‘’Het recht op euthanasie is nog fundamenteler dan het recht op vrijheid van meningsuiting.’’

De regionale toetsingscommissies Euthanasie maakten afgelopen week bekend dat de regels voor euthanasie bij dementerenden verruimd worden. Het wordt voor artsen dan makkelijker om euthanasie te verlenen aan dementerenden. ‘’Fantastisch’’, zegt Pieter van der Linden uit Dordrecht, ‘’maar voor mijn vader komt het te laat.’’

Door Annelot Bezemer

Pieter van der Linden (66) maakte de dood van zijn beide ouders van dichtbij mee. Zijn vader was dementerend en kon de keuze voor euthanasie zelf niet meer maken. Zijn moeder was net iets ouder dan dat hij nu is toen ze koos voor euthanasie. De Dordtenaar vertelt openlijk over het euthanasieproces van zijn vader dat niet rond kwam en hoe zijn moeder het wél voor elkaar kreeg.

Als de arts niet meewerkt

Van der Lindens vader was al een lange tijd opgenomen in een verpleeghuis toen hij in 1998 overleed. Door zijn dementie wist hij niet eens meer wie hij zelf was. Daarbij was hij half verlamd en incontinent. Ook kon hij niet meer praten en kon hij amper eten. ‘’Het was echt uitzichtloos voor hem. Daarom besloten mijn broer en ik in gesprek te gaan met zijn verpleegarts over euthanasie. Zelf kon hij dat gesprek niet meer voeren.’’

De arts in kwestie weigerde mee te werken. ‘’Hij was erg christelijk en vond het onmenselijk om te beslissen over iemands dood.’’ Van der Linden spreekt van een geluk als zijn vader kort daarna een longontsteking oploopt. ‘’Toen hebben wij tegen de arts gezegd dat hij wel de pijn van de longontsteking mocht bestrijden, maar niet de ontsteking zelf. Een paar dagen daarna is mijn vader zonder pijn ingeslapen.’’ Hij vindt het nog steeds belachelijk als hij eraan terug denkt. ‘’Als mens moeten we bij zo’n ondraaglijke situatie gewoon ingrijpen.’’

Van der Linden snapt dat euthanasie voor zijn vader ingewikkeld was. Zijn vader was wilsonbekwaam en kon zelf de beslissing dus niet meer nemen. De 66-jarige is daarom ook erg blij met de verruiming rond de euthanasiewet voor dementerenden. ‘’Ik vind het fantastisch dat er eindelijk meer aandacht voor dit probleem is. Het is alleen jammer dat dit voor mijn vader te laat komt.’’

Vorig jaar stierven er ruim zesduizend Nederlanders als gevolg van euthanasie. Van dit aantal betrof het in 2.5% van de gevallen patiënten met dementie. Het euthanasiecijfer is het hoogst onder kankerpatiënten.

Geslaagd euthanasieproces

Zes jaar na de dood van Van der Lindens vader besloot zijn moeder uit het leven te stappen. ‘’Ze was al jaren ziek en uiteindelijk was ze in een verpleeghuis terechtgekomen. Haar darmen lagen stil en ze had een stoma die voor veel problemen en pijn zorgde. Ze leefde een uitzichtloos bestaan: ze was aan bed gekluisterd en kon alleen maar wachten tot er eens iemand langskwam.’’ In tegenstelling tot het euthanasieproces van zijn vader, verliep het proces van zijn moeder verre van moeizaam. Ondanks haar lichamelijke klachten, mankeerde ze geestelijk helemaal niets. Ze kon dus met haar volle verstand een weloverwogen beslissing nemen.

Vrijheid van meningsuiting

Ondanks dat er een taboe heerst op het onderwerp euthanasie voelt de Dordtenaar zich helemaal niet belemmerd om over dit onderwerp te praten. ‘’Als mijn mening andere mensen tegen de borst stuit, dan is dat jammer. Iedereen mag zijn eigen mening vormen over euthanasie, maar ik vind wel dat iedereen vrijgelaten moet worden in de beslissing of je wel of geen euthanasie wilt.’’ Ook zijn moeder was heel open over haar besluit tot euthanasie. Hij heeft nooit het idee gehad dat zij zich geremd heeft gevoeld om over haar beslissing te praten. Ook haar omgeving stond achter haar besluit. Dat is niet bij iedereen het geval. Het is niet vanzelfsprekend dat de omgeving van een patiënt het eens is met euthanasie.

Al voordat zijn ouders ziek werden, had Van der Linden zijn euthanasieverklaring opgesteld. Op jonge leeftijd wist hij al dat hij zelf over zijn dood wilde beslissen. Voordat hij ging studeren heeft hij een tijdje in verschillende verzorgingstehuizen gewerkt, wat hem aan het denken heeft gezet. ‘’Ik vond de situatie van sommige ouderen zo onmenselijk en verschrikkelijk dat ik zeker wist dat ik dat later nooit wilde.’’ Hij hecht daarom ook heel veel waarde aan het recht op euthanasie. Hij vindt het zelfs belangrijker dan bijvoorbeeld het recht op vrijheid van meningsuiting. ‘’Euthanasie is de basis van leven of niet leven en daaruit vloeit de vrijheid van meningsuiting voort. Ik vind het recht op euthanasie nog fundamenteler. Je moet over je eigen leven kunnen beschikken en de mening van een ander doet daar niet toe.’’

Pieter van der Linden vindt het daarom ook belangrijk dat iedereen een euthanasieverklaring opstelt. ‘’Er moet voor iedereen een euthanasieverklaring bij de huisarts liggen, net zoals dat iedereen verplicht in het donorregister staat. Als iedereen duidelijk laat vastleggen wanneer je nog wel in leven wilt blijven en wanneer het voor jou niet meer hoeft, dan kan je omgeving actie ondernemen als je dat zelf niet meer kunt.’’