”De katholieke kerk is een grote poppenkast”

Nederland telt ruim vier miljoen katholieken. Het overgrote deel daarvan behoort tot de zogenaamde ‘sluimerkatholieken’: mensen die ooit gedoopt zijn omdat het toen heel normaal was, maar vervolgens nooit meer iets met het geloof hebben gedaan. Al deze ongelovige gelovigen staan echter wel ingeschreven bij de kerk. Iets waar kunstenares Anneke Vaessen klaar mee was. Ze schreef zich uit en is van mening dat we allemaal eens beter zouden moeten nadenken over waarom we ingeschreven zijn bij een bepaalde religie.  

In 2013 heb je besloten afstand te doen van de katholieke kerk, waarom heb je dat besluit destijds genomen?
“Tijdens het eerste jaar van de opleiding die ik volgde aan de Kunstacademie moesten we een project doen waarvan het centrale thema ‘samenleving’ was. Na wat onderzoek besloot ik dat ik voor het project een soort nieuwe samenlevingsgroep wilde oprichten. Hiervoor moest ik onderzoek doen naar de verschillende geloven en stromingen. Ik verdiepte me in het Christendom en kwam erachter dat ik heel veel dingen niet begreep aan het geloof waar ook ik zogenaamd ingeschreven sta. Ik stelde mezelf de vraag: waarom zijn we lid van een geloofsgemeenschap, terwijl we er eigenlijk niets mee doen of er misschien zelfs niet eens achterstaan? Toen nam ik het besluit om afstand te doen van de kerk door me te laten uitschrijven.”

Waarom was het voor jou belangrijk om je te laten uitschrijven?
“Iedereen kent de standaard verhalen van de bijbel, maar daar houdt de kennis over het geloof bij een groot gedeelte van de mensen op. Ik vond het belangrijk om afstand te doen van de kerk, omdat er naar mijn idee verschillende dingen niet klopten aan het Christendom. De pastoor vertelt ons wat in de wereld wel en niet kan, maar houdt zich zelf ook lang niet altijd aan deze regels. Ik vind het best een raar idee dat zo’n grote groep mensen lid is van een gemeenschap waar ze eigenlijk weinig tot niets vanaf weten.”

”Ik zag het geloof en de kerk als een grote poppenkast waar iedereen bewust of onbewust aan deelneemt”

Was dit een lastig besluit voor jou?
“Nee, ik vond het absoluut geen lastig besluit. Ik zag het geloof en de kerk als een grote poppenkast waar iedereen bewust of onbewust aan deelneemt.”

Het internet staat vol met veel ervaringen van mensen die zich ook willen uitschreven, maar vanwege de omslachtigheid niet weten hoe ze het moeten aanpakken. Wat zijn jouw ervaringen hiermee?
“Destijds heb ik via de website van onze gemeentelijke parochie een formulier uitgeprint wat ik invulde en vervolgens opstuurde naar de parochie. Zij schrijven je vervolgens uit. Ik kan me die omslachtigheid niet herinneren, maar het kan zijn dat het tegenwoordig anders werkt.”

Wat waren de reacties van mensen om je heen op de uitschrijving?
“Er waren verschillende mensen in mijn omgeving die niet begrepen waar ik me zo druk om kon maken, maar daar heb ik me verder weinig van aangetrokken. Verder woont mijn partner in Zimbabwe en net als het overgrote deel van de Zimbabwaanse bevolking, is ook hij zeer gelovig. Mensen daar zijn van mening dat wanneer je geboren wordt als christen, je dat ook altijd zult blijven. Hij begreep niet waarom ik afstand had gedaan van de kerk. In die cultuur gaan mensen nog steeds elke zondag naar de kerk en wordt het geloof gezien als een groot goed.”

Jullie hebben inmiddels samen een kindje, hebben jullie haar laten dopen?
“Nee, wij vinden dat dat een besluit is dat ze zelf mag nemen wanneer ze oud genoeg is om een bewuste keuze te maken.”

”Waarom zou je voor iemand anders bepalen waarin
hij of zij gelooft?”

Vind je dat meer ouders zouden moeten overwegen om deze keuze bij hun kind neer te leggen?
“Ja, absoluut. In mijn tijd werd iedereen gedoopt, al was het maar om tijdens het communiefeest niet de enige te zijn die geen feestje geeft. Kinderen maken die keuzes niet zelf en ouders laten de keuzes meer afhangen van ‘culturele tradities’ dan dat ze echt weten wat het inhoudt. Ik vind het geen gek idee dat kinderen die keuze zelf maken wanneer ze oud en wijs genoeg zijn. Waarom zou je voor iemand anders bepalen waarin hij of zij gelooft?”

Vind je dat de zogenoemde ‘sluimerkatholieken’ ook zouden moeten nadenken over wat het geloof hen oplevert?
“Het kan best een toevoeging zijn om te weten wat het christendom nu eigenlijk echt inhoudt en wat er in de bijbel staat. Misschien ga je dan ook anders naar bepaalde dingen kijken. Soms denk ik wel eens: mensen zijn tegenwoordig zo ongeïnteresseerd, het zou niet verkeerd zijn om je eens te verdiepen in de geloofsgemeenschap waar je lid van bent. Want dat bepaalt wel voor een deel wie je bent en waar je voor staat, niet waar?”

Door Isabelle