Hoe ouder de verslaafde, hoe groter het probleem

In alleen al Noord-Nederland hebben 80.000 mensen problemen met verslavende middelen. De afgelopen tien jaar is het aantal verslaafde ouderen fors gestegen meldt het Trimbos Instituut.

“Hoe langer je wacht met een verslaving te behandelen, hoe groter de problemen worden.” Aldus Marcel Seuninga, preventiefunctionaris en woordvoerder bij Verslavingszorg Noord-Nederland.

Hoe komt het nou dat het aantal verslaafden onder ouderen gestegen is? Zit er een verschil in verslavingen bij jongeren en ouderen? Seuninga vertelt, hier meer over.

 

Is het verslaving percentage onder ouderen/volwassen groter dan bij jongeren?

‘Over het algemeen zijn mensen met een verslaving iets ouder, namelijk rond de 40 jaar. Maar we hebben in onze kliniek ook bejaarde mensen.’

Zit een bepaalde verslaving ook vaak aan een doelgroep verbonden?

‘Bij alcohol dan zit de doelgroep vaak rond de 40, dat is het moment dat ze in de hulpverlening komen. Vaak hebben ze dan al jaren problemen gehad met het middel, maar voordat ze eindelijk hulp zoeken zijn ze dan rond die leeftijd. Als we kijken naar jongeren zien we vaak dat zij cannabis gebruiken. Met deze drug zie je al eerder dat mensen hulp zoeken. Als verslavingszorginstelling hebben we ons meer ingezet op jongeren. We proberen jongeren al vroeg te behandelen zodat ze er later minder problemen mee krijgen. Dit noemen we ook wel vroeg signalering.’

Wat is een grote verslaving voor volwassenen en wat is een grote verslaving voor jongeren?

‘Een verslaving waar volwassenen vaak hulp voor vragen is alcohol. Maar de grootste verslaving in Nederland is roken. Rookverslaafden vragen alleen minder snel hulp ervoor. Voor jongeren is een grote verslaving cannabis.’

Denkt u dat er een verschil is tussen verslaving bij ouderen en bij jongeren?

‘Nee. Het is hetzelfde mechanisme. Het is wel zo dat hoe langer je wacht met een verslaving te behandelen, hoe groter de problemen worden. Dat betekent dat bij jongeren nog veel winst is te behalen is. Je ziet dat volwassenen vaak tobben met hun verslaving en als het echt niet anders kan gaan ze pas hulp zoeken. Bij jongeren is het nog geen een chronische ziekte geworden. Dus hoe eerder ze bij ons komen, hoe groter de kans is dat ze beter kunnen rehabiliteren.’

Zitten e meeste verslaafde volwassenen ook al lang met dit probleem voor ze bij jullie komen?

‘Ja, soms al twintig jaar.’

Wat is de meest voorkomende oorzaak waardoor ouderen verslaafd raken?

Als je kijkt naar ouderen boven de 55, dan zie je heel vaak eenzaamheid door bijvoorbeeld verlies van een partner als oorzaak. Of dat ze eigenlijk al gewend waren veel te drinken maar door hun pensioen gaan ze veel meer drinken en verliezen ze de controle.

Als je kijkt naar mensen rond de dertig/veertig, zie je heel vaak dat er verschillende oorzaken kunnen zijn. Je ziet vaak dat mensen twee of meer ziektes hebben naast een verslaving, zoals bijvoorbeeld ADHD of ADD. Dit noem je comorbiditeit. We zien dat trauma’s of welke omgeving je bent opgegroeid een rol kunnen spelen. Hoe je gehecht bent kan ook een rol spelen in of je aanleg voor een verslaving hebt. Een van de oorzaken daarvoor is dat er een erfelijke factor voor verslavingsgevoeligheid in je familie kan zitten.’

Zijn er veel mensen die de factor voor verslavingsgevoeligheid hebben?

‘Ja, in het algemeen zijn er ongeveer 300.000 kinderen van verslaafde ouders. Daarvan kun je ervan uit gaan dat deze allemaal de factor hebben. Ze zijn er gevoelig voor.’

Wat is de meest voorkomende oorzaak dat jongeren verslaafd raken?

‘Ik denk dat er altijd wel meer aan de hand is dan alleen het gebruik van middelen. Er zijn altijd wel jongeren die experimenteren met middelen, of het een tijdje gebruiken en dan ermee stoppen. Als je kijkt naar de jongeren die er problemen mee krijgen is er vaak meer aan de hand.’

Zijn er verschillen in de gevolgen die ontstaan als ouderen verslaafd raken aan drugs dan als jongeren hier verslaafd aan raken?

‘Ouderen hebben natuurlijk meer lichamelijke problemen. Ook is het zo dat hoe langer je middelen gebruikt hoe groter de beschadigingen zijn, dus daar zien we zeker wel een verschil in. Jongeren genezen wat makkelijker.  De gevolgen hangen af van meerdere factoren zoals: leeftijd, de intensiteit van je gebruik, hoe lang je al gebruikt, je overige gezondheid en de soort verslaving.’

Hoeveel ouderen (vijftig+) zijn drugsverslaafd?

‘Het komt weleens voor. We zien nu een grote groep ouderen die heroïne verslaafd zijn. Ze zijn al heel erg jong begonnen aan heroïne en hebben nog steeds een verslaving. Onder jongeren is nu wel weinig heroïne gebruik.’

Verschillen de behandelingsmethodes voor ouderen of jongeren?

‘Nee.’

‘In principe is een behandeling gebaseerd op cognitieve gedragstherapie: wat voor strategie leer je jezelf aan om om te gaan met een middel.’

‘Mensen die langdurig verslaafd zijn hebben vaak wat meer zorg nodig. Daarin zie je meestal wel het verschil. Maar de behandeling heeft hetzelfde basisprincipe.’

Komen ouderen daarom vaker in een instelling terecht dan dat ze ambulant behandeld worden?

‘Als ze lichamelijk slecht zijn is het inderdaad handig ze in een kliniek op te nemen. Maar we hebben ook wel een jongerenkliniek, dus het heeft niet altijd met slechte lichamelijke toestand te maken. Soms moeten ze gewoon uit de situatie gehaald worden, of moeten ze detoxen.’

Merkt u dat verslaafde op basis van leeftijd anders worden behandeld door de maatschappij/directe omgeving van de verslaafde zelf?

‘Als het gaat over alcoholgebruik bij ouderen (60+) zie je wel vaak dat mensen denken: ‘die mensen zijn oud laat ze toch lekker gebruiken.’. Wat deze mensen dan vergeten is dat deze ouderen last veroorzaken. Er worden namelijk veel verslaafden opgenomen met valincidenten, dat ze een heup breken.’