Helmond gaat vol voor stadsvergroening

‘We willen de kinderen de natuur laten ontdekken’

Een aantal van de Helmonders vindt dat er te weinig groen is in hun stad. Daarom gaan er tiny forests komen in Helmond. Dat zijn kleine bossen middenin de stad met als doel om kinderen meer te leren over het leven buitenshuis. Helmond heeft de bossen nog niet geplant, maar kijkt met een schuin oog naar hoe andere steden te werk zijn gegaan.

Tiny forests, op papier gezet door de Japanner Akira Miyawaki in de seventies, zijn kleine stukken bos die in steden te vinden zijn met de oppervlakte van een tennisveld. Over het algemeen worden deze aangelegd voor het verbeteren van de biodiversiteit en om stadskinderen meer in contact te laten komen met natuur en milieu. De Indiër Shubhendu Sharma heeft deze plannen later gerealiseerd en geglobaliseerd. De forests hebben wel een aantal eisen. Het is natuurlijk niet zo dat, wanneer je ruimte en interesse hebt, je meteen kunt planten. Allereerst is het de bedoeling dat er inheemse boomsoorten op de locatie geplant worden. Verder wordt een zanderige bodemstructuur aangeraden, omdat regenwater dan gemakkelijker intrekt en planten meer voedingsstoffen krijgen.

De eerste Nederlandse tiny forests werden in 2015 geplant in Zaandam. In die vijf jaar tijd is het begrip tiny forest een trend geworden en willen steeds meer Nederlandse steden zo’n bos. Het totale aantal loopt alsmaar op en staat nu boven de zestig bossen. 2020 zal volgens het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid (IVN) voor Nederland het jaar worden waarin er tenminste dertig nieuwe bossen bijkomen in tientallen steden. Helmond is een van die steden die meegaat in deze flow.

Locaties
Maarten Jacobs (51) is directeur bij Kindcentrum de Stroom in Brouwhuis. Deze basisschool heeft samen met de gemeente Helmond al in 2017 plannen gemaakt om de wijk te verbeteren. “De wijk Brouwhuis had weinig imago, een slecht imago zelfs. Er moest iets gebeuren om dat op te fleuren. De gemeente heeft toen op haar website gevraagd welke wijken in Helmond interesse zouden hebben in meer vergroening en in het planten van tiny forests, het opfleuren dus. Ik heb toen, namens de school, meteen ja gezegd.”

De Stroom heeft daarbij hulp gekregen van verschillende projectleiders en ambtenaren. Een daarvan is Robert Smid (55). Met zijn bedrijf Smid Verbindt, een onderneming voor het starten van groene projecten, is hij als opdrachtgever namens de gemeente Helmond aanjager geweest voor de schoolpleinvergroening van deze school. “Ik heb voorlichting gegeven aan verschillende kinderen, basisscholen en middelbare scholen. Zij gaven aan dat zij veel zagen in de groene plannen die ik hun presenteerde. Uiteindelijk is De Stroom als enige doorgegaan met het maken van plannen om aan de slag te gaan. Die plannen wijzen vooral uit dat het belangrijk is dat kinderen de boomsoorten zelf zullen planten en onderhouden. Het is namelijk een project dat zich bezighoudt met de ontwikkeling van kinderen”, legt Robert uit.

Niet alleen in Brouwhuis zijn ideeën gekomen voor stadsvergroening. Ook aan de andere kant van Helmond komen forests. Speeltuin Helmond-West en IVN Helmond hebben samen afspraken gemaakt om een minibos aan te leggen op een grasveld in de buurt van het treinspoor. Voorzitter Ad Adriaans (71) legt uit wat de bedoeling zal zijn. “Zeshonderd bomen die zo snel mogelijk kunnen groeien in een klein gebied. Het moet uiteindelijk een brede groenvoorziening gaan opleveren in de voormalige volkstuin aan de overkant van de Goorloop en vlakbij de speeltuin”, vertelt Ad.

Tiny forests elders
Machteld Terlingen (63) van IVN Noord-’s-Hertogenbosch heeft samen met haar collega’s een tiny forest neergezet in februari 2019. Ze vertelt de reden van het planten en over hoe de bosjes er na een jaar uitzien.

“We gingen tiny forests plaatsen voor de stimulans van de Bossche kinderen. Zij verdienen namelijk meer groen en we willen ze daarover graag meer leren, zowel tijdens als buiten schooltijd. De forests staan op loopafstand en daarom kunnen schoolkinderen er gemakkelijk naartoe gaan.”

