‘Laten we mensen zelfredzaam maken’

Door: Ruth Smeets

Edwin Selij

Hypnose Instituut Nederland behandelt drugsverslaafden door hypnotherapie. Oprichter en hypnotherapeut Edwin Selij, zelf jarenlang verslaafd geweest aan drugs, vertelt hoe hij alles uit de kast haalt om het drugsgebruik van zijn cliënten te doorbreken.

Iedereen heeft wel een beeld bij hypnose en in mindere mate bij hypnotherapie, maar wat houdt het eigenlijk precies in?

“Hypnose is het omzeilen van het kritisch denken om terecht te komen in het selectief, ofwel onbewust, denken. Het beeld dat mensen bij hypnose hebben, is nu eenmaal dat van showhypnose. Het is lastig om dat beeld  om te draaien. Ik zie hypnose ook als het openstaan voor suggesties. In wezen staan we daar allemaal voor open. Hoe dieper je in de staat van hypnose verkeert, hoe meer je open staat voor suggesties.”

Uit onderzoek blijkt, zoals u ook heeft verwoord in uw artikel over drugsverslaving, dat medicatie alleen vaak niet genoeg is voor verslaafden om van drugs af te blijven. Kunt u uitleggen waarom medicatie alleen onvoldoende is?

“Ik heb geen onderzoek gedaan naar medicijnen, maar het is natuurlijk heel vreemd dat drugsgebruikers alleen maar van drugs af kunnen komen door andere drugs. Nu kan medicatie voor sommige mensen wel een steun zijn, zoals methadon dat is voor heroïne. Maar dan heb je de oorzaak nog niet aangepakt. Mensen gebruiken om een reden. Als je die reden niet weet, kunnen we wel andere pillen gaan toevoegen, maar dat is voor mij heel gek. Ik denk dat je het meeste al hebt gewonnen als je de onbewuste drijfveer van iemand achterhaalt.”

Over de gewoonte van drugsgebruik gesproken: in uw artikel schreef u dat het gebruiken van drugs vaak een ritueel is. Door die gebruikersrituelen te destabiliseren zou een verslaafde kunnen stoppen met drugsgebruik. Hoe gaat dit vervangen van rituelen precies in zijn werk?

“Wat wij doen is pijn verbinden, een hefboom vinden om het ritueel van drugsgebruik te doorbreken. Drugsverslaafden hebben een ritueel dat een goed gevoel geeft. Een ritueel moet juist zoveel pijn doen dat iemand denkt: ik stop ermee. Als je dat kan, ben je klaar. Je ziet bij veel verslaafden dat ze worden weggeschopt uit hun omgeving en steeds eenzamer worden. Het is de volgende stap dat ze ook weer gaan socializen met de mensen waar ze mee waren en met nieuwe mensen. Dat is ook alweer een nieuwe gewoonte die ze moeten gaan creëren.”

U schreef ook dat mensen vaak het tegenovergestelde doen van wat ze moeten doen. Als het gevoel van ‘moeten’ plotseling weg zou vallen, zou het voor de verslaafde makkelijker zijn om te stoppen met drugsgebruik. Kunt u uitleggen hoe hypnotherapeuten een verslaafde helpen om die druk te verminderen?

“Het ‘moeten’ zie ik als de drang om drugs te gebruiken. Die drang kan heel sterk zijn. Drugsverslaafden zouden eigenlijk naar hun werk moeten gaan, sociale contacten aangaan. Maar dat doen ze niet, want ze krijgen de drang om te gebruiken. De rest verpietert allemaal. Verslaafden denken nooit in de lange termijn. Onder hypnose of in een goed gesprek zien ze wat de gevolgen op langere termijn zijn: je zoon gaat aan de drugs, je vrouw verlaat je, je dochter wordt de slet van de buurt. Dan wordt de cliënt boos. Hij begint de pijn te linken aan zijn drugsgebruik. Als ik dan heel onverschillig zeg dat het niet uitmaakt, dat toch iemand het slechte voorbeeld moet zijn, dan komt er iets bij hen naar boven en zeggen ze ‘Echt niet!’ Het helpt dus zeker als ze kinderen hebben. Dat is best wel gemeen, pijnlijk en eigenlijk ver buiten een normaal therapieplan. Maar wat zij doen, is ook niet normaal.”

