De kater komt later… of misschien helemaal niet

Tilburg, 4 december 2017

Het geldt voor studenten misschien wel als de heilige Graal der geneesmiddelen: een pil die een kater voorkomt. Jacco en Niels Pesser, vader en zoon, apotheker en vierdejaarsstudent geneeskunde, menen dat het hen gelukt is, hoewel ze daar geen wetenschappelijk bewijs voor hebben.

Niels Pesser vertelt over het ontstaan en de werking van de antikaterpil en reageert op de kritiek van sceptici.

 

Het idee ontstond tijdens een fietsvakantie in Frankrijk. De biertjes die Jacco en Niels ’s avonds bij de maaltijd gedronken hadden, tikten de volgende vroege ochtend zwaar aan. De twee vroegen zich af: kunnen we hier niets op bedenken?

Ze doken de medische literatuur in, waar ze stuitten op het effect van bepaalde soorten groene thee op alcohol: met die groene thee zijn ze vervolgens gaan experimenteren.

Toen Jacco en Niels zelf tevreden waren over hun maaksel, hebben ze dat eerst zelf getest en vervolgens verspreid over hun beider kennissenkringen. De reacties waren overwegend positief: de Zober!-tabletten konden geproduceerd worden.

 

Categorische kwakzalverij

Na vier jaar onderzoek kent Niels de antikatermiddelenmarkt van binnen en van buiten. Hij onderscheidt drie categorieën: “Eén:  dit is puur water met vitaminen, misschien met wat suiker en cafeïne.

Categorie twee gebruikt stoffen waarvan ik snap hoe ze werken, maar de stof wordt vaak in zo’n kleine hoeveelheid opgenomen door het lichaam dat het mij raar lijkt dat het iets uithaalt.”

Volgens Niels bestaat de derde categorie uit één pil: Zober!. “De enige die op natuurlijke stoffen gebaseerd is, goed wordt opgenomen door je lichaam én waarvan wetenschappelijk iets van een effect op alcohol is aangetoond. En inderdaad, of dat dan zo sterk is dat het alles zou verhelpen, dat moeten we dan toch echt in een groot placebo-onderzoek onderzoeken.”

 

Muizen

De pil is inderdaad niet wetenschappelijk onderzocht: tijd en geld voor een grootschalig placebo-onderzoek is er niet. Dit is dan ook het punt waar veel sceptici tegenaan lopen. Een van hen is toxicoloog Frans Russel.

Hij heeft enkele door Niels Pesser genoemde artikelen over het onderwerp bekeken en levert daarop commentaar.

Een daarvan toont gegevens waarin alcohol iets sneller wordt afgebroken in muizen die groene thee-extract kregen. Dat gaat maar om een bescheiden afname van circa 15%. Om een idee te geven, over de afbraak van één glas bier doet de lever ongeveer een uur. Met thee-extractpillen zou dat dan vijftig minuten duren. Dat zet niet veel zoden aan de dijk. En of de muizen minder last van een kater hadden kunnen we ook niet lezen in de artikelen.

Een middel dat effectief is tegen een kater zou de afbraak van aceetaldehyde (het afbraakstofje waar je een kater van krijgt) in het lichaam moeten versnellen. Dat lijkt thee-extract ook een klein beetje te doen – ongeveer 7%  – maar ook dat gaat een kater niet voorkomen bij flinke inname op een avond. En nogmaals dat alles geldt alleen als je een muis bent. Bij mensen is het allemaal niet uitgezocht.”

 

Kwesties van dosering

Niels weet wie Russel is (“Ik krijg college van hem”) en begrijpt waar zijn kritiek vandaan komt.

“Hij kijkt naar de studies die ik genoemd heb. Wat hij daaruit concludeert snap ik heel goed: op basis van de wetenschap kan ik niet zeggen dat de pil werkt. Daar heeft hij volledig gelijk in.

Maar dat is iets heel anders dan dat de pil niet werkt. Als je kijkt naar de wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp kan een hoogleraar niet zeggen: het werkt. Er staat echter wel in dat groene thee een effect heeft op alcohol. Dat geeft Russel ook toe, maar hij zegt dat de dosis te laag zou zijn om voor mensen te werken. Daar denk ik anders over, al is er geen goede studie naar gedaan. Maar hij zegt wel: het mechanisme bestaat, dus dan kom je al in categorie twee, en ik zeg: de dosis wordt zodanig door het lichaam opgenomen dat het ook echt werkt.”

 

Het effect van de pil is ook afhankelijk van de hoeveelheid alcohol die gedronken wordt. Alcohol is een gifstof: wie er een grote hoeveelheid van binnenkrijgt, zal onherroepelijk last krijgen. De pil is hoofdzakelijk gericht op een relatief gematigde hoeveelheid drank op een avond: geen wondermiddel om de kater na een bacchanaal in de kiem te smoren, maar een hulpmiddel voor wie fris in zijn ochtendcollege wil zitten.

Niels zal de kracht van zijn antikatermiddel ook niet overdrijven: “Tegen wie echt veel gaat drinken zou ik ten eerste zeggen: drink niet zoveel. Maar koop dan ook mijn pillen niet, want dat is zonde van je geld.”

 

Hoestdrank

Het onderzoek dat uitsluitsel zou moeten geven, staat voorlopig nog niet op het programma.

“Mijn prioriteit ligt bij mijn studie”, zegt Niels daarover. “Maar als het ooit getest wordt, wil ik dat het goed gebeurt: neutrale onderzoekers, dubbelblind getest, alles. Daarna kan je dan ook zeggen: het werkt wel of niet. Ook al blijkt dat het niet werkt, als mensen er dan nog steeds enthousiast over zijn, wat doe je dan? Een toxicoloog maakt ook gebruik van een hoop middelen waarvan de werkzaamheid niet is bewezen. Hoestdrank uit Kruidvat, dat is ook nooit bewezen, maar wordt massaal verkocht, en mensen zijn er lyrisch over. Ben je dan fout omdat je het niet wetenschappelijk hebt aangetoond, of help je mensen – weliswaar met een winstoogmerk?”

 

Ondertussen raadt Niels twijfelaars het volgende aan:

“De bevestiging ligt ‘m in het zelf proberen. Als het werkt, top!

Als het niet werkt ben je misschien een keer zes euro kwijt, maar dan mag je van mij ook heel hard roepen dat het niet werkt.

Maar om van tevoren te zeggen dat het niet werkt omdat er geen wetenschappelijk bewijs is, kan niet, maar dat doet Russel ook niet. Maar als het wel werkt zou het een revolutionair product zijn, zegt hij, en daar heeft hij ook gelijk in.”