Ruim twaalf maanden later kan Den Bosch terugkijken op een succesvol eerste jaar. De planten zijn niet verslapt en ze bloeien volop. Dat is te danken aan de zorgvuldige behandelingen door zowel buurtbewoners als IVN-leden. Om te zorgen dat het groen goed onderhouden blijft controleert IVN tenminste een keer per maand hoe de gesteldheid van de planten is. IVN Den Bosch heeft die stappen in het proces van het forest gedeeld met IVN Nederland, waar Helmond onder valt. De Helmonders zouden dus de werkwijze van de Bosschenaren kunnen overnemen. Dat is immers een succesvolle methode gebleken.

Het belang van tiny forests
Maarten geeft een rondleiding bij de school. De tiny forests komen niet op het schoolplein zelf, maar aan de andere kant van het plein, naast de school. De directeur laat zien waar. “Kijk, hier achter me”, zegt Maarten wijzend naar een grote zandvlakte, met inderdaad de grote van een tennisbaan. Hij gaat in de linkerhoek staan en steekt zijn wijsvinger uit. “Op deze plek komt niet alleen een tiny forest, maar ook een buitenlokaal. De naam zegt het al, een klaslokaal buiten, dus midden in de natuur. Hierdoor komen onze kinderen nog meer in contact met natuur en milieu.”

Even verderop is een groot grasveld te zien. “Hier komen nog meer forests, dus we krijgen er twee op twee locaties”, vertelt Maarten vol bewondering.

Maarten kan wel aangeven wat er goed zou kunnen zijn aan de bossen, ook al zijn er nog geen te bekennen in Helmond. “Omdat er in Helmond nog geen forests zijn is het lastig om te zeggen wat de voordelen zijn. Er zouden een aantal redenen kunnen zijn waarom wij kunnen leren van een tiny forest. Om te beginnen het tegengaan van verstening. Helmond heeft enorm veel asfalt, straten en huizen die op steen staan. Dat zorgt voor weinig groen en er is dan weinig ruimte voor natuur. Door die bossen komt er meer groen, lucht en minder hittestress in onze stad. Dit zijn positieve aspecten gericht op natuurwelzijn.”

In Helmond-West laat Ad Adriaans aan de hand van een motto zien waarom het noodzakelijk is om tiny forests te plaatsen: ‘Natuurlijk spelen terugbrengen in de speeltuin.’  Verder legt de penningmeester uit waarom het tiny forest absoluut op dit terrein moet komen. “Veel bomen op die plek zullen zorgen voor de weg naar het licht. Dat is een symbolische uitspraak. Wat we daarmee bedoelen is dat we kinderen de natuur laten ontdekken. Maar wat zeker ook belangrijk is, is het educatieve gedeelte, want zo leren ze meer over de natuur”, zegt Ad.

Uitstel
De plannen voor de groenvoorzieningen op beide locaties waren al zo goed als rond. Toch zijn de plannen uitgesteld tot zeker oktober.

Brouwhuis heeft te kampen met natuurlijke problemen. “Het planten van een tiny forest is mogelijk in de periode van oktober tot maart. We zitten op dit moment dus in die fase dat we kunnen beginnen. Alleen toen kwamen de PFAS- en stikstofcrisis waarbij een bodemonderzoek moest komen. Uit dat onderzoek bleek dat er asbest in de bodem zat. Dat heeft roet in het eten gegooid, want nu kunnen we niet planten”, vertelt de schooldirecteur teleurgesteld.

Het uitstellen in Helmond-West heeft een hele andere reden. IVN geeft aan dat het een administratieve fout binnen de gemeente is geweest. “De gemeente heeft een procedurefout gemaakt. Bij het aanbesteden zijn fouten gemaakt. Dat is jammer, want iedereen was op de hoogte en klaar om de forests te realiseren”, legt Ad uit.

11 maart zou de dag zijn waarop wethouder Erik de Vries (SP) samen met de kinderen van de Brouwhuize school zo’n zeshonderd bomen zou planten. Dat zou ook gelden voor Speeltuin Helmond-West, waar IVN, kinderen en het speeltuinpersoneel honderden inheemse bomen zoals wilgen en eiken zouden gaan aanplanten. Die plannen zijn dus uitgesteld.

Het is zeker dat de tiny forests in Helmond komen, alleen moeten de Helmonders wachten tot het najaar. IVN stelt Helmond gerust. “Ondanks de uitstellen staan wij er positief in. Ik denk dat die insteek het allerbelangrijkste is. Alles is geregeld, we hebben alleen geduld nodig”, zegt Ad overtuigend.

Ook op dit grasveld zal een minibos komen