Wetenschappelijk gezien zijn er drie soorten hypnose: suggestieve, regressieve en analytische. Welke soort hypnose heeft uw voorkeur bij het behandelen van drugsverslaafden en waarom?

“Regressie heeft sowieso altijd mijn voorkeur, in welke vorm dan ook. Zeker als het gaat om emoties, dus als we op zoek gaan naar de werkelijke reden van het drugsgebruik. Dan komen we vaak uit bij de jeugd. Met regressie creëren we een nieuwe fundering voor de drugsverslaafde. Ik gebruik ook suggesties en probeer de verslaving altijd te framen. In de normale verslavingszorg zeggen ze dat verslaving een ziekte is waar je nooit meer vanaf komt. Dat vind ik een slechte suggestie. Verslaving is geen ziekte, maar iets dat gewoon niet handig is. Ik probeer een hefboom te creëren voor mensen, zodat ze denken dat drugs echt verschrikkelijk zijn. Ik wek pijn zo erg op dat iemand stopt na één of twee sessies. Het kan jaren goed gaan, maar op een gegeven moment wordt die pijn ook weer minder, waardoor de verslaafde denkt: ik ga steeds minder dood, dus ik kan wel weer gaan gebruiken. Daarom moet je dus ook echt de onbewuste behoefte, de reden, aanpakken.”

Niet alle drugs zijn hetzelfde. Krijgt iemand die verslaafd is aan cocaïne een andere hypnosesessie dan iemand die verslaafd is aan xtc? Waarin zit het verschil in hypnosesessies?

“Nee, cocaïne en xtc zijn wat dat betreft eigenlijk hetzelfde, omdat het hierbij gaat om geestelijke verslavingen. Verslaafden hieraan krijgen dan ook dezelfde behandeling. Als het gaat om bijvoorbeeld alcohol, GHB en heroïne, lichamelijke verslavingen, dan kan je niet zeggen dat het na één sessie klaar is. De lichamelijke afhankelijkheid is heel sterk. Met hypnose kunnen we die afhankelijkheid wel verminderen. Heel erge verslaafden komen hier niet. Zij moeten vóór de behandeling eerst helemaal ontgift worden. De mensen die hier komen zijn over het algemeen wel verslaafd, maar functioneren toch nog wel. Dat scheelt ook voor de hefboom. Als je niks meer hebt, dan maakt het niet zo veel uit. Dan is het moeilijker. Als iemand een gezin heeft dat hij niet kwijt wil, dan is dat een goede hefboom om te stoppen.’’

Momenteel wordt het effect van hypnose op verslavingen steeds vaker wetenschappelijk onderzocht. Heeft u het gevoel dat hypnose als behandeling voor verslaafden meer erkenning van wetenschappers zou moeten krijgen dan nu het geval is?

“Ja. We zijn er nu mee bezig om dingen te meten, want ‘meten is weten’. Met hypnose is meten best een uitdaging. Niet iedereen gaat op dezelfde manier onder hypnose en heeft dezelfde behandelwijze nodig. Het is voor het grootste gedeelte per cliënt afgestemd. Dat maakt meten lastig. Het is ook lastig dat iemand bij de ene behandelaar wel goed onder hypnose gaat en bij de andere niet. Werkt hypnose dan? Of ligt het aan de behandelaar als de behandeling mislukt? Objectief meten bij hypnose kan bijna niet. Hypnose is natuurlijk mensenwerk, geen fabriekswerk. Los daarvan zou het zeker goed zijn als hypnose meer erkenning zou krijgen. Het gaat er niet eens om dat hypnotherapie meer erkenning krijgt, al zou ik dat zeker toejuichen. Het gaat erom dat de suggesties die je geeft om iemand zelfredzaam te maken, erkend worden.’’