‘Het kan best in het Nederlands’

ned_vlag

Door: Eileen Bosch

“Ga je mee chillen?” “Ik neem effe een selfie!” “Dit is echt sick!” We gebruiken deze zinnen allemaal, maar ze bevatten allemaal Engelse woorden.
Nederlanders spreken het beste Engels van alle Europese landen, blijkt uit onderzoek van taalbureau Education First. Een woord als “chillen” vindt een plekje in het Nederlandse woordenboek, terwijl daar ook Nederlandse woorden voor zijn. Maar gaat door het gebruik van Engelse woorden de kennis van het Nederlands achteruit?

Stichting Nederlands wil het gebruik van het Nederlands bevorderen en het verengelsen van onze taal tegengaan. Dat doet de stichting door bijvoorbeeld conferenties te houden en woordenboeken op te stellen. Ik spreek met Jan Roukens, de voorzitter van deze stichting.

Waarom nemen Nederlanders woorden over uit het Engels?
“Dat komt door de dominantie van het Engels. Vaak stappen bedrijven over naar het Engels, omdat je dan meer mensen bereikt en dus meer omzet maakt. Neem bijvoorbeeld de muziek, een overweldigende hoeveelheid liedteksten zijn Engelstalig. Muzikanten schrijven deze in het Engels, omdat er een bepaalde cultuuropvatting heerst: je moet dit soort muziek maken en dat moet in het Engels, want dan verkoopt het beter. Het beste voorbeeld daarvan is het Eurovisie Songfestival. Het was de bedoeling dat ieder land met eigen liedjes in de moedertaal kwam. Het was gewoon bloemen ruiken van talen en muziekstijlen, en dat dan vergelijken. Dat is nu niet meer, nu zijn bijna alle liedjes die ze op het Songfestival presenteren in het Engels. Dat is toch zonde?”

Waarom vindt u dat zonde?
“De Nederlandse taal is een mooie, krachtige taal. We hebben dat Engels niet nodig. Stel, je gaat werken bij de overheid, dan is het vereist dat je de universiteit hebt afgerond. Op zeventig procent van de universiteiten wordt de lesstof in het Engels aangeboden. Maar dan moet je voor de overheid ineens weer Nederlands gaan spreken, terwijl je in het Engels bent opgeleid. Dat kan voor problemen zorgen.”

Hebben het internet en de televisie een grote rol in het verengelsen?
“De sociale media, zoals Twitter en Facebook, hebben een enorme rol in het verengelsen. We kunnen heel gemakkelijk praten met iemand aan de andere kant van de wereld. Dat gebeurt vaak in het Engels. Omdat we zoveel Engels spreken en lezen, komen er steeds meer Engelse woorden in het Nederlands. Dat gaat zo snel, dat een vertaling vaak te laat komt waardoor woord al ingeburgerd is.”

Verandert de Nederlandse cultuur door de verengelsing?
“Jazeker. Ik neem nog eens het muziekvoorbeeld. Veel jongeren zien andere muzikanten en denken: dat moeten wij ook doen, want die hebben succes. Ze gaan het nadoen in de hoop ook succes te krijgen. Ik denk dat als je iets nadoet, je nooit beter kunt worden. Je moet iets veranderen en uitproberen om beter te worden. De Nederlandse muziekcultuur is niet helemaal dood, maar muziek wordt steeds meer in het Engels gemaakt. Toen ik vroeger naar de radio luisterde, hoorde ik vrijwel alleen maar Nederlandse muziek. En nu? Nu is bijna alles in het Engels. Dan gaat de Nederlandse muziekcultuur langzaamaan verloren, omdat bijna niemand meer naar Nederlandse muziek luistert. De muzikanten die dan in het Nederlands schrijven krijgen dan minder geld. Niet alleen de muziekcultuur, maar ook onze Nederlandse identiteit wordt minder (denk aan zwarte piet). Dat is misschien nog wel erger dan het verengelsen van onze taal.”

Houdt het barbarisme (het verengelsen van de taal) ooit op?
“Nee. Vroeger was men bang voor het Latijn, nu is het de beurt aan het Engels. Door de globalisering en de contacten met andere landen gaat de communicatie zo snel, dat houden we nooit vol. Het is voor ons de taak om te zorgen dat het grootste deel van onze woorden gewoon Nederlands blijven. Want het Nederlands is ook een deel van onze Nederlandse identiteit.”

Hoe wilt Stichting Nederlands de verengelsing dan tegengaan?
“We moeten bewustzijn kweken in ons land met betrekking tot onze taal. Als nieuwe woorden binnenkomen vanuit het Engels, dan moeten we zo snel mogelijk een vertaling vinden, voordat het woord is ingeburgerd.”

Wat is de rol van school hierin?
“School draagt bij aan de opvoeding en kennisoverdracht. Maar nu gaan universiteiten dat veranderen; De rol die ze moeten spelen bij het overdragen van de kennis van het Nederlands hebben ze opgegeven. Dat is erg spijtig. Op de middelbare school moet ook het een en ander veranderen. Het Nederlands moet sowieso voorop staan. Nu is het zo dat je op het voortgezet onderwijs drie vreemde talen leert: Duits, Frans en Engels. Maar ik vind dat het anders kan. Spaans wordt steeds meer gesproken op de wereld, je zou dan ook Spaans moeten kunnen kiezen op school. Of het Chinees, dat land wordt economisch steeds belangrijker.

Veel mensen hebben het idee: ik kan met iedereen op de wereld communiceren als ik de Engelse taal beheers. Zo vernauwt je wereldbeeld enorm. Ik bedoel, wat weten we dan over de rest van de wereld? Wat weten we van bijvoorbeeld Hongarije of China? Niets. Terwijl het nieuws vol staat met nieuws uit Amerika.”

Wat kan de overheid doen om de verengelsing tegen te gaan?
“De overheid heeft een voorbeeldfunctie. Zij moet perfect Nederlands spreken en heeft ook de verantwoordelijkheid dat het volk de taal goed kent. De burgers moeten goed kunnen communiceren, dat is heel belangrijk in een democratie. Ook moet de overheid de taal bijhouden, aanpassen en moderniseren. Dat hoeft ze niet per se zelf te doen, ze kan de taalkundige activiteiten overlaten aan bepaalde instituten. Het enige wat ze dan hoeven te doen, is het te financieren.”

Stichting Nederlands heeft een woordenlijst samengesteld met alternatieven voor Engelse woorden. Denkt u dat de lijst ook echt gebruikt wordt?
“We hopen het. We zijn er in ieder geval mee bezig. Zo hebben we een boekje, genaamd Op en Top Nederlands, uitgegeven. Daarin staan 7500 Engelse woorden die veel in het Nederlands gebruikt worden. Daarnaast staan 15000 synoniemen en vertalingen van dat woord, die gewoon in het Nederlands zijn. Bijvoorbeeld e-mail, dat is in het Nederlands netbericht of netpost. Dan hoef je het Engels niet meer te gebruiken.”