ze helpen. Misschien dat ze jarenlang probeerden om zwanger te worden en als het kind er dan is, het  vervolgens niet wil eten. Of had de moeder zelf heel lang een eetstoornis en is ze daardoor bang dat het kind hier ook problemen mee krijgt. Er spelen dus zoveel dingen mee.’’

“ Nee, het verplichten van een opvoedcursus vind ik absoluut geen goed idee’’

Zijn opvoedcursussen dan niet de goede manier? Tripple P en Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik zijn namelijk voor het verplichten van opvoedcursussen aan jonge ouders.
‘’Nee, het verplichten van een opvoedcursus vind ik absoluut geen goed idee. Aan die verplichtingen heeft ook echt niet iedereen behoefte, want de werkende ouders die één dag in de week vrij zijn, hebben niet nog tijd om dan naar de verplichte cursus te gaan en dus weer oppas te moeten regelen. Ook heb je dan alleen maar ongemotiveerde mensen en hoe ga je het controleren?  Leer de ouders  zien wat je kind nodig heeft, want je voedt op vanuit je hart. De verplichting heeft geen zin, maar ik denk wel dat opvoedcursussen voor heel veel ouders fijn zijn om stevig te starten en hierdoor te weten wat belangrijk is of wat je kunt proberen. Dat is hetzelfde dat je een boek leest voordat je een kind krijgt of als je een puppy krijgt. Is het verplicht? Nee, maar je wil het zo goed mogelijk doen.’’

Wanneer we praten over dertig tot vijftig jaar geleden, wat was er toen anders in de manier van opvoeden?
‘’Wanneer je naar de samenleving kijkt, zie je dat de mensen veel individualistischer zijn geworden. Mensen wonen verder weg van hun ouders en iedereen gaat meer hun eigen weg. Wat ik veel meemaak is dat de ouders die bij mij komen alles heel erg alleen doen, dus ook alleen opvoeden. Misschien niet dertig jaar geleden, maar zeker wel vijftig jaar geleden was het normaal dat je bij je ouders om de hoek ging wonen. Voor de kinderen van ongeveer zestig tot zeventig jaar geleden, was er al helemaal minder individuele ruimte. In die tijd waren grote gezinnen normaal, daarbij was er simpelweg meer sociale controle, want je moeder was thuis, de buurvrouw, de overburen etc. Tegenwoordig werken vaak allebei de ouders en gaan kinderen naar het kinderdagverblijf.’’

Was de opvoeding vroeger beter?
‘’Nee, maar de grap is wel dat ik hier goed over na moest denken. Ik denk dat mensen veel bewuster bezig zijn met opvoeden.
Maar waarom wordt er dan op dit moment zoveel aandacht besteed aan opvoeding?  De opvoeding wordt toch slecht gevonden, waardoor er nu een ontelbaar aantal opvoedcursussen en ondersteuningen zijn?
Nee, dat denk ik niet. Mensen zijn zich steeds meer bewust van het belang van een goede opvoeding en het zo goed mogelijk willen doen. Maar ja, als jullie als ouders allebei werken en je hebt maar één dag vrij, dan moet het dus in de ene dag gebeuren. Dat maakt het wel krampachtiger.’’              

‘’Mensen zijn zich steeds meer bewust van een goede opvoeding en willen het zo goed mogelijk doen’’

Ligt de oorzaak tegenwoordig misschien ook bij de kinderen zelf?
‘’Nou, ik denk dat kinderen meer ruimte hebben om dingen te zeggen en dat ouders daar een andere rol spelen dan vroeger. Verder zijn er natuurlijk veel meer externe prikkels, denk aan internet, telefoon et cetera. Alles is binnen handbereik.’’

Waar gaat het, het vaakst mis op gebied van opvoeden? Merkt u dat ook bij uw eigen kinderen?
‘’Natuurlijk luisteren mijn kinderen altijd fantastisch! Nee hoor, helemaal niet. Ik ben ook gewoon moeder. Ik zie vooral ouders met wat jongere kinderen in de leeftijd van twee tot vier. Ik zie alleen de ouders, niet de kinderen. Ik denk namelijk dat de sleutel bij ouders ligt. Het gaat om interactieprocessen en daarbij ben jij als ouders de verantwoordelijke. Als ouders meer de opvoedrol op zich nemen dan gaat het beter met het kind. Het punt waarop het het vaakste misgaat is dat ouders het spannend vinden om te zeggen ‘’nu stoppen’’. Ze vinden het moeilijk om te laten zien dat zij de ouders zijn en het kind dus moet luisteren.’’

‘’Natuurlijk luisteren mijn kinderen altijd fantastisch!’’

Waarom kunnen ouders die problemen ervaren het niet zelf oplossen?
‘’Als jij al een jaar of twee niet normaal geslapen hebt, dan ben je er op een moment echt wel klaar mee. Of dat je in boekjes leest dat eten gezellig moet zijn en jouw peuter gooit het eten weg. Je hebt al geprobeerd om boos te worden en te straffen maar het werkt niet, dan moet je toch verder kijken.’’

Hoe ziet u de manier van opvoeden over tien jaar? Denkt u dat er dan geen opvoedcursussen meer nodig zullen zijn?
‘’Grappig, want ik wil eigenlijk zeggen dat ik hoop dat het niet meer nodig is. Dat laat zien dat de mensen het goed kunnen. Maar ik denk eerlijk gezegd dat het van iedere tijd is. In elke tijd zijn er wel vragen over opvoeden. De angst voor de nieuwe tijd en verandering is er altijd al geweest. Zeker vanaf de twintigste eeuw.’’