Hoogleraar Van Gool: ‘Minder economische groei is geen ramp’

Aankomend jaar groeit onze economie naar verwachting opnieuw, aldus de gecorrigeerde raming van het CBS; weliswaar met maximaal 1,6 procent. Ook de koopkracht ontwikkelt zich in 2020 positief door de stijging van de reële lonen. Kortom: we groeien opnieuw verder, maar wel rustiger dan voorheen.

Professor Peter van Gool is hoogleraar vastgoedeconomie aan de Amsterdam School of Real Estate (ASRE) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). Tevens adviseert hij op vastgoed- en waarderingsvraagstukken.

Door Hannah Jimmink

Crisis?
Economische terugloop of crisis? Er zijn modellen die voorspellen dat er na een lange tijd van economische groei een crisis komt. In Nederland was de laatste economische crisis in 2009, en sinds 2013 groeien we gestaag. Van Gool gelooft echter niet dat ons zwaar weer boven het hooft hangt. Hij tekent een rustig verlopende lijn met ups en downs. ‘‘De economie beweegt altijd. Dat we na een tijd van vooruitgang weer naar beneden toe bewegen, betekent niet meteen dat we in een crisis komen.’’

Vacatures
Volgens Van Gool zou de verminderde economische groei zelfs goed voor Nederland kunnen zijn. ‘‘We hebben een gigantisch handelsoverschot omdat we zo veel voor de export produceren. Daarnaast kunnen we het als land nauwelijks aan, kijk maar naar alle openstaande vacatures op dit moment; er is veel meer werk dan dat er mensen zijn.’’ Waar er twee jaar geleden nog 210 duizend vacatures de markt opkwamen, zijn dat er op dit moment zo’n 288 duizend vacatures – een record aantal. Het aantal vacatures dat hiervan vervult werd was herhaaldelijk zo’n 4 duizend minder dan wat er ontstond. ‘’Op zich is het goed dat onze economie hoge toeren draait en we zo’n groot handelsoverschot hebben, maar het betekent dus wel dat dat ergens anders een handelstekort is. En de Nederlandse overheid spaart het geld op, in plaats van het weer uit te geven in andere landen. Europa zendt er al waarschuwingen voor uit; we zijn als het ware té goede concurrentie. Als de economie wat zakt komt er wat meer rust over Nederland en daarmee over de arbeidsmarkt.’’

Energietransitie
Met een groeiende economie komt altijd ook een groeiend energieverbruik. Volgens Van Gool is het niet noodzakelijk dat onze economie nog verder groeit om de transitie naar schone energie te kunnen maken, maar het helpt wel. ‘‘Als de mensen veel verdienen, leggen ze toch eerder zonnepanelen op hun dak dan wanneer ze amper de eindjes aan elkaar kunnen knopen. We hebben inderdaad als regering wel genoeg reserves om op zich de transitie sneller te kunnen maken, maar die reserves hebben we met een reden.’’ In 2019 werd er onder andere al beroep gedaan op de reserves door bijvoorbeeld de leraren en de zorg. Bij ieder van die moest een paar miljoen bij. ‘‘Als we de transitie echt willen maken moeten we met zijn allen minder pakketjes bestellen, meer fietsen en lopen en niet het vliegtuig pakken, maar de trein.’’

Plafond
Volgens Van Gool is klimaatverandering is niet ‘het plafond’ van wat we aan economische groei kunnen bereiken. ‘’We hoeven niet te minderen om het milieu te sparen, al zit er absoluut een link; er worden bijvoorbeeld meer pakketjes besteld waardoor logistieke bedrijven meer kilometers maken. Echter valt over de stikstofcrisis vast wel weer heen te komen. Een voorbeeld: vroeger hing er geregeld een dikke mist in Amsterdam door de vervuiling, omdat we allemaal op kolen stookten. Toen we deze uitstoot gingen aanpakken hoefde we ook niet te minderen, we groeiden als economie juist doordat we naar een meer duurzame wijze van productie en consumptie zijn overgegaan.

Welzijn
‘’Op een gegeven moment gaat economische groei wel ten kostte van ons welzijn, maar we hebben het zelf in de hand. Economie is maar één aspectje van meerdere aspecten die onze welzijn bepalen. Als we met zijn allen onze kinderen naar school of het kinderdagverblijf brengen met de auto en we hakken de natuur uit onze steden weg om er te bouwen, dan doet dat wel af aan onze welzijn.’’

De toekomst brengt geen stabiliteit, maar echt heftige instortingen hoeven we volgens Van Gool niet op te rekenen. ‘’We hoeven niet bang te zijn voor meer of minder groei. De komende 25 jaar zullen vast nog wat veranderingen met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan de Brexit; dat zal de economie vast nog raken, maar dat hoort erbij. Het gaat altijd meer en minder met de economie. Net als ons lichaam ‘s nachts een beetje in temperatuur zakt, zakt de economie dus ook.’’